Страница 90 – Armenian Geographic

Սվանեթ / Վրաստան

/in Մեր արշավները /by armeniangeographic

Սվանեթ կոչվող այս բնակատեղին հնագույն տարածք է փակված Կովկասում: Սվանեթում միաժամանակ կարելի է հանդիպել ձնապատ գագաթներով լեռներ, անտառապատ բլուրներ և մարգագետիններ: Մոռացված ճանապարհներն էլ տանում են դեպի թաքնված գյուղերն ու միջնադարյան աշտարակները։

Սվանեթի հիմնական բնակիչները սվաններն են: Սվանները համարվում են վրացիների հեռավոր նախնիներից և արտաքնապես շատ նման են լեռնային վրացիներին: Սվանական լեզուն առաջացել է վրացերենից:

Ինչպես մյուս լեռնային ժողովուրդները, սվանները նույնպես հազվադեպ են լքում իրենց երկրամասը:

Սվանեթը թռչնի թռիչքի բարձրությունից

Վերին Սվանեթ

Սվանեթը բաժանվում է երկու մասի՝ Վերին և Ստորին Սվանեթ: Վերին մասը նաև կոչվում է Ազատ Սվանեթ, քանզի այն երբեք իշխող չի ունեցել: Վերին Սվանեթը ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ- ի մշակութային ժառանգության ցանկում։

Վերին Սվանեթին ցուրտ երկրամաս է, քանի որ ունի բարձր տեղակայություն: Այստեղ լեռների գագաթները գրեթե միշտ ձնով են պատված:

Մեստիա – Աշտարակներ

Մեստիան հանդիսանում է Սվանեթի վարչական կենտրոնը: Համեմատաբար փոքր քաղաք է, բնակչությունը կազմում է 2600 մարդ: Վրաստանի մայրաքաղաք Թիֆլիսից 458 կմ հեռավորության վրա: Սվանեթում չկան քաղաքներ, դրանց փոխարեն գյուղեր են։ Սվանեթի գյուղերը նման չեն ուրիշ գյուղերին։ Այստեղ գյուղերը միմյանց շատ մոտ են գտնվում և հիմնականում հանդիպում են խումբ-խումբ։ Յուրաքանչյուր խումբ մեկ հասարակություն է ներկայացնում։ Եվ որքան էլ մեծ լինի գյուղը հազվադեպ կարելի է 30 ընտանիքից ավել հանդիպել մեկ գյուղում: Գրեթե յուրաքանչյուր տուն ունի իր բարձր քառանկյուն աշտարակը:

Մեստիա / աշտարակներ

Այս աշտարակները հիմնականում ունեցել են պաշտպանական նշանակություն: Այնտեղ սովորաբար պատսպարվում էին ընտանիքի անդամները՝ թշնամիների հարձակումներից: Այս աշտարակները այնքան հին են, որ ոչ ոք չի հիշում դրանց կառուցումը: Սվանները հնում հաճախ են պատերազմել իրար դեմ:

Սվանական գյուղերը առանձնանում են նաև իրենց եկեղեցների առատությամբ: Որտեղ կարելի է գտնել բազմաթիվ վրացական եկեղեցական գրքեր և թանկարժեք սրբապատկերներ:

Արշավային երթուղիները

Մեստիայից սկսվող արշավային երթուղիներից թերևս ամենահայտնին և ամենագեղեցիկներից մեկը դեպի Մեստիայի խաչ տանող երթուղին է: Արշավը միջին բարդության է և ընդամենը կես օրվա քայլելու ճանապարհ է մինչ խաչը: Խաչը տեսանելի է Մեստիայից 900 մետր բարձրության վրա: Խաչի շրջակայքից հնարավոր է վայելել Մեսիայի ամբողջական բնապատկերը և Ուշբա լեռան տեսարանները:

Մեկ այլ արշավային երթուղի է դեպի Շխառայի սառցադաշտ տանող երթուղին: Արշավային երթուղին թեթև է և հարմար գրեթե ցանկացած մարդու համար: Ամբողջական արշավը կխլի ընդամենը 5 ժամ: Իսկ տեսարանները կրկին տպավորիչ են, և հնարավորություն կտան մանրամասն զննել տեղանքը:

Միխայիլ Խերգիանի

Միխայիլ Խերգիանին՝ հայտնի նաև «Ժայռերի վագր» անվամբ, աշխարհի ամենահայտնի ալպինիստներից մեկն է: Սովետական յոթակի չեմպիոն՝ մագլցող և ալպինիստ: Խերգիանիի թանգարանը Սվանեթի ամենահայտնի տեսարժան վայրերից մեկն է:

Թանգարանը տեղակայված է հենց այն տանը, որտեղ ժամանակին ապրել է հայտնի լեռնագնացը: Թանգարանը բաղկացած է չորս սենյակներից. ազգագրական սրահը, որտեղ կարելի է գտնել Սվանների կենցաղը արտահայտող ցուցանմուշներ, այցելուների սրահը, Սովետական լեռնագնաց և ալպինիստ Խերգիանիի սրահը և առանձին սենյակները: Թանգարանի դիմաց կանգնեցված է նաև Խերգիանիի կիսանդրին:

Ուշբա

Ուշբան Կովկասյան լեռների ամենահայտնի գագաթներից է։ Չնայած որ այն չի մտնում լեռնաշղթայի 10 ամենաբարձր գագաթնեի մեջ, սակայն Ուշբան հայտնի է իր առանձնացված երկու գավաթներով։

Անգամ Սվանեթի բնակիչները, որոնք ապրում են հենց լեռան ստորոտին չեն կարողանում բացատրել՝ որտեղից է առաջացել լեռան անունը: Սակայն ըստ լեռան անվան թարգմանության մի տեսակետի՝ անունը նշանակում է «ճանապարհ դեպի անհայտություն»:

Շնորհիվ իր ուղղաձիգ տեսքի, անկայուն եղանակի և բազմաթիվ սառցադաշտերի Ուշբան մի շարք լեռնագնացների կողմից անվանվում է, որպես Կովկասի ամենադժվառ լեռներից մեկը:

Ուշբա լեռան լանջին

1959 թվականին հայ հայտնի լեռնագնաց Աղվան Չատինյանը Կիրիլ Բուրովի խմբի կազմում եղել է առաջիններից, ով անցել է «Ուշբայի խաչ» հայտնի երթուղին: Վերելքի ժամանակ նա եղել է բոլոր այն հատվածների առաջատարը, որոնք գնահատվել են 5բ բարդության: Այդ երթուղին նույնիսկ հիմա բավականին բարդ երթուղի է համարվում:

Ուշբայի ջրվեժն ամենաառատ ջրվեժն է Վրաստանում։ Այն գտնվում է Սվանեթում՝ Մազերա գյուղի մոտ։ Ջրվեժի և՛ ներքևի հատվածը, և՛ վերևի հատվածը հեշտ հասանելի են։ Եթե հասնեք ջրվեժի վերնամասին կարող եք տեսնել Ուշբայի սառցադաշտը և հիանալ Սվանեթի գեղեցիկ բնապատկերներով։

Լուսանկարները՝ Արթուր Մանուչարյանի, Բաբկեն Արզումանյանի, Դավիթ Խոջամիրյանի և Տիգրան Շահբազյանի

Արշավներ և լեռնագնացություն Հայաստանում՝

Սիս լեռ

Թեժառույք լեռ

Շամլուղից Ախթալա / Կկվի բույն

Գայլեձոր լեռ / Թեքսարի լեռնաշղթա

Շիկաքար լեռ / Կոշաբերդի ամրոց

Երանոսի լեռներ / «Սֆինքս»

Օրիսաբա․ «7 հրաբուխ» նախագիծ

Անդոկ լեռ

Կապուտան (Գոգի) լիճ

Ցածակի լեգենդները

/in Բլոգ /by armeniangeographic

Առաջին անգամ Հարավային Արցախում եղա 2011-ի ձմռանը, գնում էինք Կովսական: Ճանապարհին կանգ առանք Ողջիի կիրճում և Ստեփանը ցույց տվեց այն քարանձավը, որն իրեն գերել էր հեռվից և որի մասին հետաքրքիր պատմություններ էր լսել: Նա խոստացավ, որ օրերը տաքանան անպայման կգանք և շարունակեցինք մեր ճանապարհորդությունը:

Ցածակը հեռվից zoom արած

Վերջին հայացքը հետազոտողի աչքով

Օրերը բացվեցին, հավաքվեցինք ավելի գործնական խոսելու մեր էքսպեդիցիայի համար անհրաժեշտ պարագաների մասին: Գնում էինք արկածներ որոնելու և ով գիտի՝ միգուցե մեզ էր վիճակված մի նոր բացահայտում անել և անցնել պատմության գիրկը, որպես Ցածակի առաջին հետազոտողներ:

Անվան հետ կապված ուզում եմ նշել, որ սա պաշտոնական անունը չէ: Պաշտոնական անուն այս քարայրը չունի:

Ցածակի լեգենդները

Ասում են՝ սա խորը քարանձավ է, որի պատերից մեղր է ծորում, իսկ դա պայմանավորված է նրանով, որ այստեղ միլիոնավոր մեղուներ են ապրում և մեղրը պատրաստում են պատերի խոռոչներում, որն էլ ծորալով իջնում է: Բնականաբար հաջորդ պատմությունը կապված է արջի հետ. դե որտեղ այդ քանակության մեղր այնտեղ էլ արջ, այն էլ ինչ մեծության՝ կարելի է արդեն ենթադրել: Ասում են՝ արջը ապրում է քարանձավի խորքում:

Այս քարանձավը տեղացիների համար բերմուդյան եռանկյունի է: Պատմությունները տարբեր են: Մեկը մյուսից հետաքրքիր: Ժայռի մեջ խոռոչը տեսել են բոլորը, բայց ոչ ոքի չի հաջողվել այնտեղ մտնել:

Ասում են՝ մի անգամ Ռուսաստանից ալպինիստների խումբ է եկել և պարաններով փորձել են վերևից իջնել Ցածակի քարանձավ, սակայն նրանց չի հաջողվել:

Միայն մի որսորդի է հաջողվել հասնել ժայռի խոռոչի մուտքի մոտ: Նա տեսել է խոր անցքը և լսել արջի մռնչոցը: Կրակել է անցքի մեջ ու փախել:

Ասում են նաև, որ այդ անցքով մտնելով դուրս ես գալիս ուրիշ ձոր և այստեղով փախել են պատերազմների ժամանակ և միգուցե փախուստի ժամանակ այստեղ են պահել իրենց գանձերն ու հարստությունը:

Կերեն

Գիշերեցինք Կերեն գյուղում: Երեկոյան մեր քննարկվող թեման Ցածակն էր: Գիշերն անցավ անհանգիստ: Անընդհատ զարթնում էի, քունս չէր տանում անհանգստությունից: Մտածում էի միթե մեր օրերում դեռ կան չբացահայտված անկյուններ, որոնք մեզ է բախտ վիճակված բացահայտելու: Մեր լսած պատմություններին, իհարկե, հավատալն այդքան էլ հեշտ չէր, բայց մի տեսակ անհանգստություն կար: Մտածում էի դե որ այդքան հեշտ լիներ այնտեղ մտնելը, մեկը մտած կլիներ մինչ օրս: Լույսը բացվեց: Շտապեցինք դեպի մեկնարկի կետը: Հասանք Ցածակի քարանձավի ուղիղ դիմացը, բայց մենք գետի աջ ափին էինք: Նախ պետք էր անցնել Ողջի գետը: Հոսանքն ուժեղ էր և փորձեցինք անցնել պարանի օգնությամբ:

մեր էքսպեդիցիոն խումբը

Ողջի

Ցածակ տանող ճանապարհը

Գետի ձախ ափին փոքր ինչ հանգստանալուց հետո հավաքեցինք մեզ անհրաժեշտ իրերն ու սկսեցինք վերելքը: Ճանապարհը փշոտ ու քարքարոտ էր, տեղ-տեղ անանցանելի: Հուլիս ամիսն այդքան էլ լավ ժամանակ չի այս կողմերի համար: Ահավոր շոգ էր: Չորացած խոտերի բարձրությունից հնարավոր չէր տեսնել թե ուր ես գնում: Մի պահ զգացի, որ ոտքիս տակից հողն այնպես արագ շարժվեց, որ քիչ էր մնում ընկնեի: Օձի կամ դեղնափորիկի վրա էի կանգնել: Ես չտեսա ինչ էր, բայց ենթադրում եմ, որ օձ չէր, այլ դեղնափորիկ (որին ժողովուրդը սխալմամբ լորտու է ասում):

Սև արագիլները

Մի կերպ դիմադրելով արևին ու խոտերին հասնում էինք Ցածակի մուտքի մոտ, երբ մեր գլխավերևում սկսեցին պտտվել երկու մեծ թռչուն: Նրանք ահավոր անհանգստացած էին: Անկանոն պտույտներ էին գործում և չէին ուզում հեռանալ: Տեղից էլ՝ ինչ ասես մտքներովս անցնում էր մինչև մուտքին հասնելն ու հիմա էլ այս թռչունները մեզ անհանգստանալու առիթ տվեցին:

Թռչուններին լուսանկարել չհաջողվեց, բայց իրենց թողած փետուրը լուսանկարեցի: Մասնագետից պարզեցի, որ Սև արագիլ է եղել: Այն հազվադեպ հանդիպող տեսակ է: Գրանցված է կարմիր գրքում: Բնադրում են գետերի, անտառային ճահիճների, լճերի մոտակայքում գտնվող անտառային զանգվածներում և ժայռոտ ձորերում: Բույնը կառուցում են ծառերի վրա կամ ժայռերի խորշերում: Հենց Ցածակի քարանձավի մուտքի մոտ, ժայռի խորշում էլ նկատեցինք արագիլների բույնը և պարզ դարձավ նրանց անհանգստության պատճառը:

Սև արագիլի փետուր

Ուշադիր նայեք և կտեսնեք մեզ Ցածակի մուտքի մոտ: Այս լուսանկարը հատուկ դրել եմ մասշտաբի համար:

Վերջապես հասանք մուտքի մոտ:

Ահա այն պահը երբ բացահայտվելու է Հայաստանի ամենախորը քարանձավը, որի պատերից մեղր է ծորում, որտեղ հնարավոր չէ մտնել միլիոնավոր մեղուների պատճառով, որտեղ ապրում է աշխարհի ամենամեծ արջը, որտեղով մարդիկ մտնում և դուրս էին գալիս ուրիշ ձորից, որտեղ պահված են կճուճներով ոսկիներ:

Ցածակ

Թե ինչ եղավ հետո՝ պարզ երևում է մեր դեմքերից (դիտեք վերևի 2 լուսանկարը): Քարայրում կար մի ծառ ու վայրի խոզի կղանք:

Տեքստը՝ Տիգրան Շահբազյանի

Լուսանկարները՝ Տիգրան Շահբազյանի և Ստեփան Նալբանդյանի

Բլոգ Հայաստանի մասին

Մասիսի բարձրությունը՝ 5165 թե՞ 5137

Արարատ լեռ

Հայաստանի լեռները որպես մարդիկ

Կիլիմանջարո. Աֆրիկայի «կտուրին»

Mediamax-ի հարցազրույցը Տիգրան Վարագի հետ

Հայկական լեռնաշխարհի «7 գագաթ» նախագիծ

Տիրինկատար և «Վիշապների հովիտ»

5165-ի սրտում ծնված երազանքի ճանապարհը

Հայաստանի 5 ամենագեղեցիկ գարնանային ուղղությունները

Զանգեզուրի լեռնաշղթայի լճերը

/in Բլոգ, Ջրագրություն /by armeniangeographic

Զանգեզուրի լեռնաշղթան ձգվում է միջօրեականի ուղղությամբ: Սկսվում է Հարավային Ծարասարից և ձգվում մինչև Արաքսի կիրճ: Երկարությունը շուրջ 160 կմ է: Ջրբաժան է Որոտան և Արփա գետերի միջև: Զանգեզուրի լեռնաշղթայի լճերն են՝ Գազանալիճ, Կապուտան, Ծակքար, Կապտաչ և Խուրջին լճերը: Լեռների հարավ-արևմտյան լանջերից են սկիզբ առնում Արաքսի ձախ՝ Ողջի և Մեղրի վտակները, ինչպես նաև բազմաթիվ այլ գետեր: Ամենաբարձր կետը՝ Կապուտջուղ լեռն է (3906 մ), Հայաստանի Հանրապետության բարձրությամբ երկրորդն է՝ Արագածից հետո:

Զանգեզուրի լեռնաշղթա / Լուսանկարը՝ Արամ Արեխցյանի

Առավել բարձր լեռնագագաթներն են՝ Գազանալեռ (3829 մ), Փառական (3825 մ), Սիսկատար (3826 մ), Շիկաձոր (3753 մ), Ալուկ (3706 մ), Եկեղյաց (3621 մ), Խոչաքար (3559 մ), Նահապետ (3376 մ), Երնջակ (3368 մ), Շահապոնք (3204 մ), Աղոթարան (3162 մ), Գողթան (3146 մ), Այրիսար (3126 մ): Բարձրլեռնային գոտուն բնորոշ են ռելիեֆի ձնասառցադաշտային ձևերը: Մեղրի, Ողջի, Քաջարանց, Գեղի և այլ գետերի ակունքներում կան պլեյստոցենյան սառցապատումների հետքեր՝ կառեր ու սառցադաշտային հովիտներ, որոնց մի մասը լցվել է ջրով և առաջացել են լճեր: Ձևավորվել են լեռնատափաստանային, լեռնաանտառային, ալպյան և ձնամերձ լանդշաֆտներ: Հանդիպում են բեզոարյան այծ, վայրի ոչխար, վարազ, արջ:

Ծակքարի լիճ

Զանգեզուրի լեռնաշղթայի արևելյան և Բարգուշատի լեռնաշղթայի հարավային հատվածում 2009 թ.-ին ստեղծվել է Զանգեզուրի արգելավայրը: Քաջարանցի և Ողջիի ձորերը հրաշալի վայր են էկոզբոսաշրջության զարգացման համար, սակայն այստեղ զբոսաշրջությունը չի զարգանում սահմանամերձ գոտու և հանքային արդյունաբերության պատճառով:

Ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնում Զանգեզուրի լեռնաշղթայի լճերը:

Գազանալիճ

Գտնվում է Կապուտջուղ լեռնագագաթից հյուսիս՝ Քաջարանց գյուղից 11 կմ հս-արմ.: Բարձրությունը ծովի մակարդակից` 3112 մ, մակերեսը` 1,8 հա, խորությունը` մինչև 10 մ: Գազանալճի անվան հարցում այլ տարբերակներ կարծես չկան: Հին և նոր անվանումները նույնն են:

Գազանալիճ / Լուսանկարը՝ Կարեն Մարությանի

Սակայն Կապուտջուղից հարավ գտնվող 4 գեղատեսիլ լճերի անվանումների հետ կապված ունենք խնդիր: Նույն լիճը տարբեր անուններ ունի, մի տեղ հանդիպում ենք հին անունը, մի տեղ նորը, մյուս տեղն այն անունը, որը օգտագործում են տեղացիները, իսկ որ ավելի զավեշտալի է մի լճի անունով կոչում են մյուսը: Մենք այս հոդվածում կփորձենք պարզաբանել և տալ ճիշտ պատասխանը:

Ստորև նշված 4 լճերը գտնվում են սահմանամերձ գոտում, այդ իսկ պատճառով որպես տուրիստական երթուղի այս վայրերը չեն գործում և հասանելի չեն հանրությանը: Այնտեղ հիմնականում գնում են կամ մոտիկ գյուղերի բնակիչները կամ արշավականներ, որոնք փոքր խմբով գալիս են տեսնելու և լուսանկարելու: Ճանապարհորդների լուսանկարները սխալ անուններով տարածվում են համացանցում և էլ ավելի խառնաշփոթ ստեղծում:

Քարտեզը տրամադրեց Անուշավան Բարսեղյանը

Հիմնվելով կադաստրային տվյալների վրա, ստորև ներկայացնում ենք ճիշտ անունները՝

Կապուտան լիճ (Գոգի լիճ)
Ծակքար լիճ (Ծաղկարսու, Ծաղկարի, Սագքար)
Կապտաչ լիճ (Կապույտ կամ Սրտներ)
Խուրջին (Խրջուն)

Փակագծերում նշված անունները լայն շրջանառություն ունեն, սակայն նրանք սխալ են, և կոչ ենք անում, տարածելուց օգտագործել ճիշտ անվանումները:

Կապուտան լիճ (Գոգի լիճ)

Լիճը գտնվում է Զանգեզուրի լեռնահամակարգի կատարային մասում, Քաջարանց գյուղից 8,3 կմ հվ-արմ.: Բարձրությունը ծովի մակարդակից` 3202 մ է, մակերեսը` 10 հա, ծավալը` 1,5 մլն.մ3, առավելագույն խորությունը` 22 մ:

Կապուտան լիճ / Լուսանկարը՝ Արթուր Մանուչարյանի

Ծակքարի լիճ (Ծաղկարի լիճ)

Ծակքարի լիճը գտնվում է Կապուտանից մոտ 2 կմ արևելք՝ ավելի բարձր դիրքում (3272 մ): Մակերեսը 3 հա, անվանում են նաև Սագքար և Ծաղկարի:

Ծակքարի լիճ

Կապտաչ լիճ (Սրտներ)

Լիճք գյուղից 8 կմ արևմուտք 2 լիճ կա, որոնցից մեծի անունը Կապտաչ է կամ ինչպես տեղացիներն են կոչում Սրտներ, քանի որ վերևից նայելիս սրտի տեսք ունի: Գտնվում է ծովի մակարդակից 3283 մ բարձրության վրա, մակերեսը` 2,5 հա, միջին խորությունը` 6 մ:

Կապտաչ լիճ / Լուսանկարը՝ Արսեն Մարգարյանի

Խուրջին լիճ (Խրջուն լիճ)

Կապտաչից մոտ 600 մ հարավ` ավելի բարձր դիրքում է գտնվում Խուրջին լիճը: Բարձրությունը ծովի մակարդակից` 3577 մ, մակերեսը` 1,2 հա:

Կապուտան (Գոգի) լիճ / Տեսանյութը՝ Մխիթար Հովհաննիսյանի

Հատուկ շնորհակալություն քարտեզագիր Անուշավան Բարսեղյանին՝ քարտեզներ և տեղեկություններ տրամադրելու համար:

Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:

Բլոգ Հայաստանի մասին

Մասիսի բարձրությունը՝ 5165 թե՞ 5137

Արարատ լեռ

Հայաստանի լեռները որպես մարդիկ

Կիլիմանջարո. Աֆրիկայի «կտուրին»

Mediamax-ի հարցազրույցը Տիգրան Վարագի հետ

Հայկական լեռնաշխարհի «7 գագաթ» նախագիծ

Տիրինկատար և «Վիշապների հովիտ»

5165-ի սրտում ծնված երազանքի ճանապարհը

Հայաստանի 5 ամենագեղեցիկ գարնանային ուղղությունները

Քարանձավի անապատ

/in Մեր արշավները /by armeniangeographic

Աշխարհի տարբեր ծայրերից շատ զբոսաշրջիկներ են այցելում Օհանավանք և Սաղմոսավանք, սակայն շատ քչերին է հայտնի նրանց մոտավորապես մեջտեղում գտնվող մի ժայռափոր վանքային համալիրի մասին, որը գտնվում է Քասաղի կիրճում:

Հայաստանի լեռներում թաքնված և դժվարամատչելի սրբատեղիները թեկուզ ոչ հաճախ, բայց ունենում են այցելուներ, սակայն այստեղ չկան ուխտավորների հետքեր: Այս վայրը կարծես ջնջվել է ժողովրդի հիշողությունից:

Մենք համատեղեցինք արշավն ու ժայռամագլցումը այս պատմական վայրի հետ, որպեսզի հետաքրքրություն առաջացնենք դեպի այս ժայռափոր համալիրը:

Քասաղի կիրճ

Այս քարանձավային համալիրը տեղացիները կոչում են Կարմիր վանքեր: Հավանաբար պայմանավորված ժայռերի կարմիր գույնով: Ըստ մեզ հասած մատենագրական աղբյուրների այս համալիրը կառուցվել է 12-րդ դարում և կոչվել է Քարանձավի անապատ, որը մերձ է Սաղմոսի վանքին:

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի

Ինչպես բոլոր վանքերը այս քարանձավներն էլ ունեն իրենց փոքրիկ եկեղեցին, ըստ Սիմեոն Երևանցու այն կոչվել է Սուրբ Աստվածածին:

Քարանձավներից մեկի մեջ կա մի նեղ ու երկար անցք, որը տանում է դեպի երկրորդ հարկ: Վերև կարելի է բարձրանալ միայն լեռնագնացային ապահովմամբ: Նեղ անցքով բարձրանալը այդքան էլ դժվար չի, բայց իջնելը բավականին դժվար է ու վտանգավոր: Առանց մասնագետի ապահովման երկրորդ հարկ բարձրանալ խորհուրդ չենք տալիս:

Երկրորդ հարկը բավականին ապահով ապաստարան է: Այս խցերում կարելի էր ապահով պատսպարվել, չվախենալով գազաններից ու անկոչ հյուրերից: Այստեղից հնարավոր է հսկել ցանկացած տեղաշարժ ձորի մեջ և գետի ողջ երկայնքով: Կարելի է ենթադրել, որ այս քարանձավները ժամանակին հաղորդակցվում էին, սակայն դարերի ընթացքում ժամանակն ու բնությունը այստեղ շատ բան է փոխել:

Լուսանկարները՝ Սերգո Առաքելյանի, Կորյուն Բոքսյանի և Տիգրան Շահբազյանի