[email protected]    +374 43 00 51 65
SUP boarding

Սապբորդինգ

/in /by

«Ակտիվ տուրիզմ», «սպորտային տուրիզմ», «էքստրեմալ տուրիզմ», գնալով ավելի հաճախ ենք հանդիպում այս տերմինները։ Բանն այն է, որ տուրիզմի այս տեսակներն ավելի ու ավելի մասսայական են դառնում, և մինչ այս ավելի հայտնի դասական տուրիզմը (հյուրանոցային, պատմամշակութային, առողջարանային) իր տեղն է զիջում ակտիվ տուրիզմին։ Դրա գլխավոր պատճառներից մեկն այն է, որ ակտիվ կամ սպորտային տուրիզմը մեծ ազդեցություն է ունենում մարդու թե՛ ֆիզիկական, թե՛ առողջական, թե՛ հոգեբանական վիճակի վրա։
Այսօր արդեն սպորտային տուրիզմի տասնյակ տեսակներ կան և այդ ամենի հետ մեկտեղ նորերն են մշակվում ու զարգացվում։
Առանձնացնենք ջրային տեսակները, որոնք բազմազան են և բազմաթիվ։ Կան առավել հայտնի տեսակներ, օրինակ՝ ռաֆթինգ, սյորֆինգ, առագաստանավային, ստորջրյա։ Բայց այսօր խոսելու ենք Հայաստանում ոչ այնքան հայտնի, բայց աշխարհում արդեն մեծ ճանաչում վայելող Սապբորդինգի SUP (standup paddleboarding) մասին, որը բառացի թարգմանաբար նշանակում է «կանգնած թիավարում»:

SUP բոռդինգ / Սապբոռդինգ

Սապբորդինգ / SUP boarding

SUP – ն առաջացել է սյորֆինգ սպորտաձևից, բայց այժմ էապես տարբերվում է դրանից և հասանելի է գրեթե բոլոր տարիքի և ֆիզիկական տվյալներ ունեցող մարդկանց համար։

SUP – ի տախտակներն ավելի լայն ու երկար են, քան սյորֆինգի համար նախատեսվածները, դա արված է նրա համար, որպեսզի թիավարելն ավելի հեշտ լինի։ Իսկ որպեսզի SUP – երը հեշտ լիներ տեղափոխել, արտադրվեցին փչովի տարբերակներ։ 

Սապբորդինգի ծագումը

SUP բորդինգը, ինչպես և սյորֆինգը, շատ վաղ ծագում ունի։ Այն առաջին անգամ կիրառվել է Հավայան կղզիներում, բնիկ հավայացիների կողմից։ Նրանք մեծ տախտակների վրա կանգնած թիավարելով կարողանում էին անձայն ու աննկատ ներխուժել հակառակորդի տարածք։ Իսկ թիակներն էլ միաժամանակ նիզակի դեր էին խաղում անսպասելի հարձակման ժամանակ։

Սապբոռդինգ / SUP boarding

Սապբորդինգ / SUP boarding

Հավայացիները SUP – երը պատրաստում էին փայտից, շատ դեպքերում դրանց երկարությունը հասնում էր մինչև 6 մետրի։ Ամենամեծ և ամենաաչքի ընկնող բոռդերը, ինչպես կարգն է, պատկանում էին թագավորական ընտանիքի անդամներին։
Սապեր արտադրող առաջին կազմակերպությունը հիմնադրվեց 2005 թվականին, իսկ 2007 թ․-ից SUP բորդինգը սկսեց կիրառվել, որպես պրոֆեսիոնալ մարզաձև։ 

Ի՞նչ դրական ազդեցություն ունի SUP բորդինգը մարդու օրգանիզմի վրա

Այժմ առանձնացնենք SUP – երի մի քանի տեսակ։ Պարզենք թե առաջին հայացքից այս հանգիստ սպորտաձևն ինչ դրական ազդեցություն կարող է ունենալ մարդու օրգանիզմի տարբեր ֆունկցիաների վրա։
Սկսենք սիրտ-անոթային համակարգից (կարդիո)․ գաղտնիք չէ, որ ցանկացած տարիք և ֆիզիկական պատրաստվածություն ունեցող մարդուն անհրաժեշտ է մարզումներում կիրառել կարդիո մարզումներ, դա արյան շրջանառությունը բարելավելու ամենաարդյունավետ տարբերակներից է։ Սապբորդինգը կարող է դառնալ ձեր կարդիո մարզումների լավագույն և սիրելի տարբերակը, մարմնի դիրքի, համալիր և դինամիկ շարժումների շնորհիվ։

Սապբոռդինգ / SUP boarding

Սապբորդինգ / SUP boarding

Ընդհանուր դիմացկունությունը մշտապես բարձր պահելը մարդու ֆիզիոլոգիական կարևորագույն խնդիրներից է, իսկ շաբաթական 3-4 ժամ սապինգով զբաղվելը կապահովի բարձր դիմացկունությունը։
Սապինգը հիանալի կերպով կարող է փոխարինել տարբեր սպորտաձևերի, քանի որ Սապինգով զբաղվելու ընթացքում աշխատում են մարմնի համարյա բոլոր մկանները, ինչն օգնում է բարելավել նաև մարմնի կառուցվածքը:

Հայտնի է, որ բնական միջավայրում ֆիզիկական ակտիվությունը եռապատկում է մարզման էֆֆեկտիվությունը։ Սապբորդինգի դեպքում գումարվում է ջրի հանգստացնող և կենտրոնացնող հատկությունը։

Ովքեր կարող են զբաղվել Սապբորդինգով

Ի տարբերություն ջրային այլ սպորտաձևերի Սապբորդինգով զբաղվելը բավականին հեշտ է: Սապբորդինգով կարող են զբաղվել գրեթե բոլոր տարիքի մարդիկ՝ թե՛ երեխաները, թե՛ մեծահասակները:

Սապբոռդինգ / SUP boarding

Սապբորդինգ / SUP boarding

Այս սպորտաձևն ունի այլ առավելություններ ևս՝ այն կախված չէ քամու ուղղությունից և եղանակային պայմաններից: Պարզապես կանգնում կամ նստում ես տախտակի վրա ու թիավարում։ 

SUP բորդինգի յուրօրինակ աշխարհ մտնելու համար շատ բան հարկավոր չէ, եթե օրինակ քեզ դուր է գալիս զբաղվել հեծանվային կամ նմանատիպ այլ սպորտաձևով ապա վստահեցնում ենք, որ Սապբորդինգը կդառնա քո ամենասիրելիներից մեկը:

Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:

Բլոգ Հայաստանի մասին

Այծպտկունք լեռ

Այծպտկունք լեռ

/in /by

Հայկական Պար լեռնաշղթա

Բարձրությունը՝ 3174 մ

Այծպտկունքի կամ Այծու պտկունքի լեռները գտվում են Հայկական Պարի արևմտյան հատվածում։ Սկսվում են Արևմտյան Եփրատի ձախ ափին գտնվող Մարիամի լեռներից և զուգահեռականի ուղղությամբ ձգվում դեպի արևելք։ Հյուսիսային լանջերն իջնում են դեպի Կարնո և Բասենի դաշտ։ Հարավայինը՝ դեպի Դերջանի դաշտ և վերին արաքսյան գոգավորություն։ Կտրտված են Արաքսի և Եփրատի վտակների հովիտներով։ բուսականությունը տափաստանային և լեռնամարգագետնային է։ Ամենաբարձրը Այծպտկունք լեռն է, որը գտնվում է Կարինից 8 կմ հարավ։

Այծպտկունք լեռ

Այծպտկունք լեռ / Լուսանկարը՝ Սասուն Դանիելյանի

Արամ Ղանալանյանի «Ավանդապատում» գրքում հանդիպում ենք մի ավանդազրույցի ըստ որի Նոյան տապանը երկար ժամանակ ջրերի վրա ծփալուց հետո, հոգնած մի կայան է փնտրում։ Եվ առաջին անգամ տապանը հանդիպում է Կարնո Այծպտկունք լեռան կատարին, ուր մի վայրկյան իսկ չմնալով անցնում է։ Այստեղ Նոյը զգում է, որ ջրերը հետզհետե քաշվում են, հուսահատությունը փարատվում է և ձեռքերը պարզելով աստծուն բացականչում է՝ «գոհանամ քեզանից, տեր»։ Դրանից հետո լեռը կոչվում է Գոհանամ։

Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:

Հայկական լեռնաշխարհ

Սեպուհ լեռ

Սեպուհ լեռ

/in /by

Դարանաղյաց լեռներ

Բարձրությունը՝ 3030 մ

Սեպուհ լեռը կոչվել է նաև Դարանաղյաց, Մանյա լեռ, Մանյա այրք, Մանեի քարանձավների լեռ և Սեպուռ։ Գտնվում է Անտիպոնտական լեռներում, Կամախի բարձրավանդակում, Երզնկայի դաշտի արևմտյան կողմում։ Լանջերը անտառապատ են, ապառաժոտ։ Լեռան լանջերին կան անդնդախոր ձորեր ու քարանձավներ։

Մովսես Խորենացին հիշատակում է, որ Մանեն, որը սուրբ Հռիմսիմյանց խմբի անդամներից մեկն էր, չգնաց մյուսների ճանապարհով և բնակվեց այս լեռան վրա, մի քարայրում և դրա համար էլ լեռը կոչվեց Մանեի քարայրների լեռ։ Մանեի մահից հետո այս քարայրում է հաստատվում Գրիգոր Լուսավորիչը։ Ըստ Վարդան Արևելցու Տրդատ թագավորը գնում է Սեպուհ լեռ Գրիգորին տեսնելու։ Նա Գրիգորին է նվիրում իր սուրը, որը նվեր էր ստացել Կոնստանդին կայսրից։ Գորիգորն օրհնել է սուրը, այնուհետև այն կախել է օդում, որպեսզի սուրը ծառայի որպես միաբանության նշան, սակայն թուրն օդում կախված տեսանելի էր միայն արժանիներին։ Ըստ մի այլ ավանդության Տրդատ թագավորը յուրայիններից դավաճանված թունավորվել է Սեպուհ լեռան վրա ու մահացել։

Սեպուհ լեռ

Սեպուհ լեռ / Լուսանկարը՝ Համլետ Հովսեփյանի

Սեպուհ լեռան հարավային լանջին է գտնվում Թորդան գյուղը։ Թորդանում է եղել հեթանոսական «Սպիտակափառ դուռ» հատուկ մեհյանը: Ըստ աղբյուրների այստեղ է եղել Բարշամ աստծո փղոսկրից, լեռնային բյուրեղներից ու արծաթից կերտած հիասքանչ արձանը: IV դարում Գրիգոր Լուսավորիչն այն քանդել է տալիս և նրա տեղը կառուցում է եկեղեցի։ Եկեղեցին այժմ հայտնի է «Ինն սրբոց գերեզմանք» անունով, քանի որ այստեղ հետագայում ամփոփվեց Գրիգոր Լուսավորչի և նրա  տոհմի շառավիղ կաթողիկոսներ՝ Վրթանեսի, Հուսիկի, Գրիգորիսի, եկեղեցական գործիչներ Դանիել Ասորու և Խադի աճյունները, ինչպես նաև Տրդատ Գ թագավորի, նրա կնոջ՝ Աշխենի և քրոջ՝ Խոսրովդուխտի աճյունները: 

Ինն սրբոց գերեզմանք

Ինն սրբոց գերեզմանք

Սեպուհ լեռը կոչվել է նաև Գոհանամ։ Գոհանամ անունը կապվում է լեռնաշխարհի 2 լեռան հետ։ Մեկը Սեպուհն է, մյուսը՝ Այծպտկունքը։ Գոհանամ անվան ծագման մասին արդրադարձել ենք Այծպտկունք լեռան նկարագրության մեջ։

Գոհանամ - Սեպուհ լեռը (հատված Լինչի քարտեզից, 1901 թ, Թիֆլիս)

Գոհանամ – Սեպուհ լեռը (հատված Լինչի քարտեզից, 1901 թ, Թիֆլիս)

Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:

Հայկական լեռնաշխարհ

 

Առնոս լեռ

Առնոս լեռ

/in /by

Անձևացյաց լեռներ

Բարձրությունը` 3550 մ

Առնոս լեռը գտնվում է Հայկական Տավրոսի արևելյան հատվածում՝ Անձևացյաց լեռներում։ Խեթական աղբյուրներում հիշատակվում է Առնուշա ձևով։ Ըստ ավանդության՝ համաշխարհային ջրհեղեղի ժամանակ Նոյի տապանը լողացել է մինչև Առնոս լեռ և վերջինս էլ իր անունը իբր ստացել է Նոյի «Առ Նոյս» արտահայտությունից։ 

Առնոս լեռ

Առնոս լեռ / Լուսանկարը՝ Սասուն Դանիելյանի

Հայկական լեռնաշխարհ

Տիգրան Գասպարյան

Տիգրան Գասպարյան

/in /by

Մասնագիտություն (ինչո՞վ ես զբաղվում)

Մասնագիտությամբ մաքսավոր եմ, բայց երբեք չեմ աշխատել այդ ոլորտում։ Փոքր տարիքից սիրում էի առևտուր, հիմա նաև շատ եմ սիրում ժամացույցներ։ Արդեն երկար ժամանակ է միավորել եմ 2 տարերքներս` թանկարժեք ժամացույցների վաճառքով եմ զբաղվում։

Ի՞նչը ստիպեց քեզ առաջին անգամ մասնակցել արշավի, ի՞նչ էիր զգում առաջին անգամ քո “հարմարավետության գոտուց” դուրս գալուց

Շատ ընկերներ ունեմ, ովքեր գնում էին արշավների, ու անընդհատ իրենց մոտ տեսնում էի լեռների նկարները․ ես էլ եմ բնությանը միշտ մոտ եղել, բայց լեռնագնացության մասին չէի էլ մտածում։ Մի օր ուղղակի տեսա Աժդահակի նկարը, հագա ջինս, քաղաքային կոշիկներ, ոսկեգույն ակնոցներ ու գնացի… ու մնացի։

Աժդահակ լեռ

Տիգրանի առաջին արշավը / Վերելք Աժդահակ

Ինչո՞ւ ես լեռներ բարձրանում. ի՞նչ են տալիս քեզ լեռները

Չեմ սիրում էս հարցը, միշտ դժվարանում եմ պատասխանել։ Շատ ոչ շոշափելի գոյականներ կարող եմ թվարկել էստեղ. ազատություն, հանգստություն, նվաճում և այլն, բայց դրանցից ոչ մեկը մինչև վերջ չի արտահայտում էն, ինչ իրոք զգում եմ ամեն քայլի հետ բարձրանալուց։

Ո՞ւնես սիրելի մեջբերում լեռների մասին

Դրանք շատ շատ են` մանավանդ մեր գրականության մեջ։ Հայ գրողներն ուրիշ մոտեցում ունեն լեռների հանդեպ։ Թումանյանը 6 տողով ներկայացրել է մեզ ու մեր լեռները.

…Ու մեր աչքերը նայում են կարոտ

Հեռու աստղերին,

Երկընքի ծերին,

Թե երբ կըբացվի պայծառ առավոտ

Հայոց լեռներում,

Կանաչ լեռներում։

Ո՞ւնես ավելի բարդ ու բարձր լեռներ նվաճելու ցանկություն

Իհարկե, հենց էդ ցանկությունն է մեզ առաջ մղում , ամեն հարցում պետք է ևս մեկ քայլի (գոնե) ցանկություն ունենալ։

Ո՞րն է քո ամենահիշարժան արշավը և ինչո՞վ է այն հիշարժան

Դե Արարատված մարդու համար, որպես լեռ, կարծես թե, ուրիշ լեռ չի կարող մրցել Արարատի հետ, բայց ես ունեմ տենց մեկը՝ Բարդող։ Էն ինչ զգացել եմ Բարդողը բարձրանալիս, գագթին ու, նույնիսկ, իջնելիս էլ չեմ զգացել ոչ մի տեղ ու երբեք։ Իդեպ, դա ուղիղ մեկ տարի առաջ էր։

Բարդող լեռան գագաթին

Բարդող լեռան վերելքը հաղթահարած

Ի՞նչ խորհրդով կօգնես այն մարդկանց, ովքեր երկար ժամանակ ուզում են սկսել արշավել, բայց այդպես էլ չեն համարձակվում

Իմ փորձից կարող եմ ասել, որ հիմնականում, էդ մարդիկ սպասում են «լավ արշավ լինի, գնան»։ Սակայն լավ ու վատ արշավներ չկան, կան ալարկոտ և ոչ ալարկոտ տուտուզներ )))

Ինչո՞վ ես լրացնում լեռների կարոտը պանդեմիայի օրերին

Նկարներով, բայց էլ չեմ ձգում։

Ազատ տեղաշարժը սահմանափակող օրենքի չեղարկումից հետո ո՞ւր ես առաջինը գնալու

Կարևոր չէ ուր, կարևոր է` ում հետ։

 

Ուզո՞ւմ ես դառնալ ակումբի անդամներից մեկը: Միացի՛ր մեր արշավներին:

Ծանոթացեք մեր ակումբի մյուս անդամների հետ.

Վարդուհի Եսայան

Վարդուհի Եսայան

/in /by

Մասնագիտություն (ինչո՞վ ես զբաղվում)

Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի քաղաքագիտության և միջազգային հարաբերությունների մագիստրոս եմ` հանրային կառավարման և զարգացման գիտությունների մասնագիտացմամբ:

Ի՞նչը ստիպեց քեզ առաջին անգամ մասնակցել արշավի, ի՞նչ էիր զգում առաջին անգամ քո “հարմարավետության գոտուց” դուրս գալուց

Դեռ փոքր տարիքից հայրս ինձ, քրոջս ու եղբորս իր հետ տանում էր «լավ տեղ». էդպես էր ասում, երբ հարցնում էինք՝ բա ուր ենք գնում: Փորձում էր իր «ջրերը գցել», կամ միգուցե մեզ մեր «հարմարավետության գոտուց» դուրս հանել: Բայց դե հարմարավետությունը դժվար է փոխարինել անհարմարություն պատճառող սառը քամու, կոշիկների մեջ ձյուն լցվելու, դեպի չերևացող գագաթ տանող տանջահար ու երկար ճանապարհի, «կլինի՞ արդեն իջնենք» ձայնարկությունների հետ: Armenian Geographic-ի մասին լսել էի դեռևս 2016թ.-ին ընկերներիցս, ովքեր արդեն 1-2 տարի արշավում էին: Մտածում էի՝ մի օր ես էլ կգնամ իրենց հետ, ախր շատ սիրուն են նկարները: «Մի օրը» բնականաբար էդքան էլ շուտ չեկավ՝ հաշվի առնելով, որ մեծամասնությունը անծանոթ էին, ես էլ դե շփվող չեմ, մտածում էի` գնամ անծանոթների հետ ինչ անեմ, համ էլ իրենք ոնց որ պրոֆեսիոնալ են, նենց թույն արշավական հագուստ ունեն:

Աղջկա բերդ

Վարդուհու առաջին արշավը / Աղջկա բերդ

2017թ.-ի մարտ. հենց էն նույն ընկերներիցս մեկի ծնունդն էր, ով Armgeo-ի արշավականներից էր, մենք էլ մի 20 հոգով նստած մտածում էինք, թե ծնունդին ինչ անակնկալ անենք: Թարսի պես իր ծնունդի օրը արշավ կար, ինքն էլ գնալու էր, դե հիմա ի՞նչ արած, մենաք էլ կգնանք, լավ է գոնե էն հեշտ արշավներից էր: Գնացինք Տավուշ՝ Աղջկա բերդ, որի անունը հետո չէի էլ հիշելու, որովհետև դե ծնունդ էի գնում, ոչ թե արշավ: Հենց էս տրամաբանությամբ էլ հետո պետք է չհիշեի, որ առաջին արշավն Armgeo-ի հետ Աղջկա բերդն է եղել: 2018թ.-ի մարտ. չեմ էլ հիշում ոնց ստացվեց, որ որոշեցի էլի փորձել: Մեծ Քիրս էին բարձրանալու: «Դե արդեն գարուն է, կանաչել է, մարգագետնոտ ճանապարհ կլինի էլի, չեմ դժվարանա». էս մտքերով էլ գնացել էի ու չէի էլ մտածել, որ վերելքից առաջ ամբողջ գիշեր կարող էր ձյուն գալ ու իմ մարգագետնոտ ճանապարհը հարամ անել: Դե հիմա խայտառակ չեմ լինի, պիտի բարձրանամ: Այ սա իսկական «հարմարավետության գոտուց» դուրս գալ էր: Արդեն գիտեք՝ ջինս, ձմռանը քաղաքում զբոսնելու վերարկու ու հաստ «բատինկաներ» ու դե չմոռանանք՝ «ինչու՞ եկա, ինչի՞ համար ես գրանցվեցի, ախր շատ պետքս էր, բա որ հիմա սայթաքեմ, գլորվեմ, թու՜ թեզիս կեսը մնաց»: Ձմեռային Քիրսը անիրական հեքիաթ էր, որի մասին հետո պետք է հպարտությամբ խոսեի ու ասեի, որ սա իմ առաջին իսկական արշավն է եղել, ու ես իրենցից մեկն եմ եղել, որ մինչև ծունկ հասնող ձյան միջով, մի գծով հասել եմ գագաթ:

Ինչո՞ւ ես լեռներ բարձրանում. ի՞նչ են տալիս քեզ լեռները

Լեռները սեր են, էներգիայի աղբյուր, աչքերդ պսպղալու չափ ոգևորություն, քաղաքում չհանդիպող հանգստություն, խաղաղվելու ճանապարհ, կարգապահություն, խմբի հետ մի մարդու պես շարժվելու, գծից դուրս չգալու սովորություն, անվերջ զարգացող կամքի ուժ, հպարտության մի մեծ չափաբաժին, անհաղթահարելին հաղթահարելի դարձնող իրականություն, հին ու նորը համեմատելու, ավելիին հասնելու հակում… անմոռանալի հեքիաթային տեսարաններ ու անսահման սիրունություն: Խելագարվել կարելի է:

Ո՞ւնես սիրելի մեջբերում լեռների մասին

Ռեժիմով՝ երկու օրը մեկ, ասում եմ՝ ո՜նց եմ կարոտել սարերս: Թե՞ սա հաշիվ չի :)

Վարդաբլուր / Գայլի ականջներ

Վարդաբլուր / Գայլի ականջներ

Ո՞ւնես ավելի բարդ ու բարձր լեռներ նվաճելու ցանկություն

Այո’, կան լեռներ, որ գիտեմ՝ բարձրանալու եմ, չգիտեմ՝ երբ, բայց որ գագաթը նվաճելու եմ, դա միանշանակ է:

Ո՞րն է քո ամենահիշարժան արշավը և ինչո՞վ է այն հիշարժան

Կարծում եմ՝ ցանկացած լեռնագնացի էս հարցը բավական երկար մտորումների մեջ է գցում։ Հարց տվողն էլ հավանաբար սպասում է, որ մի տարբերակ պետք է առանձնացնես. չէ՞ որ նույնատիպ լեռներ են: Բայց արի ու տես, որ մեկը մեկից տարբերվող, մեկը մեկից չքնաղ վերելքներիդ մեջ սկսում ես խառնվել ու մտաբերել էնպիսինը, որ մյուսը հանկարծ «չնեղանա»: Ամենահավես, ամենատարբերվող, անմոռանալի պահերը անկասկած գիշերակացով արշավների ժամանակ են լինում. Սիփանի վիդեոները վկա :) Ուզում եմ առանձնացնել Ծովասարը։ Իրականում ես չպետք է հայտնվեի Ծովասարում, որովհետև պլանավորել էի Վարագ և Արտոս բարձրանալ: Մի սիրուն առավոտ տեղեկանում եմ, որ Վարագ ու Արտոս չի լինելու, դրա փոխարեն կա այլ ծրագիր` դեռ վաղուց պլանավորված, խմբի արշավականներին գրանցած, ոգևորությունը մեջները պահած, երգերն անգիր արած, գրություններին ու պատումներին ծանոթացած, «Ռանչպարների կանչը» վերընթերցած:

Ծովասար / Պատմական Հայաստան

Ծովասարի գագաթին / Պատմական Հայաստան

Ես էլի «անծանոթի» (արդեն չակերտավոր) կարգավիճակով հայտնվեցի էտ խմբում ու քանի որ որոշել էի` ինչ էլ լինի Արևմտյան Հայաստան պետք է գնամ, առանց երկմտելու համաձայնեցի: Դե երգերը չեմ սովորել, Ծովասարի հետ առանձնապես մեծ երազանքներ չեմ կապել, ոգևորությունս էլ՝ դե նորմալ: Ավելի քան 2000 կմ ճանապարհ անցնելուց հետո պիտի հասկանայի, որ դա լեռնագնացի մեկ այլ արկածային ճանապարհորդություն չէր, որ իրականությունը շատ ավելի լավն էր լինելու, քան կարող էի պատկերացնել, որ ակամայից արշավական ընկերոջդ երազանքը դառնալու էր քոնը, որ քո ոգևորությումբ վարակվելու էր մեկ ուրիշը: Ավելի քան 2000 կմ ճանապարհ անցնելուց հետո պիտի հասկանայի, որ 7-օրյա ճամփորդությունը այլևս մնալու էր էմոցիոնալ դաշտում` ճամփորդության մասին առանձնապես շատ բան չխոսելով, բայց շունչը կտրվելու չափ ջերմացնող ու գագաթը նվաճածի չափ երջանկացնող:

Ի՞նչ խորհրդով կօգնես այն մարդկանց, ովքեր երկար ժամանակ ուզում են սկսել արշավել, բայց այդպես էլ չեն համարձակվում

Որ մարդիկ ասում են` ուղղակի սկսիր, գիտեն էլի ինչ են ասում :) Փորձելուց հետո առնվազն կհասկանաս` սիրում ես, ուզում ես շարունակել, թե ոչ: Ճանապարհի կեսից մտածելու ես, թե ինչիդ էր պետք հարմարավետ բազկաթոռը ցեխոտ արահետի, մեծ-մեծ քարերի, ոտքիդ տակ հոսող ավազակույտի, մատները կտրելու աստիճան սառը գետը ոտաբոբիկ անցնելու կամ էլ մաշկդ սևացնող արևի հետ փոխարինելը: Հոգնելու ես, նվնվալու ես, ետնապահի նյարդերի հետ ես խաղալու (պրոֆեսիոնալ հանդուրժող է :)), հասնելու ես գագաթ ու հաղթելու ես ինքդ քեզ: Շարունակությունն էլ արդեն ժամանակը ցույց կտա: Ի դեպ, արշավական ընկերներն էլ ինչ-որ պահի դառնալու են ընկերներդ արշավներից դուրս, ում ոչ միայն ասելու ես «կլինի՞ արդեն իջնենք», այլև իրենց հետ կիսելու ես ապագա պլաններդ։

Ինչո՞վ ես լրացնում լեռների կարոտը պանդեմիայի օրերին

Նկարներն ու վիդեոներն եմ նայում:

Ազատ տեղաշարժը սահմանափակող օրենքի չեղարկումից հետո ո՞ւր ես առաջինը գնալու

Կարևոր չէ` ուր, կարևոր է` ում հետ :)

 

Ուզո՞ւմ ես դառնալ ակումբի անդամներից մեկը: Միացի՛ր մեր արշավներին:

Ծանոթացեք մեր ակումբի մյուս անդամների հետ.

Անի Հարությունյան

Անի Հարությունյան

/in /by

Մասնագիտություն (ինչո՞վ ես զբաղվում)

Մասնագիտությամբ լեզվաբան եմ, բայց երբեք չեմ աշխատել իմ մասնագիտությամբ։ Այժմ աշխատում եմ IT ոլորտում, ՊիկսԱրտում որպես որակի ապահովման մասնագետ, QA )))

Ի՞նչը ստիպեց քեզ առաջին անգամ մասնակցել արշավի, ի՞նչ էիր զգում առաջին անգամ քո “հարմարավետության գոտուց” դուրս գալուց

ԱրմՋեոյի ֆեյբուքյան էջին էի հետևում երկար ժամանակ, սպասում էի հարմար արշավի (ոնց որ հիմա շատերը 😅), որ լինի կարճ երթուղի, լավ եղանակ, թեթև արշավ մի խոսքով, բայց բնականաբար ստացվեց լրիվ հակառակը։ Տավուշի անտառներում անձրևոտ օր, 17կմ երթուղին եթե չեմ սխալվում, ես էլ ջինսե տաբատով, ջինսե բաճկոնով, քաղաքային կոշիկներով (բածինկաներ) և հարդարած մազերով։

Անի Հարությունյան

Անին խնձոր շատ ա սիրում))

Ինչո՞ւ ես լեռներ բարձրանում. ի՞նչ են տալիս քեզ լեռները

Ինձ թվում ա սա ամենաբարդ հարցն ա, որ արշավականին կարող են ուղղել )) Լեռները բնավորություն են ձևավորում, հղկում ու շտկում են մեզ։ Ոչ միայն լեռները, առհասարակ բնությունը մեզ սովորեցնում է լինել համերաշխ ինքներս մեզ հետ։ Սիրել…

Ո՞ւնես սիրելի մեջբերում լեռների մասին

Չէ՛, երևի մի օր ես կհնարեմ։

Ո՞ւնես ավելի բարդ ու բարձր լեռներ նվաճելու ցանկություն

Իհարկե, մոտակա 2 տարիներինն արդեն կան մտքում պլանավորած, հուսամ կհաջողվի։

Ո՞րն է քո ամենահիշարժան արշավը և ինչո՞վ է այն հիշարժան

Շատ են հիշարժան արշավները։ Բայց առանձնացնեմ իմ առաջին գիշերակացով արշավը։ Արցախ էինք գնացել, Դիզափայտը պետք է բարձրանայինք, այ դա իսկապես իմ հարմարավետության գոտուց դուրս էր։ Ինձ համար վայրի ու անսովոր էր այդ ամենը, հետո մթնոլորտն այնքան ջերմացավ, որ մի պահ մոռացա ամեն ինչ։ Հաջորդ օրը մի քիչ բողոքեցի, մի քիչ լացեցի ու մտքումս որոշում կայացրեցի, որ այլևս արշավ չեմ գնա, վերջ։ Բնականաբար մոտակա կիրակին հավաքեցի ուսապարկս ու էլի գնացի սարեր։ Հիմա ես այդ «վայրի» ու «անասովոր» իրավիճակների մի մասնիկն եմ ինձ զգում։

Դիզափայտ

Դիզափայտ լեռան գագաթին

Ի՞նչ խորհրդով կօգնես այն մարդկանց, ովքեր երկար ժամանակ ուզում են սկսել արշավել, բայց այդպես էլ չեն համարձակվում

Երկար սպասելու կամ պատրաստվելու կարիք չկա, միևնույն է ոչինչ մեր պատկերացրածով չի լինում, որովհետև ավելի լավ է լինում։

Ինչո՞վ ես լրացնում լեռների կարոտը պանդեմիայի օրերին

Ընկերների հետ հիշողություններով ենք կիսվում, նկարներ նայում։

Ազատ տեղաշարժը սահմանափակող օրենքի չեղարկումից հետո ո՞ւր ես առաջինը գնալու

Ուր պատահի։

 

Ուզո՞ւմ ես դառնալ ակումբի անդամներից մեկը: Միացի՛ր մեր արշավներին:

Ծանոթացեք մեր ակումբի մյուս անդամների հետ.

Արարադ լեռ (Ջուդի)

Արարադ լեռ (Ջուդի)

/in /by

Արարադ լեռ (Ջուդի)

Կորդվաց լեռներ

Բարձրությունը՝ 2114 մ

Կոորդինատները՝ 37.375869, 42.451725

Ջուդի, Նիբուր, Կորդվաց և այլ անուններով հիշատակվող Արարադ լեռը Նոյյան Տապանի ավանդազրույցը կրող 2 տապանակիր լեռներից մեկն է։ Հայկական լեռնաշխարհի շատ լեռներ որևէ կերպ կապված են համաշխարհային ջրհեղեղի լեգենդի հետ, սակայն նրանցից երկուսն են համարվում տապանակիր լեռներ, որոնց վրա ըստ ավանդազրույցի հանգրվանել է Նոյն իր տապանով։ 

Արարադա լեռները գտնվում են Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգի հարավ-արևելքում՝ Կորդվաց լեռներում։ 

Ի լերինս Արարատայ

Հայարեն առաջին աստվածաշունչը հունարենից թարգմանել է Սահակ Պարթևը 5-րդ դարում, որտեղ գրված է «Եւ նստաւ տապանն յեօթներորդում ամսեանն ի քսան եւ յեօթն ամսոյն ի լերինս Արարատայ»։ Ըստ որոշ մասնագետների «Ի լերինս Արարատայ» խոսքը պետք է հասկանալ որպես «Ի լերինս Հայոց» իմաստով, այսինքն տապանը կանգ է առել Արարատի լեռներում՝ Հայկական լեռնաշխարհում։ 

Փավստոս Բուզանդն իր «Պատմություն հայոց» աշխատության մեջ հիշատակում է Սարարադ լեռը։ Բուզանդն այն մատնանշում է Կորդուքում և անվանում ոչ թե Արարադ այլ Սարարադ։ Քանի որ հին հայկական գրատեսակներում տառերը գրվում էին իրար կպած «Ի լերինս Արարատայ»-ը գրվել է ԻԼԵՐԻՆՍԱՐԱՐԱԴԱՅ և հետագայում տրոհվել որպես «Ի լերին Սարարադայ»։ Բուզանդը գրում է թե ինչպես է Մծբինի եպիսկոպոս Հակոբը ճանապարհ ընկնում դեպի Արարատյան թագավորության հարավային սահմաններում գտնվող Սարարադ լեռը, որը գտնվում էր Կորդվաց գավառում։ Նա աղաչում է Աստծուն, որպեսզի թույլ տա նրան տեսնել Նոյան տապանը, որը ջրհեղեղից հետո հանգրվանել է այս լեռան գագաթին։ Հակոբն իր ուղեկիցների հետ սկսում է բարձրանալ Արարադյան լեռների անջրդի, քարքարոտ լանջերով։ Երբ նրանք ծարավում են Հակոբը ծնկի է գալիս և աղոթում աստծուն։ Այդ տեղում աղբյուր է բխում և հագեցնում ուխտավորների ծարավը։ Այդ աղբյուրը կոչվեց Հակոբի աղբյուր։ Երբ հոգնած Հակոբը քուն է մտնում նրան է այցելում հրեշտակն ու ասում «Տերը քո աղաչանքներն ընդունեց և խնդրանքդ կատարեց. այդ, ինչ որ գլխիդ տակ դրված է, տապանի փայտերից է։ Էլ կրկին չձգտես տեսնել, որովհետև տերը այսպես կամեցավ»։ 

Արարադա լեռները

Արարադա լեռները

Արարադից Արարատ

Հետագայում տապանակիր լեռան ավանդազրույցը տեղափոխվեց դեպի Մեծ Մասիս։ Նախքան աստվածաշնչյան պատումները Հայկական լեռնաշխարհի ամենաբարձր գագաթը հիշատակվում է Ազատն Մասիս անունով։ Սակայն կար այն համոզմունքը, որ տապանը կանգ է առել լեռնաշխարհի ամենաբարձր գագաթին։ Բացի դա կան մի քանի աշխարհագրական անունների համընկնումներ, որոնք վերջնականապես տապանակիր լեռան տիտղոսը շնորհեցին Մեծ Մասիսին։ Այդ իսկ պատճառով տապանի փնտրտուքները ծավալվել են հիմնականում Մասիսի վրա, որն հետագայում ավելի շատ սկսվեց հիշատակվել Արարատ անվամբ, իսկ Ջուդի-Արարադը հետզհետե մնաց ստվերում։ Սուրբ գրքում հիշատակված Արարատյան լեռներն ու Միջագետքի սրբազան ասքերի տապանակիր լեռները գտնվում են իրարից մոտ 300 կմ հեռավորության վրա։

Արարադն ու Մասիսը / Հայկական լեռնաշխարհ

Արարադն ու Մասիսը / Հայկական լեռնաշխարհ

Քրիստոնեական Մասիսն ու իսլամական Ջուդին

Առաջավոր Ասիայի ժողովուրդները (ասորիներ, հրեաներ, արաբներ, քրդեր) տապանակիր լեռ էին համարում Տավրոսի լեռների հարավում գտնվող Կորդվաց Արարադը և ոչ Արարատյան Մասիսը։  Հետագայում, երբ քրիստոնեության և իսլամի շնորհիվ տիրապետող դարձավ միայն Նոյան տապանի առասպելը, քրիստոնեական աշխարհում տապանակիր լեռը դարձավ Մասիսը, իսկ իսլամական աշխարհում Ջուդի լեռը։ Այս իրավիճակը պահպանվում է մինչ օրս։ 

Լեռներն իրարից տարբերելու համար Արարատյան դաշտում վեր խոյացող Արարատ լեռն անվանում էին Ազատն Մասիսն կամ Արարատյան լեռ, իսկ մյուսը Կորդվաց Արարադ։

Արարադ կամ Ջուդի լեռանը նվիրված ավանդազրույց

Արարադ կամ Ջուդի լեռանը նվիրված հինավուրց զրույցներից մեկը պատմում է, որ ժամանակին այդ տեղերում ապրելիս է եղել մի քաջ հովիվ: Օրերից մի օր այլևս չհանդուրժելով այդտեղ իր իշխանությունը տարածած ավազակախմբի կեղեքումներին` հովիվը կռվի է ելնում ելուզակների դեմ և բոլորին հաղթում: Թագավորն իմանալով խիզախ հովվի մասին` նրան գանձ ու հարստություն է առաջարկում, նույնիսկ իր աղջկան է փորձում կնության տալ: Հովիվը մերժում է այդ ամենը և թագավորից միայն խնդրում է եզան կաշվի չափ տարածք տրամադրել իրեն` ազատ ու անկախ ապրելու համար: Թագավորը համաձայնում է` այլևս չկասկածելով, որ իր առջև խելապակասի մեկն է կանգնած: Հովիվը վերցնելով եզան կաշին` կտրտում է, վերածում է բարակ քուղի կծիկի, և ապա կաշեքուղը փաթաթում Արարադ լեռան շուրջը: Թագավորն, երբ այդ մասին իմանում է, ապշում է հովիվի հնարամտության վրա: Իսկ հովիվը լեռան վրա բերդ է կառուցում և ազատ ու անկախ ապրում մինչև մահ: 

Պատրաստեց Տիգրան Վարագը

Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:

Հայկական լեռնաշխարհ

Վերջնբակ (Վերջենիկ) լեռ

Վերջնբակ լեռ

/in /by

Խաղտյաց լեռներ 

Բարձրությունը` 3711 մ

Կոորդինատները՝ 40.716389, 40.929722

Վերջնբակ (Վերջենիկ) լեռ

Վերջնբակ (Վերջենիկ) լեռ

Վերջնբակ կամ Վերջենիկ լեռնագագաթը գտնվում է Արևելապոնտական լեռներում՝ Քաջքարից 23 կմ հարավ-արևմուտք։ Այն յուրահատուկ գեղեցկություն ունեցող լեռնագագաթ է։

Վերջնբակ (Վերջենիկ) լեռ

Վերջնբակ (Վերջենիկ) լեռ

Վերջնբակն իր դժվարամատչելիությամբ ու գեղեցկությամբ դեպի իրեն է ձգում լեռնագնացության սիրահարներին։ Տեխնիկական բարդությամբ այն Հայկական լեռնաշխարհի ամենաբարդ լեռներից է։

Վերջնբակ (Վերջենիկ) լեռ

Վերջնբակ (Վերջենիկ) լեռ

Բոլոր կողմերից զառիթափ լանջերով ժայռը, հեռվից անհասանելի է թվում։ Վերջնբակը բոլոր կողմերից շրջապատված է վճիտ լճերով (Դռներ, Գիժ, Ապրանք, Աստղ, Խոր, Ճահիճ և այլն)։ 

Վերջնբակ (Վերջենիկ) լեռ

Վերջնբակ (Վերջենիկ) լեռ

Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:

Հայկական լեռնաշխարհ

Գավազան լեռ

Գավազան լեռ

/in /by

Գավազան լեռ

Բարձրությունը՝ 857 մ

Կոորդինատները՝ 41.088056, 45.184444

Գավազան լեռը

Գավազան լեռը / Լուսանկարը՝ Անահիտ Նազարյանի

Գավազան կամ Գավարզին բրգաձև ժայռոտ լեռը հազվագյուտ բնության հուշարձան է։ Լեռն ունի հրաբխային ծագում։ Այն կտրուկ վեր է խոյանում շրջակա հարթավայրից։ Գագաթնամերձ հատվածը հարթ է։ Ժայռի բարձունքում էր գտնվում համանուն բերդը։ Դեռ պահպանվում են բերդի մնացորդները, ջրհորի և զանազան կառուցվածքների հետքերը։

Գավազան լեռը

Գավազան լեռը / Լուսանկարը՝ Արեգ Բալայանի

Տեղացիներն այն համարում են աշխարհի կենտրոնը։ Լեռան վրա կան մի քանի քարանձավներ, որոնք ավանդության համաձայն հանդիսանում են հնագույն մարդու կացարան։ Լանջերին կան հին բնակավայրերի հետքեր։ Լեռը ծառայել է որպես փարոս։ Վտանգի դեպքում գագաթին կրակ է վառվել։ 

Գավազան լեռը

Գավազան լեռը / Լուսանկարը՝ Սասուն Դանիելյանի

Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:

Հայկական լեռնաշխարհ