Հայաստանի ամենաբարձր լեռներում իրենց հետքը թողած արշավականները ավարտում են երկրի բոլոր 3000 մետրից բարձր լեռներում լինելու իրենց նախաձեռնությունը: Աղասի Մարտիրոսյանը և Հրաչ Արա-Իվանյանը 2017 թվականից մինչ օրս իրենց իսկ նախաձեռնության շրջանակներում բարձրացել են 120 գագաթ, որոնք բոլորը եղել են 3000 մետրից բարձր: Օրերս նրանք ամբողջութամբ վերջացրեցին Վարդենիսի լեռներ կատարած 12 վերելքների շարքը, որի շրջանակներում բարձրացել են շեռնաշղթայի բոլոր 3000մ-ից բարձր 23 գագաթները:

Վարդենիսի լեռներ, լուսանկարը՝ Աղասի Մարտիրոսյանի

Ինչպես ծնվեց գաղափարը

Armenian Geographic-ի հետ զրույցում Աղասի Մարտիրոսյանը պատմեց, որ այդ գաղափարը շատ պատահական է առաջացել նրանց մոտ ու նախապես որևէ բան պլանավորված չի եղել: Նա ասում է, որ ամեն անգամ մարդիկ դասական տարբերակով բարձրանում էին Արագած, իսկ այդ ճանապարհին կողքից այլ սարեր էին երևում, որոնք ոչ ոք չէր բարձրանում: Իրենք սկսել են սկզբում բարձրանալ Արագածի լեռնազանգվածի բոլոր գագաթները. ոչ թե՝ հիմնական չորս գագաթը, այլ՝ մյուսները նույնպես: Այնուհետև բարձրացել են Գեղամա լեռները, հետո՝ Փամբակը. «Ինչպես ասում են, ախորժակն ուտելիս է բացվում: Մտածեցինք՝ հիմա գնանք, հերթով փորձենք բոլորը բարձրանալ: Մի քանի օր առաջ արդեն Վարդենիսի լեռներ կատարած վերելքներն ավարտեցինք»:

Արագած, լուսանկարը՝ Աղասի Մարտիրոսյանի

Երկուսով արշավելու դժվարությունները

Աղասին ու Հրաչն այս վերելքները հիմնականում երկուսով են իրականացրել, թեև ընթացքում երբեմն նրանց ընկերները միացել են որոշ վերելքների ժամանակ: Հետաքրքրվեցինք, թե ի՞նչ դժվարություններ են եղել երկուսով սարեր բարձրանալիս: Ի պատասխան՝ նա ասաց. «Երբեմն մեր ընկերները գալիս են մեզ հետ, ու մանավանդ, որ ճանապարհը երկար է լինում, մեզ համար մի քիչ ավելի հարմար է դառնում մյուսների հետ: Սկզբից երկուսով ենք եղել, հիմա էլ էլի երկուսով ենք լինում: Դա, իհարկե, տալիս է նաև որոշակի առավելություններ արագության տեսանկյունից, որ կարող ես արագ գնալ կամ երկար քայլել: Դժվարության տեսանկյունից՝ եղել են արշավներ, որ մի քիչ բարդ են եղել, որոնք, այսպես ասած, քամել են մարդուն»:

Վարդենիսի լեռներ, լուսանկարը՝ Աղասի Մարտիրոսյանի

Դժվար վերելքներից Աղասին առանձնացրեց ձմեռային վերելքները. «Ձմռանը վերցնում էինք ձնեթափեր, որ ձյան վրա հեշտ լիներ, բայց երբ ձյունը նոր էր եկած լինում, մի քիչ խրվում էինք, մանավանդ, որ օրերն էլ ավելի կարճ են լինում, ուզում ես այնպես անես, որ մթին չմնաս սարի վրա, քանի որ ձմռանը վտանգավոր կլինի»:

Անակնկալ հանդիպում արջերի հետ

Խոսելով իրենց արաշավների ընթացքում տեղի ունեցած հետաքրքիր դրվագների մասին՝ Աղասին պատմեց, որ երկու անգամ արջերի են հանդպել. «Շատ հետաքրքիր էր: Երկրորդ անգամ նույնիսկ հասցրել եմ լուսանկարել: Հենց Վարդենիսի լեռներում էր, որ բավականին մոտիկից տեսանք արջին ձագերի հետ: Այդքան էլ չէինք սպասում, մի քիչ անակնկալ էր, մի քիչ ադրենալին էր, բայց ամեն ինչ նորմալ անցավ: Ինչ-որ առումով մենք մտածել էինք, որ տեսնում ենք, չթողնենք՝ փախնենք, որովհետև կարող էր մեր հետևից հարձակվել. ավելի նորմալ, բնական պահեցինք մեզ»:

Վարդենիսի լեռներ, լուսանկարը՝ Աղասի Մարտիրոսյանի

Անդրադառնալով Վարդենիսի լեռներ կատարած իրենց վերելքներին՝ Աղասին նշեց, որ այդ տարածքն առանձնացավ նրանով, որ  ավելի վայրի էր ու արշավականներն ավելի քիչ էին գնացել, լուսանկարել այդ հատվածները. «Ավելի երկար ստացվեց, 12 անգամ գնացել ենք, որպեսզի ամբողջությամբ ավարտենք բոլորը: Եթե Արագած կամ Գեղամա 7-8 անգամով վերջացնում էինք, այստեղ 12 անգամ գնացինք: Օրինակ, Գեղամայի համեմատ՝ քայլելու կիլոմետրերի առումով անգամ ավելի քիչ ստացվեց, բայց ավելի շատ անգամներ գնացինք, որովհետև գուցե գագաթները մոտ լինեին, բայց հարաբերականով շատ էինք իջնում, որ նորից բարձրանայինք, ու ավելի քարքարոտ էր, չէր ստացվում մի անգամ գնալով շատ գագաթներ բարձրանալ: Ինքը շատ գեղեցիկ տեղ էր՝ իր տեսարանների առումով, այդ տարածքն ամեն ինչ ուներ, ու կարծում եմ՝ այն շատ թերագնահատված է տուրիզմի տեսակետից»:

Բացահայտված ուղղություններ

Մենք Աղասիից հետաքրքրվեցինք, թե արդյոք եղե՞լ են ուղղություններ, որ իրենք առաջինն են եղել, որ գնացել են: Ի պատասխան՝ նա ասաց, որ նման ուղղություններ շատ են եղել. «Օրինակ, չեմ լսել, որ արշավախումբ գնա դեպի Մեծ Սևքար (Սևսար) լեռ: Սովորական Սևսար շատ են գնում, ու հենց ArmGeo-ի հետ էլ ենք գնացել, բայց դրանից բացի՝ կա նաև Մեծ Սևսար (Սևքար), որը մենք գնացինք: Սանդուխտասար գնում են, բայց այդքան հաճախ չեն գնում, այդ սարն իրոք շատ սիրուն է թե՛ իր տեսքով, թե՛ կողքի տեսարաններով: Սոխասար ենք գնացել, ու արջին հենց այնտեղ գագաթին հանդիպեցինք: Ինքը բավականին լուրջ սար է՝ սիրուն ու շքեղ տեսքով: Այսինքն՝ սովորաբար խմբերը գնում են ամենահայտնիները Վարդենիս, Աստղոնք, մեկ-մեկ էլ կարող է՝ Սանդուխտասար գնան: Բայց Վարդենիսի լեռներ կատարած վերելքների արդյունքում ընդհանուր առմամբ 23 գագաթներով ենք մենք անցել»:

Վարդենիսի լեռներ, լուսանկարը՝ Աղասի Մարտիրոսյանի

Աղասին նշում է, որ ինքը հիմա հիմնականում էքսպեդիցիոն վերելքներ է անում ու աշխատում է գնալ այնպիսի տեղեր, որ նախկինում չի եղել. «Հիմա ունենք փոքր ընկերական խումբ, որ գնում ենք, էլի նույն սկզբունքը պահում ենք, գնում ենք այնպիսի տեղ, որ նախկինում չենք եղել: Իրականում դա նախօրոք լավ մտածված է լինում, նայում ենք քարտեզները, չափում ենք, նայում ենք սպուտնիկով, տոպոգրաֆիկ քարտեզով, թե ոնց կարող ենք մոտենալ, ինչ offroad ճանապարհներ կան, մինչև որտեղ կարելի է մեքենայով հասնել ու որտեղից կարելի է քայլել: Այդ ամենը չափում-ձևում ենք, ու շատ մեծ է արշավների թիվը, որ այդպես ենք կազմակերպել ու իրականացնել, սակայն, բարեբախտաբար, վրիպակներ դեռևս չեն եղել, որ գնանք, չհասնենք, չլինի: Եղել է, որ մի քիչ ավելի երկար ենք քայլել, քան սկզբից նախատեսված էր և այլն, բայց, մեծ հաշվով, բոլոր վերելքները եղել են հաջողված»:

Ի՞նչ պետք է իմանալ

Արշավականը նշում է, որ նման վերելքներ իրականացնելու համար շատ կարևոր է փորձը, որ ժամանակի ընթացքում է առաջանում. «Դա երևի ամենակարևոր բանն է, ինչքան էլ պրակտիկայի մասին տեսականորեն խոսենք, որ սա սխալ է, ճիշտ է, սակայն լեռնային հոտառությունը ժամանակի ընթացքում առաջանում է հենց փորձի արդյունքում: Անհրաժեշտ է նաև գույքի տեսանկյունից հագեցած լինել, ինչն արդեն ահագին հեշտացնում է գործը: Այսինքն՝ մարդը պետք է լավ պատրաստված լինի: Մի կարևոր բան էլ կա. թե՛ ես, թե՛ Հրաչը, թե՛ մյուսները մեր խմբում, շատ ենք սիրում պունկտուալությունը: Այսինքն՝ ժամ պայմանավորվել, հետո մեկ կամ կես ժամ ուշ գալ, նման բաներ չկան, մենք նման հայացքների տեր մարդիկ չենք, ավելի չափված-ձևված ենք, ժամը ժամով, րոպեներով… Այսինքն՝ ավելի հաշվարկված է էլի ամեն ինչ անցնում, ու դա էլ երևի գլխավոր հաջողության գրավականն է»:

Վարդենիսի լեռներ, լուսանկարը՝ Աղասի Մարտիրոսյանի

Էստաֆետը փոխանցված է

Խոսելով այն մասին, թե ի՞նչ են տվել այս վերելքները արշավականներին՝ Աղասին նշեց, որ իրենց շատ է դուր գալիս այն, ինչ իրենք անում են, ու սա իրենց համար գործ չի եղել. «Սա մեզ համար հաճելի է և հետաքրքիր, լի բացահայտումներով, երբեմն տեսնում ենք այնպիսի տեսարաններ, որ հետո գանձ են դառնում, ու ամեն տարին ունի իր հետաքրքիր բացահայտումները: Ամեն տեղ ինչ-որ հետաքրքիր բան ես բացահայտոմ, ու ասում ես՝ մենք այստեղ դեռ ետ կգանք»:

Վարդենիսի լեռներ, լուսանկարը՝ Աղասի Մարտիրոսյանի

Նա պատմեց, որ երբ սկզբում սկսել են վերելքները, այդքան հաճախ չեն գնացել, քանի որ ավելի քիչ էր փորձը, ավելի դժվար էր ամեն ինչ. «Հիմա, հատկապես այս տարի, որ պանդեմիան սկսվեց, դա մեզ համար Հայաստանի սարերը մեծ քանակությամբ գնալու մեծ հնարավորություն էր»: Աղասին նշում է, որ այժմ էստաֆետը փոխանցված է Ջավախքի լեռներին, որի կեսն արդեն բարձրացել են:

Հայաստանի հնարավոր բոլոր 3000 մետրից բարձր լեռներում եղած արշավականն այս նախաձեռնությունն իր կյանքի մի կարևոր էտապ է համարում, որը նրան ու իր ընկերոջը բազմաթիվ բացահայտումներ է տվել:

Ներկայացնում ենք Վարդենիսի լեռների այն ցանկը, որոնցում եղել են Աղասին և Հրաչը:

Վարդենիսի լեռներ (Հարավ-Սևանի լեռներ)

1. Վարդենիս 3522մ
2. Աստղոնք 3470մ
3. Սանդուխտասար (Տիկպիլական) 3454մ
4. Մեծ Սևքար (Մեծ Սևսար) 3393մ
5. Կոկ 3364մ
6. Արջասար 3356մ
7. Աստղաբերդ 3328մ
8. Սոխասար 3308մ
9. Սաքոյիվար (Սարիսուրբ) 3299մ
10. Մրտավար 3287մ
11. Ծափաթաղ 3273մ
12. Սոխուտ 3226մ
13. Կզնուտ 3206մ
14. Գետիցսար 3196մ
15. Քարպսակ 3141մ
16. Քարագլուխ 3132մ
17. Գամ 3113մ
18. Դիվասար 3072մ
19. Քոչասար 3070մ
20. Սևքար (Սևսար) 3063մ
21. Փորակ 3047մ
22. Սմբատասար 3027մ
23. Քառասնաղբյուր 3027մ

Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:

Բլոգ Հայաստանի մասին

Մասիսի բարձրությունը՝ 5165 թե՞  5137

Արարատ լեռ

Հայաստանի լեռները որպես մարդիկ

Կիլիմանջարո. Աֆրիկայի «կտուրին»

Mediamax-ի հարցազրույցը Տիգրան Վարագի հետ

Հայկական լեռնաշխարհի «7 գագաթ» նախագիծ

Տիրինկատար և «Վիշապների հովիտ»

5165-ի սրտում ծնված երազանքի ճանապարհը

Հայաստանի 5 ամենագեղեցիկ գարնանային ուղղությունները

Արշավային հանդերձանքի կարևոր բաղադրիչներից է արշավային գլխարկը: Ընդհանրապես հագուստի ընտրությունն արշավների ժամանակ կարևոր նշանակություն ունի, քանի որ նման ոչ ստանդարտ պայմաններում մեր մարմինը հավելյալ պաշտպանության ու հարմարավետության կարիք ունի: Լեռներում եղանակային կտրուկ փոփոխությունները կարող են տարբեր ազդեցութուններ ունենալ մեր մաշկի վրա, դրա համար լեռներ գնալիս հարկավոր է պատշաճ կերպով պատրաստվել: Լեռներում արևի ճառագայթները շատ ուժեղ կարող են լինել, ու միայն արևապաշտպան քսուքը կարող է բավարար չլինել ձեր մաշկը պաշտպանելու համար: Անձրևելու, եղանակային պայմանների կտրուկ փոփոխությունների հավանականությունը լեռներում նույնպես մեծ է, ինչը կարող է անհարմարության պատճառ դառնալ: Այս ամենը հաշվի առնելով՝ արշավային գլխարկ կրելը գրեթե պարտադիր պայման է արշավների ժամանակ:

Արշավային գլխարկ

Արշավային գլխարկ ընտրելիս կարևոր է հաշվի առնել, որ այն չկրի ձևական բնույթ ու ունենա պաշտպանիչ հատկանիշներ: Արշավային գլխարկները կարող են լինեն տարբեր տեսակի, բայց եթե նպատակային առումով նայենք՝ գոյություն ունեն արևապաշտպան ու ցրտից պաշտպանող արշավային գլխարկներ: Այս երկու տեսակի գլխարկներն էլ անհրաժեշտ են արշավների ժամանակ՝ անկախ նրանից արշավում եք ամռանը, թե ձմռանը:

Արևապաշտպան արշավային գլխարկ

Արևապաշտպան գլխարկ

Եթե խոսենք արևապաշտպան գլխարկներից, ցանկալի է, որ արշավային գլխարկները լինեն լայն եզրերով, ինչը հնարավորություն կտա պաշտպանել դեմքն արևից և քամուց: Հասկանալի է, որ գլխարկները հիմնականում գլխամաշկը և դեմքի մաշկը պաշտպանելու համար են, սակայն կան գլխարկներ, որ նաև ունեն վիզը պաշտպանելու հնարավորություն, ինչը նույնպես շատ դրական հանգամանք է:

Սարերում քամիները շատ ուժգին կարող են լինել, դրա համար գլխարկը պետք է հարմարեցված լինի ձեր գլխին այնպես, որ քամին չկարողանա հանել այն: Այս հանգամանքը հաշվի առնելով՝ կարելի է ասել, որ, օրինակ, ծովափնյա արևապաշտպան գլխարկներն այնքան էլ հարմար չեն լեռներում քայլելու համար: Դրանք սովորաբար շատ ամուր չեն նստում գլխին, ինչի արդյունքում էլ հեշտությամբ ընկնում են: Դրա համար, նախընտրելի է, որ գլխարկը լինի հենց ձեր գլխի չափով ու ամրանալու հնարավորություն ունենա:

Ֆլիսե արշավային գլխարկ

Ցրտից պաշտպանող արշավային գլխարկները, բնականաբար, տարբերվում են արևապաշտպան գլխարկներից: Սրանք նախատեսված են գլուխն ու ականջները ցրտից ու ուժեղ քամիներից պաշտպանելու համար: Այս գլխարկները տաքությունը պահելու հատկություն ունեն, ու, որպես կանոն, չեն ունենում եզրեր: Ցրտից պաշտպանող արշավային գլխարկերը շատ հաճախ լինում են ֆլիսից կամ ֆլիսե միջադիրով: Ֆլիսն ունի ջերմամեկուսիչ հատկություն ու թույլ է տալիս, որ մարդու գլուխն ու ճակատային մասը չսառչեն:

Ֆլիսե գլխարկ

Որպեսզի ձեր արշավային ուղևորությունն անցնի առավել հարմարավետ ու ապահով, մի մոռացեք կրել արշավային գլխարկ կամ գլուխն ու դեմքը պաշտպանող այլ միջոցներ: Մենք մեր արշավականներին նույնպես խրախուսում ենք կրել արշավային գլխարկ:

Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:

Արշավային գույք և հանդերձանք

Արարատի վերելքին անհրաժեշտ պարագաների ցանկ

Մեկօրյա արշավին անհրաժեշտ պարագաների ցանկ

Ինչպես պատրաստվել գիշերակացով արշավներին

Տեխնիկական վերելքին անհրաժեշտ պարագաների ցանկ

Ջրաման, թե՞ պլաստիկ շիշ

Ինչպես ընտրել արշավային գլխարկ

Ինչպես լիցքավորել գաջեթներն արշավների ժամանակ

Արշավային լապտեր

Արշավային գուլպաներ

Վազել կամ քայլել սիրող ու դրանցով զբաղվող մարդիկ սովորաբար լինում են առողջ ու սթրեսադիմացկուն: Վազելն ու քայլելը հավասարապես կարող են դրական ազդել ձեր մարմնի և հոգու առողջության վրա, սակայն կարևոր է հասկանալ, թե դրանցից որն է ձեզ առավել համապատասխան: Մեր օրերում առողջ ապրելակերպը դարձել է շատ թրենդային և տարածված, ինչը շատ ողջունելի է: Դա պայմանավորված է նրանով, որ մարդիկ ավելի գիտակից են և, հետևաբար, առավել մեծ ուշադրություն են հատկացնում իրենց սեփական կարիքներին: Իսկ մարզված լինելը, առողջ սնվելն ու ներկա պահով ապրելն այն հիմնական կարիքներից են, որ մարդ արարածը կարող է ունենալ:

Վազելն ու քայլելն այն ամենապարզ ու հավելյալ միջոցներ չպահանջող սպորտաձևերից են, որոնցով կարելի է մշտապես զբաղվել և ավելորդ պատճառաբանություններ չհորինել ծուլությունն արդարացնելու համար: Թե՛ վազքը, թե՛ քայլքը, կարող են դառնալ մեր ապրելակերպը, որով կարող ենք լուծել մի շարք խնդիրներ՝ կապված առողջության, մարմնի և տրամադրության հետ: Դրանք կարող են մեծ էներգիա տալ, օգնել բարելավել սրտի և նյութափոխանակության աշխատանքները, ազատվել ավելորդ քաշից, ինչպես նաև խանգարող ու անպետք մտքերից:

Թեև այս երկու սպորտաձևերն էլ շատ դրական հատկություններ ունեն, սակայն կարևոր է կողմնորոշվել՝ որն է առավել ձեզ համապատասախան, և ինչպես կարող եք ավելի արդյունավետ դրանցով զբաղվել:

Վազք

Եթե դուք ցանկանում եք արագ կերպով ազատվել ավելորդ քաշից, վազքը հենց այն է, ինչ պետք է ձեզ: Վազելու ընթացքում մարդը 1 րոպեում ավելի շատ կալորիա է այրում, քան՝ քայլելու ընթացքում: Եթե վազելու դեպքում 30 րոպեում մենք կարող ենք այրել 396 կալորիա, քայլելու դեպքում այրված կալորիաները կլինեն 228: Ամեն դեպքում, ծանրաբեռնված ու պարբերական վազքն ունենում է նաև քաշի ավելացման էֆեկտ: Դա պայմանավորված է նրանով, որ մարմնի մկաններում արտադրվող գլիկոգենի քանակը մեծանում է, և մկանները սկսում են նույնպես մեծանալ: Բացի դրանից՝ արագ այրված կալորիաներն արագ վերականգնվելու հատկություն ունեն, ու վազքի արդյունքում առաջացած լավ ախորժակը կարող է ոչ այնքան դրական հետևանքների հանգեցնել: Այնպես որ, այս հարցում պետք է ճիշտ կանոնակարգել վազքի չափն ու դրան համապատասխան սննդակարգը:

Լուսանկարը՝ Ջեննի Հիլի

Վազելը կարող է լավացնել ձեր նյութափոխանակությունը և նպաստել թոքերի աշխատանքի բարելավմանը: Սակայն հարկ է նշել, որ սիրտ-անոթային խնդիրներ ունեցող մարդիկ պետք է զգույշ լինեն, քանի որ շատ ծանրաբեռնված վազքը նրանց հակացուցված է: Ընդհանրապես, առողջական խնդիրներ ունեցող մարդիկ վազքով զբաղվելուց առաջ պետք է խորհրդակցեն իրենց բժիշկների հետ:

Կարևոր է նաև հաշվի առնել, որ ոչ գրագետ ու ծանրաբեռնված վազքը կարող է նաև մկանային վնասվածքների պատճառ հանդիսանալ: Այդ իսկ պատճառով, վազքով զբաղվելուց առաջ պետք է հաշվի առնել թե՛ դրական, թե՛ բացասական ազդեցությունները, և պատշաճ ձևով նախապատրաստվել դրան:

Քայլք

Նման հին ասացվածք կա. «նրանք, ովքեր շատ են քայլում, երկար են ապրում»: Քայլելու դեպքում կալորիները համամետաբար դանդաղ են այրվում, քան՝ վազելու, սակայն քայլելու առավելությունները շատ են: Քայլքն ինքն իրենով դժվար է սպորտաձև համարել, եթե այն չի իրականացվում, օրինակ, արշավների տեսքով: Սակայն, անկախ նրանից,  թե որտեղ ու ինչ հանգամանքներում եք քայլում, այն միանշանակ դրականորեն կարող է ազդել ձեր առողջության ու ինքնազգացողության վրա:

Քայլելը հակացուցումներ գրեթե չունի, դրանով կարող են զբաղվել բոլոր տարիքային խմբերն ու առողջական խնդիրներ ունեցողները: Այն լավացնում է շնչառությունը, դրականորեն է ազդում թոքերի ու սրտանոթային համակարգի վրա: Շատ բժիշկներ մի շարք հիվանդությունների դեպքում խորհուրդ են տալիս երկար ու շատ քայլել: Երկար քայլող մարդիկ ավելի դանդաղ, բայց ավելի հիմնավոր կերպով են ազատվում ավելորդ քաշից: Այս դեպքում կալորիաները դանդաղ են այրվում, դանդաղ էլ վերականգնվում են:

Քայլելու առավելությունների շարքում ամենագլխավորը ցանկացած իրավիճակում դրանով զբաղվելու համրարավետությունն ու այլ գործողությունների հետ համատեղելիությունն է: Օրինակ, կարելի է որևէ նոր քաղաքի ծանոթանալ քայլելու միջոցով,  քայլելով գնալ գնումներ կատարելու, հանդիպել ընկերներին ու միասին քայլել և այլն: Այս գործողությունների շարքը կարելի է անընդհատ շարունակել, սակայն ամենօգտակար, արդյունավետ ու հետաքրքիր քայլելու տարբերակը, իհարկե, արշավելն է:

Այս դեպքում քայլելն իսկապես վերածվում է սպորտաձևի, որը նաև հնարավորություն է ընձեռնում լինել բնության գրկում ու վայելել այնպիսի տեսարաններ, որոնք մեր առօրյա կյանքում չենք կարող տեսնել: Արշավների դրական ազդեցությունների մասին երկար կարելի է խոսել, սակայն ամենագլխավոր առավելությունն այն է, որ այս ապրելակերպը միաժաման մեծ ազդեցություն է թողնում մարդու մարմնի ու հոգեկան վիճակի վրա:

Armenian Geographic-ն արդեն երկար տարիներ կազմակերպում է արշավներ Հայաստանի տարբեր լեռներում: Պետք է ուրախությամբ նշենք, որ վերջին տարիներին հետաքրքրությունն այս սպորտաձևի և ժամանցի միջոցի նկատմամբ մեծացել է, ու մարդիկ ավելի ոգևորությամբ ու ակտիվորեն են մասնակցում արշավներին:

Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:

Արշավներ Հայաստանում

Վերելք Դիմաց լեռ

Վերելք Կալասար լեռ

Երեք բազեների արահետ

Հավուց Թառ և Աղջոց վանք

Հին Խոտ․ Արշավ լքված գյուղերով

Արշավ Ծաղկաշատից Սանահին

Արշավ դեպի Խոսրովի արգելոցի ջրվեժներ

Մեղրի / Լիճքի ջրվեժներ

Արամազդ լեռ