1. «Տափակ Բլուր» լիպարիտային գմբեթ – Արագածոտնի մարզ, Թաթուլ գյուղից 2.0 կմ հվ-արմ
2. «Բազալտե արև» եզակի ճառագայթաձև անջատում – Արագածոտնի մարզ, Բյուրական գյուղից 7 կմ հս, Արխաշան գետի ձախափնյա մասում Ամբերդ ամրոցի մոտ
3. «Տատիկ» քարե բնական քանդակ – Արագածոտնի մարզ, Դաշտադեմ գյուղի հվ-արլ եզրին
4. «Փոքր Արտենի» հրաբուխ – Արագածոտնի մարզ, Արևուտ գյուղից 2.5 կմ հվ-արմ
5. «Քարե կարկուտ» տեքստուրային առանձնահատուկ ներփակումներ – Արագածոտնի մարզ, Սարալանջ գյուղից մոտ 3.0 կմ հս-արմ
6. Արայի լեռան խառմնացուկներ – Արագածոտնի մարզ, Սարալանջ գյուղից 4.5 կմ հվ-արմ, Արայի լեռ, հրաբխի հարավային լանջերին
7. «Անանուն» էրոզիոն աշտարակ – Արագածոտնի մարզ, Սարալանջ գյուղից 4 կմ արմ, Արայի լեռան հրաբխի խառնարաննարանը
8. «Անանուն» ժայռ – Արագածոտնի մարզ, Արտաշավան գյուղից 6 կմ հս-արլ
9. «Չինգիլային դաշտ» քարե կուտակումներ – Արագածոտնի մարզ, Քուչակ գյուղից մոտ 1.5 կմ հս-արմ, «Էլոյի բերդ» տանող ճանապարհին
10. «Մեծ Արտենի» էքստրուզիվ կոն – Արագածոտնի մարզ, բնապատմական համալիր Մեծ Արտենի լեռ (2047մ), քարեդարյան (օլիգոցեն) հասակի եզակի հնագիտական հուշարձաններ
11. «Անձավիկ» քարանձավ – Արարատի մարզ, Վեդի քաղաքից մոտ 20 կմ հս-արլ, Ուխտուակունք գետի աջ ափին, Դարբանդ գետի հետ միախառնման տեղից 08 կմ հոսանքով վեր, 40 մ գետի հունից բարձր, ծ.մ-ից 2100 մ բարձրության վրա
12. «Դաշտաքար» քարանձավ – Արարատի մարզ, Դաշտաքար գյուղից 2 կմ հվ, Անահավատքար լեռան հս լանջին, հիմքից 400 մ բարձրության վրա
13. «Խոր հոր» անձավային համակարգ – Արարատի մարզ, Շաղափ գյուղից 3 կմ հս-արլ, ծ.մ-ից 2200 մ բարձրության վրա
14. «Անանուն» շերտավոր նստվածքներ – Արարատի մարզ, Տիգրանաշեն-Պարույր Սևակ գյուղերի ճանապարհի 17-րդ կմ-ի վրա
15. «Անանուն» անտիկլինալ ծալք – Արարատի մարզ, Երևան-Մեղրի խճուղու 81-րդ կմ (Տիգրանաշեն-Պարույր Սևակ հատվածի 15-րդ կմ)
16. «Անանուն» ծալքավոր ստրուկտուրա – Արարատի մարզ, Երևան-Մեղրի խճուղու 81-րդ կմ (Տիգրանաշեն-Պարույր Սևակ հատվածի 15-րդ կմ)
17. «Անանուն» ծալքագոյացման մերկացում – Արարատի մարզ, Ուրցաձոր գյուղից 4,5 կմ դեպի հս, Վեդի գետի աջ ափին
18. «Հորթունի» բրածո ֆլորա – Արարատի մարզ, Զանգակատուն գյուղից 8 կմ հս-արլ
19. «Ջերմանիսի» բրածո ֆլորա -Արարատի մարզ, Ուրցաձոր գյուղից մոտ 20 կմ գետի հոսանքով վեր, նախկին Ջերմանիս գյուղատեղիի մոտակայքում
20. «Վեդի գետի ավազանի» բրածո ֆաունա – Արարատի մարզ, Վեդի գետի ավազան, Ուրցաձոր գյուղից 15 կմ հս-արլ
21. «Սևկատար» հրաբուխ – Գեղարքունիքի մարզ, Գավառ քաղաքից 20 կմ արլ
22. «Աժդահակ» հրաբուխ – Գեղարքունիքի մարզ, Գավառ քաղաքից 25 կմ հվ-արմ
23. «Անանուն» ծալքավորում – Գեղարքունիքի մարզ, Սևանա լճի հս-արլ ափին, երկաթուղու պաստառի հատվածում, Սևան քաղաքի մոտ 45 կմ հեռավորության վրա
24. «Քարե ծով» քարացրոններ (չինգիլներ) – Գեղարքունիքի մարզ, Լճաշեն գյուղից 1 կմ դեպի խարամային քարհանք
25. «Անանուն» հրաբխային արտահայտված շերտավորություն – Գեղարքունիքի մարզ, Լճաշեն գյուղից 1 կմ հվ, հրաբխային խարամների գործող քարհանքի մոտ
26. «Արմաղան» հրաբուխ – Գեղարքունիքի մարզ, Մադինա գյուղից 3.5 կմ արմ
27. «Հայրավանք» բրածո ֆաունա – Գեղարքունիքի մարզ, Հայրավանք գյուղից 2-3 կմ հս-արլ
28. «Անանուն» զոլավոր դայկաներ – Լոռու մարզ, Լալվար գետի կիրճ
29. «Անանուն» դայկաների համակարգ – Լոռու մարզ, Գարգառ գյուղից 5 կմ հվ, Պուշկինի լեռնանցքի մոտ
30. «Գետնանձավ» անձավային թունել – Լոռու մարզ, Լոռիբերդ գյուղից 2 կմ հվ-արլ, Ձորագետի ձախ ափին, հունից 40 մ բարձրության վրա
31. «Անանուն» խզվածքներ – Կոտայքի մարզ, Եղվարդ ավանից հվ, ավազահանքի մոտ
32. Թագավորանիստ խարամային կոնի պեմզաների և խարամների կոնտակտ – Կոտայքի մարզ, Եղվարդ քաղաքից 3.5 կմ դեպի հարավ
33. «Թագավորանիստ» խարամային կոն – Կոտայքի մարզ, Եղվարդ ավանից 3 կմ հվ, Աշտարակ տանող խճուղու ձախ կողմում
34. «Պեռլիտե փիղ» քարե քանդակ – Կոտայքի մարզ, Չարենցավան քաղաքից 2 կմ հվ
35. «Անանուն» բյուրեղային թերթաքարերի ու վերին կավճի կրաքարերի կոնտակտ – Կոտայքի մարզ, Բջնի գյուղի արևմտյան ծայրամասում
36. «Ծակ քար» բնական թունել – Կոտայքի մարզ, Բջնի գյուղի մատույցներում, Հրազդան գետի ձախ ափին
37. «Բազալտե երգեհոն» սյունաձև բազալտներ – Կոտայքի մարզ, Գառնի գյուղից մոտ 1.0 կմ հվ-արլ, Ազատ գետի կիրճում
38. «Անանուն» քարայր սյունաձև բազալտներում – Կոտայքի մարզ, Գառնի գյուղից մոտ 1,0 կմ հվ-արլ, Ազատ գետի կիրճում
39. «Անանուն» լանջային էրոզիա – Կոտայքի մարզ, Ազատ գետի աջակողմյան ափերին
40. «Անանուն» լավային ծալքեր – Կոտայքի մարզ, Գառնի գյուղից մոտ 1.0 կմ հվ-արլ, Ազատ գետի կիրճում
41. «Հատիս» հրաբուխ – Կոտայքի մարզ, Զովաշեն գյուղից 2.0 կմ արլ
42. «Անանուն» խորշեր – Կոտայքի մարզ, Գողթ գյուղից մոտ 3.0 կմ հս-արլ
43. «Ավազան» հրաբխային գմբեթ – Կոտայքի մարզ, Կարենիս գյուղից 1.5 կմ հս-արլ
44. «Կարենիս» հրաբխային գմբեթ – Կոտայքի մարզ, Կարենիս գյուղից 0.5 կմ հս-արլ
45. «Անանուն» ապարների բնորոշ մերկացում -Կոտայքի մարզ, Նուռնուս գյուղի և Արգելի ՀԷԿ-ի միջև
46. «Անանուն» օբսիդիանի ելքեր – Կոտայքի մարզ, Ջրաբեր գյուղից մոտ 1.5 կմ հս-արմ, Երևան-Սևան խճուղու աջ կողմում
47. «Անանուն» քարե կուտակումներ – Կոտայքի մարզ, Քաղսի գյուղի հվ-արմ եզրին, Հրազդանի կիրճում
48. «Գութանասար» հրաբուխ – Կոտայքի մարզ, Ֆանտան գյուղից 3 կմ հվ
49. «Լեռնահովիտ» քարային կուտակումներ – Կոտայքի մարզ, Ֆանտան գյուղից 4-5 կմ հվ-արլ, «Թեզխարաբ»
50. Ձորաղբյուրի (Մանգյուսի) բրածո ֆլորա – Կոտայքի մարզ, գյուղ Ձորաղբյուր
51. «Ամասիայի» քարանձավ – Շիրակի մարզ, Ամասիա գյուղից 1.5 կմ արլ, Ախուրյան գետի կիրճի աջ ափին, նրա հունից 80 մ բարձրության վրա, ծ.մ-ից 2000 մ բարձրության վրա
52. «Կրիա» քարե բնական քանդակ – Շիրակի մարզ, Երևան-Գյումրի խճուղու ձախ կողմում, Լանջիկ և Մարալիկ բնակավայրերի միջև
53. «Սատանա» բնական քանդակ – Սյունիքի մարզ, Գորիս քաղաքից մոտ 1,0 կմ հս-արլ, Գորիս-Ստեփանակերտ խճուղու ձախ կողմում
54. «Անանուն» ժայռ-մնացուկներ – Սյունիքի մարզ, Գորիս քաղաքի շրջակայքում
55. «Անանուն» ռելիեֆի փոքր ձևեր – Սյունիքի մարզ, Քաջարանի հանքային ջրի աղբյուրից հս-արլ, Ողջի գետի ձախ ափին
56. «Անանուն» ռելիեֆի փոքր ձևեր – Սյունիքի մարզ, Սիսիան քաղաքի հս-արլ եզրին
57. «Մալևի ինտրուզիա» ներժայթուկ – Սյունիքի մարզ, Մեղրիի ենթատարածք, Ալվանք գյուղից մոտ 1-1,5 կմ հս, լքված Մալև
58. «Անանուն» ապարների մերկացումներ – Սյունիքի մարզ, Երևան-Սիսիան խճուղու 180-181 կմ-ի ձախ և աջ կողմերում
59. «Խորձոր» V-աձև կիրճ – Սյունիքի մարզ, Խնածախ գյուղից 1.5-2.0 կմ հս-արլ
60. Անանուն» էրոզիոն ռելիեֆ – Սյունիքի մարզ, Խնածախ գյուղից 2,5 կմ հս-արլ, Բերձոր տանող ճանապարհի ձախ կողմում
61. «Անանուն» սյունաձև բազալտներ – Սյունիքի մարզ, Հալիձոր գյուղից 2 կմ արմ, Որոտանի կիրճում
62. «Անանուն» ապլիտային դայկաներ – Սյունիքի մարզ, Կապան քաղաքից 30-35 կմ հվ
63. «Հերթ» որմնաքանդակ – Սյունիքի մարզ, Սիսիան քաղաքից 3 կմ հս-արմ, «Շաքի» ջրվեժի մոտ
64. «Փղի ճտեր» որմնաքանդակ – Սյունիքի մարզ, Կապան քաղաքից մոտ 25 կմ հվ, «Շիկահող» պետարգելոց տանող ճանապարհին
65. «Անանուն» սյունաձև բազալտներ – Սյունիքի մարզ, Որոտան գյուղի հվ-արմ եզրին
66. «Անանուն» սյունաձև բազալտներ – Սյունիքի մարզ, Որոտան գյուղի հվ-արմ եզրին
67. «Շիշքար» (Բաղաքար) դայկա – Սյունիքի մարզ, Բաղաքար գետի աջ և ձախ կողմերում
68. «Անանուն» բուրգանման մնացուկներ – Սյունիքի մարզ, Վերիշեն գյուղից 2 կմ հս, Գորիս-Խոզնավար ճանապարհի ձախ կողմում
69. «Սատանի կամուրջ» բնական կամուրջ – Սյունիքի մարզ, Տաթև գյուղից 2,5 կմ հս-արլ
70. «Բնական թունել» – Սյունիքի մարզ, Քարահունջ գյուղի մոտ, Գորիս-Կապան խճուղու վրա
71. «Ագարակի» բրածո ֆլորա – Սյունիքի մարզ, Ագարակ քաղաք
72. «Շամբի» բրածո ֆլորա և ֆաունա – Սյունիքի մարզ, Շամբ գյուղից 500 մ հս-արմ, Որոտան գետի ձախ ափին, 1300 մ բարձրության վրա
73. «Բլրաբերդ» հրաբխային գմբեթ – Վայոց ձորի մարզ, Եղեգնաձոր-Վայք ճանապարհի աջ կողմում
74. «Սատանայի աշտարակ» սյունաձև բազալտներ – Վայոց ձորի մարզ, Վայք-Ջերմուկ հին ճանապարհին, Արփա գետի կիրճում
75. «Բախտի կամար» բնական քարե թունել – Վայոց ձորի մարզ, Ջերմուկ քաղաք, Արփա գետի կիրճում
76. «Անանուն» որմնաքանդակներ – Վայոց ձորի մարզ, Երևան-Գորիս խճուղու ձախ կողմում, Ջերմուկ տանող ճանապարհից 44 մ դեպի Գորիս
77. «Անանուն» լավային ծալքեր – Վայոց ձորի մարզ, Ջերմուկ քաղաքից 5 կմ հվ-արլ
78. «Վարդան Մամիկոնյան» քարե քանդակ – Վայոց ձորի մարզ, Կեչուտի ջրամբարից 2 կմ հվ, Արփա գետի կիրճում, Վայք-Ջերմուկ հին ճանապարհին
79. «Ցիցքար» ժայռագագաթ – Վայոց ձորի մարզ, Վայք քաղաքից 0.5 կմ հս-արմ
80. «Տորք Անգեղ» քարե քանդակ – Վայոց ձորի մարզ, Ագարակաձոր գյուղից 1.5 կմ հվ-արլ, Անապատե վայրում
81. «Սֆինքս» քարե քանդակ – Վայոց ձորի մարզ, Ագարակաձոր գյուղ, Գրավ գետի կիրճում
82. «Սպիտակ քար» ժայռ-մնացուկ – Վայոց ձորի մարզ, Աղավնաձոր գյուղից 3 կմ հս-արմ, Աղավնաձոր-Ելփին ճանապարհի աջ կողմում
83. «Անանուն» տեկտոնական խախտում – Վայոց ձորի մարզ, Արենի գյուղի արլ մասում, Արփա գետի ձախ ափին
84. «Պահակային աշտարակ», էրոզիոն ժայռ-մնացուկ – Վայոց ձորի մարզ, Վայք-Ջերմուկ հին ճանապարհին, Արփա գետի կիրճում, Գնդեվազ գյուղի դիմաց
85. «Անանուն» դայկա – Վայոց ձորի մարզ, Գնդեվազ գյուղից 1-1.5 կմ հս-արլ, Արփա գետի կիրճում, Վայք-Ջերմուկ հին ճանապարհին
86. «Անանուն» դայկաներ – Վայոց ձորի մարզ, Գնդեվազ գյուղից 4 կմ հս-արլ, Արփա գետի կիրճում, Վայք-Ջերմուկ հին ճանապարհին
87. «Անանուն» սյունաձև անջատմամբ բազալտներ – Վայոց ձորի մարզ, Գոմք գյուղի հս-արլ մասում, ձորակի աջ կողմում
88. «Անանուն» դայկա – Վայոց ձորի մարզ, Ելփին գյուղի հվ եզրին
89. «Անանուն» խզվածքային կառուցվածք – Վայոց ձորի մարզ, Ելփին գյուղի արմ ծայրամասում
90. «Անանուն» քարե քանդակներ – Վայոց ձորի մարզ, Խնձորուտ գյուղից 2.0 կմ հս, Զառիթափ-Խնձորուտ ավտոճանապարհի երկու կողմում
91. «Վայոցսար» (Դալիկ) հրաբուխ – Վայոց ձորի մարզ, Կարմրաշեն գյուղից 3.0 կմ հվ-արմ
92. «Անանուն» լավային հոսք – Վայոց ձորի մարզ, Շատին գյուղից 0.5 կմ արլ
93. «Անանուն» դայկայանման մարմին – Վայոց ձորի մարզ, Վերնաշեն գյուղից հս
94. «Գետիկվանքի» բրածո ֆլորա – Վայոց ձորի մարզ, Գետիկվանք գյուղից 3 կմ հս-արլ,2240 մ բարձրության վրա
95. «Ազատեկի» բրածո ֆլորա – Վայոց ձորի մարզ, Ազատեկ գյուղի մոտ
96. «Մոլլաքար» ժայռ – Տավուշի մարզ, Իջևան քաղաքից մոտ 10 կմ հվ-արմ, Իջևան-Երևան խճուղու ձախ կողմում
97. «Անանուն» պլագիոգրանիտներ – Տավուշի մարզ, Բերդ ավանից 6.5 կմ հվ-արմ, անտառտնտեսության մոտ
98. «Անանուն» դայկայանման մարմիններ – Տավուշի մարզ, Բերդ ավանի հս-արմ եզրին
99. «Անանուն» փոխակերպարային (մետամորֆիզացված) թերթաքարեր – Տավուշի մարզ, Վարագաձոր գետի վերին հոսանքում, Բերդ քաղաքից մոտ 20 կմ հվ-արմ
100. «Կալաքար» լեռ – Տավուշի մարզ, Ծաղկավան գյուղից 1.5 կմ հվ
101. Անանուն» սյունաձև էքստրուզիվ մարմին` նեկկ – Տավուշի մարզ, Ծաղկավան գյուղից 2 կմ հվ
102. «Անանուն» դայկայանման մարմիններ – Տավուշի մարզ, Նավուր գյուղից 1.5 կմ հվ-արլ, Տավուշ գետի ձախ վտակի հովտում
103. «Փայտասար» քարանձավների համալիր – Տավուշի մարզ, Կողբ գյուղից 4 կմ հարավ
104. «Անանուն» կվարցային դիորիտներև գաբրո-դիորիտներ –  Տավուշի մարզ, Նավուր գյուղից 1.5 կմ հվ-արլ, Տավուշ գետի կիրճի աջ լանջին
105. «Անանուն» շերտագրական մերկացում – Տավուշի մարզ, Չինչին գյուղի հվ-արլ եզրին
106. «Անանուն» սանդղափուլ քարափներ – Տավուշի մարզ, Չինչին գյուղից 2.0 կմ հվ-արմ
107. «Օձաքար» լեռնագագաթ – Տավուշի մարզ, Պառավաքար գյուղից 3 կմ հս-արմ, Վաղաշեն տանող ճանապարհի աջ կողմում
108. «Անանուն» սյունաձև բազալտներ – քաղ. Երևան, Հրազդանի կիրճի ձախափնյա մասում, Սբ. Սարգիս եկեղեցու մոտ
109. «Անանուն» սյունաձև բազալտներ – քաղ. Երևան, Հրազդանի կիրճի ձախափնյա մասում մանկական ե/գ տանող թունելի արմ ճակատամուտքի մոտ

Մատենադարանի ձեռագրերը պարունակում են մի շարք հայագիր աշխարհագրական քարտեզներ, որոնք մեզ են հասել դարերի խորքից: Աշխարհագրական աշխատությունների, դասագրքերի հետ  դրանք ծառայում էին որպես գիտելիքների ստացման աղբյուր: Պատմության մեջ կան դեպքեր, երբ քարտեզները չեն պահպանվել, իսկ տեքստերը պահպանվել են, օրինակ՝ Անանիա Շիրակացու «Աշխարհացույց»-ը: Հայագիր հին քարտեզների վերականգնման գործում մեծ դեր ունի ակադեմիկոս Ս. Երեմյանը:

Մատենադարանի ձեռագրերում հայտնաբերվել են այսպիսի հայագիր աշխարհագրական քարտեզներ.

Հայագիր ձվածիր քարտեզ

Հայագիր ձվածիր քարտեզ (15-րդ դար) – պատկերում է Ասիան, Եվրոպան, Աֆրիկան: Քարտեզում Եվրոպոն Ասիայից բաժանվում է Դնեպր գետով, Ասիան Աֆրիկայից Նեղոս գետով,  իսկ Եվրոպան Աֆրիկայից` Միջերկրական  ծովով: Աշխարհագրական օբյեկտները ցույց են տրված մակագրություններով: Աշխարհի կենտրոնում զետեղված է Երուսաղեմը: Ժողովածուն՝ որի մեջ զետեղված է այս քարտեզը, գլխավորապես վերաբերվում է թվաբանությանն ու դաստիարակությանը:

«Երկու մարդ-քարտեզներ»

Հակոբ Ղրիմեցու «Երկու մարդ-քարտեզները» (15-րդ դար) – կիսապառկած մարդիք են, որոնց վրա մակագրված են կենդանակերպի համաստեղությունները և դրանց «համապատասխանող» աշխարհագրական օբյեկտները: Օրինակ Խեցգետին համաստեղությանը «համապատասխանում է» Հայաստանը, Խոյին՝ Պարսկաստանը, Ցուլին՝ Բաբելոնը, Ձկանը՝ Կարմիր ծովը և այլն: Թե ինչու է քարտեզագրման համար մարդու մարմնամասերն ընդգրկվել, դեռևս պարզ չէ, սակայն կարելի է ենթադրել, որ ուսումնական նյութերում առկա նման պատկերազարդումները ուսուցողական նպատակ են հետապնդում: Չի բացառվում նաև, որ այդպիսի մարդ քարտեզները ծառայել են որպես զննական պարագա տոմագրության և աստղագիտության պարապմունքների  համար:

Երուսաղեմ քաղաքի քարտեզ

Երուսաղեմ քաղաքի քարտեզ (16-րդ դար) – միջնադարյան հայագիր ձեռագիր քարտեզների նման Երուսաղեմը ցույց է տրված աշխարհի կենտրոնում: Քարտեզի վրա ցույց է տրված քաղաքի գլխավոր հրապարակը և դրա շուրջը գտնվող 6 թաղամասերը:

Մարդ-քարտեզ

Երուսաղեմ քաղաքի քարտեզի հետ միասին տրված է մեկ ուրիշ մարդ քարտեզ, ուր մարմնի բոլոր մասերը նույնպես համապատասխանում են որևէ աշխարհամասի, երկրի կամ շրջանի (օրինակ գլուխը՝ Պարսկաստանն է, սիրտը՝ Ասիան, ստամոքսը՝ Կիլիկիան և այլն ), բայց բացակայում են կենդանակերպի նշանները, ինչպես նախորդ մարդ-քարտեզում: Ըստ երևույթին դա նույնպես արվել է ուսուցման նպատակով:  Սովորողներին ավելի հեշտ կլիներ հիշել աշխարհագրական օբյեկտների տեղադրությունը դրանք նույնացնելով մարմնի մասերի հետ:

Քարտեզ-կողմնացույց

Քարտեզ-կողմնացույցը (17-րդ դար)- այն զուրկ է աշխարհագրական օբյեկտներից և մակագրություններից, սակայն 12 մասի բաժանված շրջանագծի յութաքանչյուր մասում կան համառոտ գրառումներ, որոնք բովնդակում են հեղինակին հայտնի տվյալներ այս կամ այն աշխարհամասի եղանակների, գերիշխող քամիների, մթնոլարտային տեղումների վերաբերյալ:

Տիեզերագիտության գիրք

Հարություն Ղուկասյանի «Տիեզերագիտություն գրքում զետեղված քարտեզ (19-րդ դար)- վերջինը ձեռագրերում հայտնաբերված աշխարհագրական քարտեզը: Քարտեզի վրա պատկերված է ոչ թե կոնկրետ տարածք, այլ ջրի մեջ թափանցող ցամաքի հատվածամաս, որի վրա հեղինակը տարբեր գույներով պատկերել և մակագրել է ՝ օվկիանոս, ծով, ծովածոց, լիճ, գետ և այլն: Քարտեզում տրված է հասարակածը և սկզբնական միջօրեականը, հյուսիսային և հարավային լայնությունները, արևելյան և արևմտյան երկայնությունները:

Նշենք նաև, որ ինքնաշեն հայատառ առաջին գլոբուսը պատրաստել է Խաչատուր Աբովյանը: Նրան ինքնաշեն գլոբուս պատրաստել սովորեցրել էր Ֆրիդրիխ Պարրոտը՝ Դորպատում: Այդ գլոբուսը ուսումնական նպատակով օգտագործել են Երևանի գավառական ուսումնարանում, ուր դասավանդում էր Խաչատուր Աբովյանը:

Բլոգ Հայաստանի մասին

Նեղ ճանապարհը, որ Շրեշտ բլուրի արևելյան լանջով, ժայռերի միջից անցնում է, ունի մի խրոխտ կերպարանք: Ճանապարհորդն իր գլխի վերևը կտեսնի բլրի բարձր գագաթը, իսկ ստորոտը մի ժայռապատ ձոր, որից խոխոջալով բարձրանում է մի այլ լեռնային գոտի, որի սեպաձև ժայռերին երբեմն կրկչալով պտտվում են կարմրակտուց կաքավները:

Շրեշտասարի մասին ավելի մանրամասն կարող եք կարդալ Շրեշտասարի գաղտնիքները հոդվածում:

Արշավներ և լեռնագնացություն Հայաստանում՝

«Հայկական լեռնաշխարհ» սեմինարը տեղի ունեցավ 2016 թվականի մայիսի 19-ին, «Էլիտ Պլազա» բիզնես կենտրոնում: Այն վարում էր աշխարհագրագետ, «Հայկական Աշխարհագրական Նախագծի» հիմնադիր, «Ալպինիզմի և Լեռնային Տուրիզմի Հայկական Ֆեդերացիայի» վարչության անդամ՝ Տիգրան Շահբազյանը:

Հայկական լեռնաշխարհի տեղը, դիրքը, սահմանները

Սեմինարի հիմնական նպատակն էր իրազեկել մարդկանց Հայկական լեռնաշխարհի տեղի, դիրքի, սահմանների մասին, ինչպես նաև անդրադառնալ «Հայկական լեռնաշխարհ» հասկացությանը որպես միջազգային տերմին, ներկայացնել Հայկական լեռնաշխարհի բարձր կետերը, անդրադառնալ Հայաստանի Հանրապետություն և Հայկական լեռնաշխարհ հասկացությունների տարբերություններին: Ինչպես նաև իրազեկել «Մերն է» նախագծի մասին, որն իր բնույթով եզակի է Հայաստանում:

Սեմինարի սկզբում ներկայացվեց, թե Հայկական լեռնաշխարհը ինչ երկրաբանական պրոցեսներիի արդյունքում է ձևավորվել: Լեռնաշխարհի դիրքը դիտարկվեց մակրո մեզո, միկրո մակարդակներով, անուհետև ներկայացվեց նրա ռելիեֆը, ռելիեֆի հիմնական միավորները՝ լեռնաշխարհը շրջապատող ծալքաբեկորավոր լեռները, միջնաշխարհը և դրանց ավելի փոքր միավորները: Ներկայացվեց Հայկական լեռնաշխարհ և Հայկական բարձրավանդակ հասկացությունների տարբերությունները:

Հայկական լեռնաշխարհի բարձր գագաթները

Այնուհետև անդրադարձ կատարվեց լեռնաշխարհի ամենաբարձր գագաթներին, գործող և հանգած հրաբուխներին, խոշոր լճերին և նրանց ծագումնաբանությանը, էնդեմիկ կենդանիներին:

«Մերն է» լեռնային նախագիծ

Երկրորդ մասում ներկայացվեց «Մերն է» նախագիծը որի շրջանակներում «Հայակական աշխարհագրական նախագիծը» կազմակերպում  է վերելք Հայաստանի տարածքում գտնվող լեռնաշղթաների ամենաբարձր գագաթները:

Սեմինարի ընթացքում շնորհվեցին մրցանակներ ներկաներց ամենաշատ լեռներ բարձրացողներին, «Համասևանյան աղբահավաք» միջոցառման կազմակերպիչներին, նաև մրցույթի կարգով հնչեցված հարցին պատասխանողին: Վերջում բոլոր մասնակիցներն ստացան նվեր քարտեզներ:

Լուսանկարները՝ Հրաչուհի Այվազյանի

Հայկական լեռնաշխարհ