Страница 93 – Armenian Geographic

«ArmGeo»-ն 3 տարեկան է / Տարվա ամփոփում

2015 թ.-ի դեկտեմբերի 22-ին տեղի ունեցավ «ArmGeo» աշխարհագրական նախագծի տոնական միջոցառումը: Մենք 3 տարեկան ենք: Լուսանկարների և տեսանյութերի միջոցով ամփոփեցինք անցնող տարին: Հանձնեցինք շնորհակալագրեր մարդկանց, ովքեր իրենց ներդրումն են ունեցել մեր նախագծի կայացման ճանապարհին: Այս տարիների ընթացքում մենք Հայաստանում կազմակերպել ենք ավելի քան 160 արշավ: Նյութերի ծավալը ահռելի էր, բայց առանձնացրել էինք, ըստ մեզ, ամենակարևոր ու հետաքրքիր դրվագները:

Միջոցառման հյուրն էր Հայաստանի լեռնային տուրիզմի և ալպինիզմի ֆեդերացիայի փոխնախագահ Սուրեն Դանիելյանը: Նա նշեց, որ ֆեդերացիայում պարբերաբար կազմակերպվող դասընթացների մասնակիցների 54 %-ը «ArmGeo»-ի արշավականներն են: Երեկոյի ընթացքում ավարտական հավաստագրեր տրվեցին վերոնշյալ դասընթացներն անցած 19-րդ խմբին:

Այնքան շատ էինք, որ որոշեցինք լուսանկարվել ոչ թե միջոցառման դահլիճում այլ «Մոսկվա» կինոթատրոնի մոտ

Մեզ համար նվաճված բարձունքներից առավել կարևոր ձեռքբերում են այն մարդիկ, ովքեր մեր կողքին են

Միջոցառումից հետո հնչեցին շատ գովեստներ, շնորհակալական խոսքեր և շնորհավորանքներ, սակայն մեզ համար նվաճված բարձունքներից առավել կարևոր ձեռքբերում են այն մարդիկ, ովքեր մեր կողքին են, հավատում են մեզ և պատրաստ են մեզ հետ անցնել լեռնային դժվարությունների և հաղթանակների միջով, ովքեր իրենց վստահությամբ մեզ ստիպում են ձգտել ավելիին և մշտապես կատարելագործվել:

Մեր գործունեությունը

Ուլգյուր / վիշապաքարեր

Բնակավայրի արևելյան մասում՝ Ներքին Ուլգյուր գյուղատեղիում (Աղավնաձորից մոտ 5կմ հյուսիս-արևմուտք), Սբ Աստվածածին (XI-XIVդդ.) փոքրաչափ, ուղղանկյուն հատակագծով եկեղեցի-մատուռն է, որը վերանորոգվել է խորհրդային տարիներին:
Հուշարձանի հարավային կողմում երկու վիշապակոթողներ են, որոնցից մեկը խաչքարի է վերածվել 1001թ., մյուսը՝ XI-XII դդ.: Հետագայում (1199) վիշապներից մեկի ստորին մասում քանդակվել է նոր հորինվածք, թիկունքին՝ փորագրվել արձանագրություն:
Ուլգյուրը (Ժամիդուզ) միջնադարի նշանավոր ճարտարապետ Մոմիկի ծննդավայրն է։ Ուլգյուր գյուղատեղիի եկեղեցու գերեզմանատանը հայտնաբերվել են նրա ծնողների՝ Գրիգորի և Ավթայի, եղբոր՝ Գոհարտուռի, հարսի՝ Խերիկի, նրանց զավակներ՝ Խլաթի և Խազի ու այլ ազգականների տապանաքարերը:
1995թ. և 2004թ.Վերին և Ներքին Ուլգյուրներում հայտնաբերված այս արձանագրությունները հնարավորություն են տվել կազմելու Մոմիկի տոհմածառը: Վերին Ուլգյուր գյուղատեղիի մյուս՝ Սբ Ստեփանոս եկեղեցուց (XIIIդ.) պահպանվել են միայն հիմնապատերը:

Մոմիկ

Մոմիկը (Մոմիկ Վարդպետ) ստեղծագործել է հիմնականում Վայոց ձորի Աղբերց վանքում, Նորավանքում, հավանաբար՝ նաև Կիլիկիայում: Աշակերտել է Հովասափ քահանային, սովորել Գլաձորի համալսարանում:
Եղել է Օրբելյան իշխանական տան քարտուղարը, գլխավոր նկարիչը, ճարտարապետն ու քանդակագործը: Մոմիկի պատվիրատուներն էին Սյունաց մետրոպոլիտներ Ստեփանոս Օրբելյանը, Հովհաննես Օրբելը, Ստեփանոս Տարսայիճը, Օրբելյան մեծ իշխան Բուրթելը և իշխանուհի Թամթա խաթունը:

Մոմիկի գործերը

Մոմիկի անունն առաջին անգամ հիշատակվում է 1283 թ-ի մի ձեռագրում («Ծաղկել է խորանները»): Վաղ շրջանի նրա ստեղծագործությունը վկայում է, որ Մոմիկը ծանոթ էր արևմտյան պատկերագրության առանձնահատկություններին. մանրանկարներն աչքի են ընկնում մոնումենտալությամբ, գունային ներդաշնակությամբ, դիմանկարների արտահայտչականությամբ և զարդանկարի հստակությամբ: Նրա լավագույն գործը 1302 թ-ի Ավետարանն է («Պատերազմի Ավետարան»): Ենթադրվում է, որ մանրանկարիչը ծաղկել է նաև 1283 թ-ին ընդօրինակված «Կեռան թագուհու Ավետարանը» և Դավիթ գրչի հիշատակարանում (1287 թ., Թեղենյաց վանք) նշված «Մոմիկի շքեղազարդ» մատյանը:
Նրա հիշատակին նվիրված խաչքար է դրվել Նորավանքում:
Մոմիկի անունով ՀՀ-ում կոչվել են Քրիստոնեական մշակույթի երիտասարդական միությունը և զբոսայգի Եղեգնաձորում, Իջևանում կանգնեցվել է արձանը: 2010 թ-ին` ծննդյան 750-ամյակի առթիվ, Նորավանքի համալիրում բացվել է Մոմիկի թանգարանը, թողարկվել են հուշամեդալ և նամականիշ:

Լուսանկարները՝ Հրաչուհի Այվազյանի, Քրիստինե Սաֆարյանի և Տիգրան Շահբազյանի

Արշավներ և լեռնագնացություն Հայաստանում

Այրիքար

Տավուշի մարզում՝ Բովաքարի լեռների արլ. կողմում, կա Այրիքար անունով 2 գագաթ՝ Արևելյան (2767 մ) և Արևմտյան (2781 մ): Արևելյան Այրիքարի և Անձավաբացատ լեռան միջև կա մի ժայռ, որն երևում է Դիլիջան քաղաքից: Ժողովուրդը այդ ժայռին Այրիքար է ասում, չնայած այն բանին, որ այս քարը (ժայռը) աշխարհագրական Այրիքար գագաթը չէ, բայց այն ավելի տեսարժան է քան գագաթը:

Այրիքար

Լուսանկարները՝ Տիգրան Շահբազյանի

Արշավներ և լեռնագնացություն Հայաստանում

Zipline / թռիչք ճոպանով

Եթե դու արկածախնդիր անձնավորություն ես կամ պարզապես ցանկանում ես հաղթահարել վախդ բարձրության նկատմամբ, ապա զիպլայնով թռիչքը քեզ համար է։ Բայց որտեղի՞ց և ինչու՞ է զիպլայնն առաջացել։

Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում զիպլայնը

Այն բաղկացած է չժանգոտվող մետաղից պատրաստված ձգված ճոպանից և ճախարակից։ Ճոպանը ամրացված է երկու կետերից, որից մեկը ավելի բարձր է , քան մյուսը և առաջացնում է թեքություն։

Զիպլայնը տեխնոլոգիական նորույթ չէ և օգտագործվում է հարյուրավոր տարիներ։ Ի սկզբանե զիպլայնն առաջցել և օգտագործվել է կարիքից դրդված։ 1700-ականներից սկսած Եվրոպայում, Չինաստանում և Հիմալայներում այն օգտագործվել է գետերը, ձորերը կամ լեռնային անանցանելի հատվածները շրջանցելու համար։ Խոսելով մեր օրերին ավելի մոտ ժամկետներից, զիպլայնը լայն կիրառություն ուներ բնագետների շրջանում, որը նրանց համար բացի տեղափոխման միջոց լինելուց, նաև թույլ էր տալիս նմուշառում կատարել անտառի բարձր հատվածներից։

Zipline

Այսօր զիպլայնը արկածային տուրիզմի առաջատար ուղղություններից է: Հայաստանում առաջին և դեռևս միակ զիպլայնով թռիչքը առաջարկում է Yell Extreme Park-ը: Սա Հայաստանում նորույթ է և արկածասեր հասարակությունը շտապում է իրականացնել իր թռիչքը:

ArmGeo-ն արդեն մի քանի անգամ կազմակերպել է ուղևորություն դեպի Yell Extreme Park, մենք թռչել ենք արևի, անձրևի տակ և անգամ մառախուղի միջով: Ի դեպ, Yell Extreme Park-ի հավաստմամբ, մինչ այժմ թռչողների առավելագույն քանակությունը գրանցվել է ArmGeo-ի կազմակերպած արշավներից: Արշավի հաջորդ կետը Լաստիվերն է, որտեղ մեզ սպասում են հեքիաթային տեսարաններ՝ գետ, ջրվեժ, քարանձավներ և փայտե տնակներ: Ճանապարհն անցնում է անտառի միջով, իսկ զիպլայնով թռիչքի թողած տպավորություններն ավելի ուժգին են դարձնում զգացողությունները:

ԱՐ հեռուստաընկերության Sport Extreme հաղորդման նկարահանող անձնակազմը միացավ մեզ և նկարահանեց մեր թռիչքը ճոպանով:

Արշավներ և լեռնագնացություն Հայաստանում՝

Ինչո՞ւ էր Վիկտոր Համբարձումյանը փրկարարներ կանչել

1963 թվականին Հայաստանում փրկարարական ծառայություն չկար: Սակայն այդ տարի մի դեպք ստիպեց ակադեմիկոս Վիկտոր Համբարձումյանին արտակարգ կարգով որոնել ու գտնել համարձակ մարդկանց: Իսկ պատահել էր հետևյալը: Աստղադիտարան-ինստիտուտից երեք հոգի բարձրացել էին Արագած լեռն ու չէին վերադարձել: Ինստիտուտի աշխատակից Ի. Կարաչենցևը, պրակտիկանտներ՝ լենինգրադցի Մ. Սվեշնիկովը և սվերդլովսկցի Յուլիա Տոկարևան որոշել էին բաց չթողնել պատեհ առիթն ու մագլցել Արագածի գագաթը: Սակայն մեկ օր անց, երբ նրանք այդպես էլ Բյուրական չհասան, ակադեմիկոսը տագնապ հնչեցրեց:

Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ալպինիստների խումբը

Հենց այդ ժամանակ էլ նրան խորհուրդ տվեցին դիմել Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ: Այնտեղ գործում էր ալպինիստների խումբ, որտեղ հավաքվել էին բավականին փորձառու և համարձակ երիտասարդներ: Եվ այդ խումբն էլ Համբարձումյանի կանչով մեկնեց Արագած:
Իսկ ի՞նչ էր պատահել մոլորվածներին: Այդ եռյակը բարձրացել էր լեռան գագաթը, իսկ վերելիքից հետո նրանք որոշել էին գիշերել խառնարանին հարող Գեղահովիտում: Բայց լույսը բացվելուն պես լեռը ծածկվել էր ձյունով ու թանձր մառախուղով: Մի քանի ժամ աննպատակ դեգերելուց և ետդարձի ճանապարհն այդպես էլ չգտնելուց հետո նրանք կրկին վրան էին խփել ու սպասել հաջորդ առավոտին: Սակայն լուսաբացը մշուշից բացի որևէ նոր բան չէր բերել: Եվ այդ ժամանակ որոշել էին ուժասպառ Յուլիային թողնել վրանում, նրան տալ սննդի ամբողջ պաշարն ու տաք հագուստները, իսկ Կարաչենցևն ու Սվեշնիկովը ճամփա էին ընկել՝ հուսալով հասնել որևէ բնակավայրի:

Պոլիտեխնիկցի ալպինիստները նախ գտան տղաներին և միայն երրորդ օրը հաջողվեց աղջկան դուրս բերել լեռան, մառախուղի և ձյունաբքի գերությունից: Պատմում են, որ ամենաշատն ուրախացել էր Վիկտոր Համբարձումյանը: Մի քանի օր անց նա հեռագիր ուղարկեց պոլիտեխնիկական ինաստիտուտի ռեկտոր Պ. Մելքոնյանին, ուր ասված էր. «Բյուրականի աստղադիտարանը խորին շնորհակալություն է հայտնում ինստիտուտի ալպինիստական խմբի անդամներին լեռներում կորած ուսանողուհի Յու. Տոկարևայի որոնումների ակտիվ մասնակցության համար»: Այնուհետև ակադեմիկոսը նշում էր, որ ալպինիստներն արժանացել են պատվոգրերի:

Ցավոք, ոչ այդ ու ոչ էլ դրան հաջորդած նմանատիպ դեպքերն այդպես էլ առիթ չդարձան փրկարարական խմբերի ստեղծման համար, և այդպես շարունակվեց մինչև 1988-ի երկրաշարժը…

Հովիկ Չարխչյան

Բլոգ Հայաստանի մասին

Ֆոտոմրցույթ «Մարդը լեռներում»

2015 թ.-ի հոկտեմբերի 9-ին տեղի ունեցավ ֆոտոմրցույթ «Մարդը լեռներում» խորագրով, որը կազմակերպվել էր ArmGeo-ի և Ալպինիզմի և լեռնային տուրիզմի հայկական ֆեդերացիայի կողմից: Հովանավորն էր «Վտանգավոր բարձրություն» ընկերությունը:

Ֆոտոմրցույթը նվիրված էր Հայաստանի լեռների և լեռնագնացների օրվան

Արդեն երրորդ տարին Ալպինիզմի և լեռնային տուրիզմի հայկական ֆեդերացիան նշում է հոկտեմբերի 9-ը` որպես հայ լեռնագնացի օր: 1829 թվականի հենց այդ օրը (նոր տոմարով) Խաչատուր Աբովյանը ոտք դրեց Հայկական լեռնաշխարհի ամենաբարձր կետի՝ սրբազան Մասիսի գագաթին:

Ֆոտոմրցույթ «Մարդը լեռներում»

Ֆոտոմրցույթին մասնակցության հայտ էին ուղարկել 47 մասնակից, ժյուրիի ընտրությամբ մրցույթին մասնակցելու հնարավորություն ընձեռվեց 13 մասնակցի:

Առաջին և երկրորդ մրցանակային տեղերը ընտրեցին ժյուրիի անդամներ Սուրեն Ստեփանյանը, Կարո Սահակյանն ու Արթուր Մանուչարյանը: Երրորդ մրցանակային տեղը ընտրվեց հանդիսատեսի կողմից: Քվեարկելու հնարավորություն ունեին բոլոր ներկա գտնվողները:

Ժյուրիի որոշմամբ մեկ հատուկ մրցանակ տրվեց Էդուրադ Դանիելյանին և Ազատ Ադամյանին հետաքրքիր մտահաղացման համար:

Առաջին պատվավոր տեղը զբաղեցրեց Էդուարդ Ստեփանյանը իր «Գութանասար» լուսանկարով

Էդուարդ Ստեփանյան / Գութանասար

Երկրորդ տեղը զբաղեցրեց Ներսես Մատինյանի «Արագած» լուսանկարը

Ներսես Մատինյան / Արագած

Երրորդ տեղում «Հատիս»ն է: Լուսանկարիչ՝ Վահագն Ալեքսանյան

Վահագն Ալեքսանյան / Հատիս

Հատուկ մրցանակին արժանացած լուսանկարը՝ Հունոտի կիրճ: Լուսանկարիչ՝ Էդուարդ Դանիելյան

Էդուարդ Դանիելյան / Հունոտի կիրճ

Ստորև ներկայացվում են ֆոտոմրցույթին մասնակցած մյուս 9 լուսանկարները:

Արթուր Պետրոսյան / Արտենի

Անժելա Ճաղարյան / Արտանիշ

Արտյոմ Մարտիրոսյան / Արագած

Դավիթ Սարուխանյան / Արագած

Քրիստինե Փանոսյան / Հատիս

Կարեն Ներսիսյան / Աժդահակ

Կարեն Սագոյան / Արագած

Լևոն Բադիկյան / Հրազդանի կիրճ

Նարեկ Ոսկանյան / Թեքսար

Հոկտեմբերի 9 – Հայաստանի լեռների օր

Ամեն ժողովուրդ և երկիր ունի իր խորհրդանիշները, ինչպես օրինակ՝ եգիպտական բուրգերը Եգիպտոսում, Հիսուսի արձանը Բրազիլիայում, Քարե արձանները Զատկի կղզում կամ Թաջ Մահալը Հնդկաստանում: Հայաստանի դեպքում շատ խորհրդանիշների մեջ առանձնացվում է Հայկական լեռնաշխարհի ամենաբարձր գագաթը՝ Մեծ Մասիսը՝ 5165 մ բարձրությամբ:

Վերելք Մասիս լեռ

Արարատը՝ որպես խորհրդանիշ, տարբերվում է բազմաթիվ ազգերի խորհրդանիշներից նրանով, որ սա ուղղակի մի երկրի մշակույթ կամ բնաշխարհ բնութագրող խորհրդանիշ չէ, այլ ապագայի խորհրդանիշ: Սա խորհրդանիշ է, որին պետք է հասնենք: Դարի սկզբի իրադարձություններից հետո երբ Արևելյան Հայաստանը անկախացավ, իսկ Արևմտյանը անորոշ ժամանակով մնաց Թուրքիայի կազմում, աշխարհասփյուռ հայության համար Մասիսը դարձավ բռնազավթված հայրենիքի և այն վերադարձնելու խորհրդանիշ:

Մեր բնօրրանը Հայկական լեռնաշխարհն է

Մենք հազարամյակներ շարունակ ապրում ենք մեր բնօրրանում՝ Հայկական լեռնաշխարհում: Մեր բնակավայրի աշխարհագրական անունն արդեն իսկ խոսում է մեր կենցաղի ու մշակույթի մասին: Հայկական լեռնաշխարհ՝ հայերի աշխարհ, շրջապատված լեռներով ու ձորերով: Ցավով պետք է հիշել, որ այսօր մեր հայրենիքը զբաղեցնում է Հայկական լեռնաշխարհի ընդամենը մի փոքր՝ հյուսիս-արևելյան մասը:

Հայկական լեռնաշխարհ / Բարդող լեռ

Որոշ մարդիկ դեռ կարծում են, որ մենք ապրում ենք Կովկասում և հայերը կովկասցիներ են, բայց սա մտածված մոլորություն է, որի մեջ հավանաբար մեզ գցեց ԽՍՀՄ-ը և առիթից օգտվեց Թուրքիան՝ Հայկական լեռնաշխարհը կոչելով Արևելյան Անատոլիա, բայց սա առանձին թեմա է:

Ապրել ծովի ափին և լողալ չիմանալ

Խոսելով Հայաստանից ու լեռներից՝ չեմ կարող չանդրադառնալ նրան, որ ապրել լեռներում և չգնալ լեռներ նման է նրան, որ ծովի ափին ապրողը լողալ չիմանա: Հայաստանում լեռնագնացությունը պետք է խրախուսվի պետական մակարդակով, քանի որ մենք գտնվում ենք պատերազմական իրավիճակում և հայ լեռնագնացների դպրոցը կարող է հզոր ռազմավարական դեր ու նշանակություն ունենալ:

Հայաստանի լեռների օր / Արա լեռ

Ցավոք այսօր ինչպես շատ բնագավառներում այստեղ նույնպես ամեն ինչ հիմնված է անհատների վրա: Անհատ լեռնագնացներ իրենց միջոցներով ու ջանքերով բարձրանում են լեռներ, լուսանկարում, հավաքում ինֆորմացիա և մատուցում հանրությանը՝ այդ կերպ հետաքրքրություն արթնացնելով նաև մյուսների մեջ:

Նոր ալիք լեռնագնացության մեջ

Վերջին տարիներին Հայաստանում լեռնագնացության նոր ալիք է բարձրանում: Նոր այնքանով, որ հետխորհրդային տարիներին երկրի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի հետ կապված անկում էր ապրել նաև լեռնագնացությունը: Լեռնագնացության զարթոնքին նպաստում են նաև սոց. ցանցերը, քանի որ լուսանկարները արթնացնում են հայրենիքը սեփական աչքերով տեսնելու և ճանաչելու ցանկություն: Միայն լեռնագնացը հնարավորություն ունի Հայաստանը տեսնել թռչնի թռիչքի բարձրությունից և հստակ պատկերացնել Հայաստանի աշխարհագրությունը:

Լեռների օր

2003 թվականից սկսած ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի որոշմամբ դեկտեմբերի 11-ը նշվում է որպես Լեռների միջազգային օր:

Հայաստանում վերջին տարիներին հոկտեմբերի 9-ը նշում ենք՝ որպես Հայ լեռնագնացի օր կամ Հայոց լեռների օր: 1829 թվականի հենց այդ օրը Խաչատուր Աբովյանը ոտք դրեց Հայկական լեռնաշխարհի ամենաբարձր կետի՝ սրբազան Մասիսի գագաթին:

Վերելք Մասիս լեռ

1829 թ. մարտի 30-ին բնախույզ-աշխարհագրագետ Ֆ. Պարրոտը իր արշավախմբով գալիս է Հայաստան` նպատակ ունենալով ուսումնասիրել Արարատ լեռը: Սեպտեմբերի 8-ին նրանք ժամանում են Էջմիածին, որտեղ Պարրոտը ծանոթանում է Աբովյանի հետ: Աբովյանը միանում է արշավախմբին` որպես թարգմանիչ և ուղեկցող: Արշավը սկսվում է Արարատի ստորոտին գտնվող Ակոռի գյուղից: 2 անհաջող փորձից հետո՝ սեպտեմբերի 27-ին (նոր տոմարով հոկտեմբերի 9-ին) ժամը 15: 15-ին, Պարրոտը, Աբովյանը և 4 ուղեկցորդներ հասնում են Մասիսի գագաթ:

Շնորհավոր բոլոր հայ լեռնցիների օրը, բոլոր նրանց օրը ում սիրտը լեռներում է:

Տիգրան Շահբազյան

Ստորև ներկայացնում ենք մեր արշավների ընթացքում արված լեռնային լուսանկարներ:

Հարգանքներով՝

Հայկական աշխարհագրական նախագիծ

Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:

Բլոգ Հայաստանի մասին

Նեմրութ / Սարակն (հրաբուխ)

Նեմրութ հրաբուխ (Սարակն)՝ գտնվում է Հայկական լեռնաշխարհում՝ Վանա լճի արևմտյան ափին: Բարձրությունը՝ 2935 մ է (հին աղբյուրներում 3050 մ): Հիմքի շրջագիծը՝ մոտ 50 կմ: Հարավ – արևելյան լանջերը զառիթափ են, արևմտյանը զառիկող իջնում են դեպի Մշո դաշտ: 2400 մ բարձրության վրա գտնվում են Նեմրութ լեռան խառնարանային լճերը: Լճերից փոքրի ջերմաստիճանն ավելի բարձր է: Գագաթից բացվում է հրաշալի տեսարան դեպի խառնարանը: Ի դեպ Նեմրութ լեռան խառնարանն ամենամեծն է Հայկական լեռնաշխարհում:

Տեսանյութը՝ Էդուարդ Ստեփանյանի

Լուսանկարները՝ Տիգրան Շահբազյանի

Արշավներ և լեռնագնացություն Հայաստանում՝

Սպիտակասար լեռ

Սպիտակասարը (3555 մ) հրաբխային լեռնազանգված է: Բարձրությամբ Գեղամա լեռների երկրորդ գագաթն է, Աժդահակից (3597 մ) հետո: Գմբեթաձև է՝ կազմված լիպարիտներից, վանակատներից ու պեռլիտներից:

Լուսանկարները՝ Արաքս Ասատրյանի, Մարիա Հովսեփյանի և Տիգրան Շահբազյանի

Արշավներ և լեռնագնացություն Հայաստանում՝

Վերելք Էլբրուս / 5642

Էլբրուս՝ Եվրոպայի ամենաբարձր կետը: Անվանումն ունի իրանական ծագում․ նշանակում է փայլուն լեռ։ Կաբարդիներեն կոչվում է Օշխոմախո «Ցերեկվա լեռ», բալկարերեն Սինգի–Թաու՝ «Հազար լեռ»։ Անտիկ անվանումը եղել է Strobylus։ Ամենաբարձրը Արևմտյան գագաթն է՝ 5642 մ:

Լուսանկարները՝ Տիգրան Շահբազյանի