Համշենահայեր

Համշենում համշենահայեր փնտրելիս

Քաջքար լեռան վերելքից հետո ուղևորվում ենք Համշեն՝ Քաջքարի ծովահայաց լանջերին գտնվող տարածք, որը ժամանակին հայաբնակ է եղել, իսկ այժմ այնտեղ այլ ազգերի հետ մեկտեղ ապրում են նաև էթնիկ հայեր, որոնք 18-19-րդ դարերում բռնի մահմեդականացվել են: Պատմիչ Ղևոնդի վկայությամբ 8-րդ դարում Մեծ Հայքի Կոտայք և Արագածոտն գավառներից մոտ 12000 մարդ, չդիմանալով արաբական ճնշումներին, Աբաս Ամատունու և […]

Հարսնասար

Հարսնասար լեռ

Առաջին անգամ որոշոցինք բարձրանալ Հարսնասար անցած տարի: Հասանք Գնիշիկ և ձյան ծածկույթից ու լեռան հեռավորությունից հասկացանք, որ չենք հասցնի լույսով հետ վերադառնանք: Հարսնասարը սահմանամերձ լեռ է: Վայքի լեռների բարձր կետերից մեկն է՝ 2773 մ բարձրությամբ: Գտնվում է Վայոց ձորի և Նախիջևանի սահմանագլխին: Սա մեր Հարսնասար բարձրանալու երկրորդ փորձն էր և չնայած ձյան ծածկույթին ու քամու […]

Կազբեկ

Դասեր Շատաևից

Վլադիմիր Շատաևին հանդիպեցի Կազբեկի մետեոկայանի մոտ: Սա մեր առաջին հանդիպումը չէր: Առաջին անգամ նրան հանդիպեցի Մոսկվայում՝ Եվրասիական ալպինիզմի և ժայռամագլցման կոնֆերանսի ժամանակ: Երկու օր իրար հետ նստել ենք մի սեղանի շուրջ, դա արդեն մեծ պատիվ էր ինձ համար, վերջում էլ իր գրած գիրքը ստորագրեց ու նվիրեց ինձ: Այդ ժամանակ մտածեցի, որ թոռներիս պատմելու բան կունենամ: […]

Անի Խաչատրյան

Բացահայտելով Հայաստանը

2013 թվականի, հուլիսի 12-ին ծննդյանս առավոտը սկսեց Գառնիի ճանապարհով: 7 հոգով նստեցինք Գառնի գնացող ավտոբուսը և սկսվեց… Ասեմ, որ միակ տրանսպորտն էր, որին գումար ենք վճարել 9 օրվա ընթացքում: 7 հոգուց երկուսս էինք հայ, մնացածը տարբեր երկրներից էին, որոնք ուզում էին տեսնել Հայաստանից այնքան տարածք, ինչքան կհասցնեինք մինչև նրանց մեկնելը: Հասանք Գառնու տաճար, երկար մնացինք, […]

Ցածակի լեգենդները

Առաջին անգամ Հարավային Արցախում եղա ձմռանը, գնում էինք Կովսական: Ճանապարհին կանգ առանք Ողջիի կիրճում և Ստեփանը ցույց տվեց այն քարանձավը, որը իրեն գերել էր հեռվից և որի մասին հետաքրքիր պատմություններ էր լսել: Նա խոստացավ, որ օրերը տաքանան անպայման կգանք և շարունակեցինք մեր ճանապարհորդությունը: Օրերը բացվեցին, հավաքվեցինք ավելի գործնական խոսելու մեր էքսպեդիցիայի համար անհրաժեշտ պարագաների մասին: […]

Հաղորտի

Արցախի գյուղերով / Մարտունի / Օր 1

Ճանապարհորդության այս տեսակն ընտրել ենք հատուկ գյուղերում շրջելու և բնակչության հետ ծանոթանալու համար: Քանի որ, որպես տուրիստ չեն շրջում հայրենիքում և Գանձասար ու Ամարաս տեսնելով երբեք չես հասկանա ոչ Արցախը ոչ էլ արցախցուն: Ստեփանակերտի շուկայում ժենգյալով հաց էինք ուտում մինչև մեզ միացավ մեր արցախցի լավ ընկեր Սիրանույշը` Արցախուհին: Լինելով Մարտունու շրջանի Սոս գյուղից Արցախուհին էր […]

Հաղորտի

Արցախի գյուղերով / Մարտունի / Օր 2

Օր 2: Առավոտյան 5-6-ի կողմերն արթնացա կովի ձայնից, տպավորությունն այնպիսին էր, որ գլուխը մտցրել է սենյակիս մեջ և գոռում է: Հետո պարզվեց, որ երեկոյան չէին կթել և դա կովին նեղություն էր պատճառում: Առավոտյան հավաքվեցինք նախաճաշի: Այդ օրը համընկավ զատիկի հետ: Թարմ խոտի մեջ դասավորված ձվերը սեղանին տոնական տեսք էին հաղորդում: Առաջին գյուղը բարձրադիր սարահարթի վրա […]

Բերդաշեն

Արցախի գյուղերով / Մարտունի / Օր 3

Օր 3: Վաղ առավոտյան ուղևորվում ենք Կուսաբերդ (Աղջկա բերդ): Այս բնակավայրի Բերդաշեն և Աղջկաբերդ հայկական հրաշալի անվանումները մահմեդականները ձևափոխել են իրենց լեզվով: Անվանվում էր նաև Կարաքենդ, Ղըզղալա բոլորն էլ նույն ծագումն ունեն: Օտարահունչ այդ անվանումներն առաջացել են ղալա կամ կալա բառից, որը հայկական բերդ բառի թարգմանությունն է: Ղըզղալա կամ Կըզկալա նշանակում է Աղջկա բերդ: Իսկ […]

հեծանվարշավ / Ազատի կիրճ

Հեծանվարշավ/Ազատի կիրճ

Փետրվարի 12-ին` մի սովորական ձմռան օր, որոշեցինք սկսել 2014-ի հեծանվաարշավները: Օրը չորեքշաբթի էր, ինչն ավելի հաճելի էր դարձնում արշավը: Հանգստյան օրերին Գառնու ձորում շատ են հանդիպում քեֆչիները, որոնք հիմնականում ուտել-խմել-ջարդել-թափել սկզբունքով են գտնվում բնության գրկում: Աշխատանքային օրերին գոնե զերծ ես մնում նման տեսարաններից: Դուրս եկանք Երևանից դեպի Գառնի, նախ ասեմ, որ ճանապարհի ամենադժվար հատվածը Երևանի […]

Շրեշտի կիրճ

Շրեշտասարի գաղտնիքները / Նրբույն բերդ

Քաջբերունին (Գաբրիել Տեր-Հովհաննիսյան) իր Ճանապարհորդական նկատողություններ գրքում գրում է. Ելփինի արևելյան կողմից բարձրանում է կոնաձև վիթխարի բլուր, որի հարթ գագաթի վրա ցանուցիր երևում են հին բերդի մնացորդներ: Այդ բերդի այժմյան անունն է Շրեշի սար, որ առնված է նրա վրա մեծ քանակությամբ բուսնող շրեշ բույսից: Բլուրի ստորոտը շրջապատում են, բացի Ելփինը, ևս չորս տաճկաբնակ գյուղեր՝ հայկական […]

Ուխտասար - Ծղուկ

Ուխտասար-Ծղուկ

Ուղ(խ)տասար-Ծղուկ Քանի որ շատ անգամ լինում են բանավեճեր անվան շուրջ, ուզում եմ իմ վերլուծությունն անել: Մարդիկ կան, որ սարը կապում են կենդանու հետ և պնդում, որ ճիշտը ՈՒղտասարն է, մյուսները պնդում են, որ ուղտ կենդանին անվան հետ որևէ կապ չունի, տարածքը եղել է ուխտատեղի այդ պատճառով էլ անվանել են ՈՒխտասար: Առաջին հայացքից դժվար է կողմնորոշվել: […]

Դիտվան

Դիտվան / Դիտավանք

Դիտավանք (Դիտեվան, Դիտվան)- լեռնագագաթ Գեղարքունիքի և Վայոց ձորի մարզերի սահմանագլխին, Գնդասարի լեռներում, Ելփին գյուղից 6.5 կմ հյուսիս: Դիտավանքի հարավային լանջից է սկիզբ առնում Արփա գետի աջ՝ Ելփին վտակը, իսկ հարավ-արևելյան լանջին են գտնվում Սարիաղբյուր և Մարիամ աղբյուրները: Լեռան լանջերին տարածվում են լեռնամարգագետնային տափաստաններ: Բարձրությունը՝ 2835 մ է: Ասում են` լեռան գագաթից երևում է Վանա լիճը, […]

Արկածներ որոնողը

Շատ եմ ճանապարհորդել, բայց Ստեփանի հետ ծանոթանալուց հետո ճանապարհորդությունները բաժանում եմ երկու խմբի` ճանապարհորդել և ճանապարհորդել Ստեփանի հետ: Թռչկանի ջրվեժը վտանգված էր: Մի խումբ երիտասարդներով գնացել էինք խնդրին տեղում ծանոթանալու: Գիտեի, որ նա Չիչխանավանքի մոտ է գործի բերումով: Վերադարձի ճանապարհին զանգեցի և ասացի, որ ցանկություն ունենք հանդիպելու իր հետ և լսելու նրա կարծիքը այս խնդրի […]