Դիզափայտ

Դիզափայտ լեռ

Դիզափայտ լեռը գտնվում է Արցախի՝ Հադրութի շրջանում: Այն ծովի մակարդակից բարձր է 2478 մետր: Լեռան երկրորդ անվանումը Զիարաթ է։ Դիզափայտի գագաթին հիմնված է եղել Կատարո վանքը: Լեռնագագաթն Արցախի պատմական սրբավայրերից է։

Ավանդազրույցներ Դիզափայտի մասին

Ըստ ավանդության, սարի գագաթին, հինավուրց Կատարո վանքի տեղում, 330-ականներին նահատակվել են մազքթաց արքա Սանեսանի զավակներն ու բազմաթիվ քրիստոնյաներ, որոնց դարձի էր բերել Ս. Գրիգոր Լուսավորչի թոռը՝ Արցախ աշխարհի առաջին եպիսկոպոս Ս. Գրիգորիսը։ Նորահավատներին դիզել են ինչպես փայտը և այրել (այստեղից էլ լեռան անունը)։ Նահատակների մասին հյուսվել են նաև այլ ավանդազրույցներ։ Հայաստան ներխուժած արաբները լեռն անվանել են Զիարաթ, որն արաբերեն նշանակում է «սրբավայր» (սրբատեղի, ուխտավայր)։

Կատարովանք

4-5-րդ դարերում լեռան կատարին կառուցվել է Կատարավանքը (Կատարո վանք)։ Լեոն գրում է, որ այն եղել է Դիզակ գավառի առաջնորդանիստը: Պատմական աղբյուրների վկայությամբ, ժայռը սրբացված է եղել վաղնջական ժամանակներից, իսկ ուխտագնացության մասին հիշատակությունները վերաբերում են դեռևս արաբական, գուցե և ավելի վաղ ժամանակների։ Ինքը՝ «Զիարաթ» անվանումը, որ կոչում էին օտարները Դիզափայտին, նույն սրբատեղի, սրբավայր իմաստն է արտահայտում:

Ժողովուրդը մի ավանդություն է հյուսել լեռան մասին, ըստ որի  Աստված մարդկանց արարքներից վրդոհված, ցանկացել է բնաջնջել աշխարհը, բայց լեռը խնդրել է գթալ մարդկանց: Այդժամ Աստված ասել է, որ մարդկանց հասանելի պատիժը  պիտի լեռը կրի: Երբ լեռը համաձայնվել է, կայծակի  սոսկալի հարվածը հարվածել է լեռանը:

Արշավներ և լեռնագնացություն Հայաստանում՝

Տասանորդի լեռներ
Տաթևի Մեծ Անապատ
Մակաղաքար լեռ / Հայաստանի լեռները
Կոտուց լեռ
Կուսանաց լեռ / Արցախի լեռներ
Դրախտիսար լեռ / Արշավներ Հայաստանում
Վերելք Սիփան լեռ
Տապալոց լեռ / Արշավներ Հայաստանում
Քարհատ լեռ / Վահագնի լեռներ
Гора Сарцапат / Горы Армении
Արշավներ Հայաստանում
Նժույգ լեռ, Արջուտի թամքոց
Քարկատար լեռ
Բաղացսար / Մեղրու լեռներ
Ծարասար, Հայաստանի լեռները
Արտավանի լիճը
Վարդենիս լեռ
Բովաքար լեռ
Աչքասար
Բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Պուտաքար, կարկտասար, Արեգունու լեռներ
Քաջքար լեռ / Հայկական լեռնաշխարհ
Արջասար
Մարիամ լեռ
Թուխմանուկ լեռ
Լուսահովիտ
Թռչկան
Ապակեքար (Աբեղաքար) լեռ
Դժոխքի ձոր
Կամար լեռ
Շիշ լեռ
Մեծ Մայմեխ
Կապանու լեռ
Ծովագյուղից գոշ
Եղջերվասար
Արտավազ լեռ
Թորթումի ջրվեժ
Ծովակ Հյուսիսո
Կազբեկ
Կիրանցի կիրճ
Թեժ լեռ
Ցուլասար
Շրեշտ լեռան լանջերով
Ուրասար / Բազումի լեռներ
Ազոխի քարանձավ
Թռչնադիտարկում
Աշոտ Երկաթի բերդ
Տեսիլքի քարանձավ
Սվանեթ / Վրաստան
Քասաղի կիրճ
Այրիքար
Աղջկա բերդ / Տավուշ
Zipline Armenia
Նեմրութ, Սարակն
Սպիտակասար
Էլբրուս
Թրասար, Ուխտասար
Մեղրու լեռնանցք
Վարդաբլուր / Գայլի ականջներ
Վերելք Վուլկան լեռ
Մեծ Քիրս
Դժոխքի ձոր
Վերելք Մասիս լեռ
Դիզափայտ
Խնձորեսկի ճոճվող կամուրջը
Կոշիկ անապատ
Գնիշիկի կիրճ
Կալասար
Հին Խոտ
Կարմրակողի լեռներ
Մեծ Իշխանասար
Քասաղի կիրճ
Դեբեդի կիրճ
Խուստուփ լեռ
Քարաշեն
Սատանի կամուրջ
Թռչկան
Միափոր լեռ
Հորսի լիճ
Արագած
Գութանասար
Ուխտասար - Ծղուկ
Ալ լճեր
Գռավի կիրճ
Դիտվան / Դիտավանք / Դիտիր Վանը Վայոց ձորի սարերից
Գեղարոտի ջրվեժ
Քարավազի ջրվեժներ
Լաստիվեր
Արամազդ լեռ
Արջերի քարանձավ
Սմբատաբերդ

Մեկնաբանություններ