Կոշիկն արշավականների հանդերձանքի կարևորագույն մասն է՝ հարմարավետ և անվտանգ քայլքի համար: Այն բարեհաջող արշավի գլխավոր գրավականն է: Սկսնակներին բարդ է լինում կողմնորոշվել շուկայի բազմազանության մեջ: Այսօր արտադրվում են ամենատարբեր տեսակի և նշանակության արշավային կոշիկներ՝ շատ մեծ որակային և գնային տարբերություններով:
Այս խառնաշփոթի մեջ ճիշտ կողմնորոշվելու համար որոշեցինք պատրաստել այս նյութը, որտեղ փորձեցինք անդրադառնալ հարցի ամենակարևոր կետերին՝ բացատրելով հիմնական սկզբունքները, որոնցով պետք է առաջնորդվել արշավային կոշիկի ընտրության հարցում։
Եվ այսպես, ինչպիսի՞ն պետք է լինի ձեր արշավային կոշիկը: Այս հարցի լուծումը զգալիորեն կհեշտանա, եթե դուք անկեղծ պատասխանեք հետևյալ հարցերին. Ինչ բարդության երթուղիներով եք պատրաստվում քայլել: Որքան բարդ է երթուղին` կտրատված ռելիեֆով, քարքարոտ կամ ցեխոտ հատվածներով է, թե ոչ: Որքան բարդ է երթուղին, այնքան ամուր և բարձր ճիտքով պետք է լինի կոշիկը, որպեսզի պինդ պահի կոճերն ու սրունքը:

Որքան ծանր է լինելու ձեր ուսապարկը: Ծանր ուսապարկը լրացուցիչ ճնշում է ստեղծում ոտնաթաթերի վրա և դեֆորմացնում կոշիկի տակացուն, ինչը կարող է բացասական ազդել կոշիկի՝ ռելիեֆի հետ կպչողունակության վրա: Այդ իսկ պատճառով որքան ծանր է ձեր ուսապարկն, այնքան հաստ և ամուր տակացու պետք է ունենա կոշիկը:
Ինչ մարզավիճակում եք դուք գտնվում։ Հատկապես կարևոր է այս հարցում ոտքի մկանային և ջլային հյուսվածքների մարզվածությունը: Որքան մկանոտ և էլաստիկ ջլեր ունեն ձեր ոտքերն, այնքան քիչ օժանդակ ֆիքսացիայի կարիք ունեն ձեր կոշիկները: Այդ իսկ պատճառով դուք կարող եք տեսնել փորձառու և մարզված արշավականներին թեթև բոթասներով, քանի որ նրանց ոտքերի հյուսվածքները պինդ են և մարզված: Սկսնակներին խորհուրդ չի տրվում նման կոշիկներով արշավել, քանի որ վնասվածքներ ստանալու ռիսկը նրանց մոտ մեծ է:
Պատասխանելով այս հարցերին դուք արդեն քիչ թե շատ պատկերացում կկազմեք ձեր ապագա կոշիկի մասին:
Արշավային կոշկների տեսակները
Պայմանականորեն արշավային կոշիկները կարելի է բաժանել երեք խմբի՝
- Թեթև քայլարշավային կոշիկներ (անգլ. “hiking boots”)
- Թրեքինգային կոշիկ (անգլ. “trekking boots”)
- Ալպինիստական կոշիկ (անգլ. Mountaineering boots)
Բնականաբար այս բաժանումը պայմանական է և դրանց միջակայքում կան շատ ենթատեսակներ: Բայց որպեսզի չխճճվենք տեղեկատվության գերհագեցվածության մեջ՝ կառաջնորդվենք այս դասակարգմամբ:
Թեթև քայլարշավային կոշիկներ
Թեթև քայլարշավային կոշիկները նախատեսված են հանգստյան օրերի կարճատև քայլարշավների համար, որոնք անցնում են պարզ, ոչ շատ կտրտված ռելիեֆով: Սրանց ճիտքը շատ բարձր չէ, պաշտպանում է միայն կոճի մի մասը, տակացուն համեմատաբար փափուկ է, որպես ամորտիզացիոն շերտ օգտագործվում է EVA փրփուրից ներդիրներ, որն ընդունում է կրողի ոտնաթաթի ձևը՝ ապահովելով մաքսիմալ հարմարավետություն:

Քայլարշավային կոշիկ
Այսպիսի կոշիկները չեն առանձնանում ամրությամբ և երկարակեցությամբ, նախատեսված չեն երկարատև, ծանր ուսապարկով թրեքինգների համար: Շատ հաճախ վերևի հատվածը պատրաստված է լինում ցանցանման կտորից: Այս ամենից կոշիկը դառնում է թեթև և հարմարավետ, այն լավ է շնչում և հարմար է շոգ եղանակին արշավի գնալու համար: Սակայն այս ամենի հետ մեկտեղ տուժում են պաշտպանական գործառույթները՝ ավելի վատ է պահում ջուրը և բարդ քարքարոտ տեղերում քայլելիս շատ արագ շարքից դուրս է գալիս: Ամեն դեպքում ցածր գնի պատճառով շարունակում են հանդիսանալ ամենապահանջվածն ու տարածվածը հայաստանյան շուկայում:
Թրեքինգային կոշիկներ
Սա բավականին մեծ դաս է, այսպիսի կոշիկները կարող են միմյանցից շատ տարբերվել և նախատեսված լինել տարբեր նպատակների համար: Բայց բոլորին միավորում է մի քանի հստակ հատկություն, որոնք կփորձենք հակիրճ ներկայացնել:
Նախ այս տեսակի կոշիկների ճիտքն ավելի բարձր է, ամբողջությամբ գրկում է կոճերը, և մասամբ կամ ամբողջությամբ՝ սրունքը՝ կախված մոդելից: Սրանց տակացուն լինում է բազմաշերտ: Կոշտ և փափուկ մի քանի շերտեր հաջորդում են իրար, որպեսզի ստեղծեն ամրության, հարմարավետության և գետնի հետ կպչողունակության լավագույն համադրությունը: Քանի որ այս կոշիկները օգտագործվում են ավելի էքստրեմալ պայմաններում և մեծ ծանրաբեռնվածությամբ, նրանց տակացուները պետք է լինեն ամենաորակյալն ու ամուրը: Տակացուներ արտադրող առաջատար ընկերությունը աշխարհում “Vibram”-ն է: Կան մի քանի բացառություններ՝ օրինակ Salomon բրենդն ունի իր սեփական մշակման “Contragrip” տակացուները, որոնք նույնպես հրաշալի կպչողունակություն են ապահովում:
Conagrip-ը հաճախ օգտագործվում է թրեյլրանինգի, սքայրանինգի մրցումներում իր թեթև քաշի և առավել ինֆորմատիվ լինելու համար: Vibram-ի տակացուները շատ ամուր են, չեն սահում և ապահովում են ամուր կպչողություն գետնի հետ: Կախված կոշիկի մոդելից բազմաշերտ հատուկ համակցությունն ապահովում է իդեալական հարմարավետություն և անվտանգություն: Միշտ ընտրեք այնպիսի կոշիկ, որի տակացուն լինի Vibram կամ Salomon՝ իր Contagrip-ով:

Salomon տակացուներ / լուսանկարը՝ e-outdoors.co.uk
Թրեքինգային կոշիկները կարվում են հիմնականում կամ կաշվից, կամ զամշից, կամ այս երկուսի համադրությամբ: Տեքստիլից և ցանցից կարված թրեքինգային կոշիկներ գրեթե չեն հանդիպում, քանի որ այստեղ ամրությունը և դիմացկունությունը առաջնահերթ է: Ընդհանրապես հիշե՛ք հետևյալ սկզբունքը․ որքան քիչ կարեր լինեն, որքան միատարր լինի կոշիկը, այնքան ավելի ամուր, ջրադիմացկուն ու երկարակյաց կլինի այն: Տարբեր տեսակի կտորներով և ցանցերով միմյանց կարկատած կամ սոսնձված կոշիկները, թեև ավելի թեթև են լինում, հարմարավետ և էժան, սակայն ավելի վատ են պաշտպանում ոտքերը խոնավությունից և շուտ են մաշվում:
Այստեղ պետք է առաջնորդվել, թե ինչ նպատակով եք գնում այն: Թրեքինգային կոշիկների մեջ, որպես ամորտիզացիոն շերտ, տակացուից հետո օգտագործվում է առավել խիտ EVA փրփուր, կամ պոլիուրետան, որը ավել կոշտություն և ամրություն է հաղորդում կոշիկի հիմքին՝ չթողնելով նրան դեֆորմացվել բարդ ռելիեֆով քայլելիս:

Արշավային կոշիկներ
Վերջինը հանդիպում է առավել բարձր դասի կոշիկներում, որոնցից պահանջվում է մաքսիմալ ամրություն: Այս կոշիկները ավելի թանկ են: Որպես կանոն, դրանց գինը սկսվում է 200-300 դոլլարից: Եթե դուք պլանավորում եք հաճախ մասնակցել արշավների և գնալ երկարատև թրեքինգների վայրի ճանապարհներով, որոնք խնամված արահետներից դուրս են, և եթե ձեր ուսապարկը հաճախ է հասնում և անցնում 20 կիլոգրամը, ապա այս կոշիկները ձեր համար են:
Ալպինիստական կոշիկներ
Սրանք բաժնվում են իրենց հերթին միաշերտ և բազմաշերտ տեսակների: Միաշերտները նախատեսված են մինչև 5000 մետր բարձրության լեռների համար (ամառային Էլբրուսը նրանց առավելագույնն է): Բազմաշերտերը նախատեսված են արդեն բարձր լեռնային ալպինիզմի համար 6-7000 մ+ բարձրության բարդ լեռնագագթներ հասնելու համար: Նրանց մեջ օգտագործված են ամենաթարմ տեխնոլոգիաներն ու լավագույն թանկարժեք նյութերը, ինչի պատճառով էլ նրանց գինը հաճախ կարող է հասնել 1000 դոլլարի և անցնել:

Ալպինիստական կոշիկներ
Բոլոր ալպինիստական կոշիկներն ունեն մաքսիմալ ամուր կմախք, հաճախ օգտագործվում են մետաղական թիթեղներով լրացուցիչ ամրացումներ, նրանց կապիչները հատուկ ձևով են նախագծված, որպեսզի ֆիքսեն ոտքը բոլոր կարևոր հատվածներում: Դիմացից և ետևից ունեն հատուկ ամրակներ (ռանտեր) ալպինիստական կատվիկներ ամրացնելու համար: Այս կոշիկները ծանր են լինում, յուրաքանչյուրի քաշը կարող է գերազանցել մեկ կիլոգրամը: Այդ իսկ պատճառով նման կոշիկները հարմար կլինեն բարձրլեռնային վերելքների համար:
Հիմա, երբ մենք իմացանք կոշիկների հիմնական տեսակները, կբացատրենք նաև մի քանի ընդհանուր բան, որոնք պետք է իմանալ արշավային կոշիկ ընտրելիս:
Ինչ է մեմբրանը
Մեմբրանները հատուկ մշակված պոլիմերային նյութեր են, որոնց մոլեկուլների միջև խտությունն այնպես է արված, որ քրտինքի գոլորշիները կարողանան դուրս գալ, բայց և առավել մեծ մոլեկուլներ ունեցող ջրային կաթիլները ներս չանցնեն: Սրա շնորհիվ կոշիկը, հագուստը, կամ ցանկացած այլ իր, որտեղ օգտագործվում է մեմբրան, ստանում են առաջին հայացքից միմյանց հակասող հատկություններ՝ միաժամանակ ապահովում են և՛ ջրակայունությոն, և՛ չեն քրտնեցնում:
Մեմբրաններ արտադրող ամենահայտնի ընկերությունը Gore-Tex-ն է: Նրա արտադրանքը օգտագործվում է ամբողջ աշխարհով մեկ արտադրվող հանդերձանքի և գույքի մոտավորապես 80%-ում: Նշված բոլոր տեսակի կոշիկներն էլ արտադրվում են մեմբրանով: Սա պարտադիր պայման է հանդիսանում ցանկացած կատեգորիայի արշավ գնալու համար:
Նոր կոշիկով չգնա՛ք արշավ:
Նոր գնված կոշիկը պատրաստ չէ արշավ գնալու համար: Այն կոշտ է լինում, լավ չի նստում ոտքին և հարում է կրունկներն ու մատները: Պետք է այն մի քանի օր կրել քաղաքում, քայլել, որպեսզի կոշիկը մի փոքր փափկի և հարմարվի ձեր ոտնաթաթին՝ ընդունելով նրա ձևը: Սա հատկապես վերաբերվում է կոշտ, ծանր կոշիկներին:
Ինչպես ընտրել ճիշտ չափսը և ձևը
Այստեղ ճիշտ չափս ընտրելը չափազանց կարևոր է, քանի որ սխալ կոշիկը կարող է լուրջ վնասել ձեր ոտքը: Եթե կոշիկը շատ մեծ լինի, ապա ոտնաթաթը չի ֆիքսվի կոշիկի մեջ և կոլորվի, եթե փոքր լինի՝ կհարվի, կլինեն վերքեր, իսկ իջնելիս եղունգները կարող են հարումից կոտրվել: Իսկ կոտրված եղունգը, հավատացեք, շատ երկար է վերականգնվում: Միշտ նախապատվությունը տվեք մի փոքր մեծ չափսին, եթե ընտրության առջև եք կանգնած: Երկարատև քայլքից հետո ոտնաթաթերը արյան ակտիվ շրջանառության և ծանրաբեռնվածության պատճառով կարող են այտուցվել և փքվել: Արդյունքում, եթե կոշիկը լինի ոտքի ճիշտ չափսով, կամ առավել ևս մի քիչ փոքր, ապա փքվելով ոտնաթաթը սեղմվելու է և հանգեցնի նույն հետևանքներին:

Արշավային կոշիկներ
Ցանկալի է կոշիկ ընտրելու գնալ երեկոյան: Օրվա այդ ժամերին ոտնաթաթը սովորաբար ուռած է լինում, միգուցե մի փոքր այտուցված: Այդպիսով, դուք կընտրեք այն չափսը, որն ավելի ճիշտ կհամապատասխանի դաշտային պայմանների իրականությանը: Վերցրեք ձեզ հետ մի քանի զույգ տարբեր հաստության գուլպաներ: Փորձեք բոլոր գուլպաներով, որովհետև դուք այն հաստատ հագնելու եք թե՛ ամառային եղանակին, թե՛ փոքր-ինչ ցուրտ եղանակին, երբ արդեն անհրաժեշտ են լինելու հաստ գուլպաներ:
Մի շտապեք ընտրություն կատարել, տարբեր մոդելներ փորձեք: Հնարավոր է, որ անգամ նույն բրենդի տարբեր մոդելների միևնույն չափսը տարբեր ձև նստի ձեր ոտքին: Հագե՛ք կոշիկը և քայլեք խանութում, փորձեք աստիճաններով բարձրանալ և իջնել: Հանդերձանքի խանութներում լինում են հատուկ պլատֆորմներ՝ քարերով պատրաստված, որոնց վրա քայլելով կարող եք զգալ, թե ինչպես է կոշիկն իրեն դրսևորում լեռներում քարերի վրա: Մի ամաչեք փորձել տարբեր մոդելներ և երկար քայլել դրանցով:
Հիշեք, որ կլորիկ գումար եք վճարելու այդ կոշիկի համար:
Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:
Բլոգ Հայաստանի մասին
Գրգուռի կոպալը
Օդունջուլար (նախկին Բորյան) գյուղով քայլում էինք դեպի Գրգուռի գագաթ։ Խումբը շարժվեց առաջ։ Ես գյուղի կենցաղով տարված լուսանկարելով մտա մի բակ, որտեղ 10 տարեկան տղան այնպես էր խփում ոչխարներին, որ կես մետր շառավղով փոշի էր դուրս գալիս։
Հայերեն ասեցի.
– արա մեղք են, ո՞ւր ես տենց խփում էդ հարիֆներին։
Բնականաբար, չհասկացավ ինչ եմ ասում, բայց փորձեցի ժեստերի լեզվով բացատրել ու ձեռքով ցույց տվեցի ձեռնափայտին (կոպալ)։ Այն նման չէր մեր գյուղերում կիրառվողներին։
Օդունջուլար գյուղը գտնվում է Գրգուռի լանջին (նախկինում կոչվում էր Բորյան)
Կոպալը
Պատկերացրի կոպալը գրասենյակիս պատին, որպես հուշ Գրգուռի պատմական վերելքից։ Բութ մատս վերև պարզած ասեցի.
– չոք գյոզալ կոպալ աբի ջան:
Տղան ժպտաց ու մեջքն ուղղելով հաստատեց։ Ժեստերի լեզվով բացատրեցի, որ ես իրեն փող կտամ, եթե նա կոպալն ինձ տա։ Ոչխարները շունչները պահեցին։ Ձյունն ուժեղ անդրադարձնում էր արևը։ Որպես մեկնարկային գին տղան հնչեցրեց 10 լիրան։ Միանգամից հանեցի պարզեցի փողը։ Ոչխարներն արտաշնչեցին։ Տղան ձեռքով հասկացրեց, որ համաձայն չի։ Ոչխարները կրկին շունչները պահեցին։ Առաջարկեցի 20, հետո 30 լիրա։ Որքան շատ գումար էի առաջարկում, այդքան ավելի շատ էր տղան կապնվում իր կոպալի հետ, որը մինչև այդ պահը նրա համար ոչ մի արժեք չէր ներկայացնում։ Հանեցի 10 դոլար ու ասեցի, որ սա ամենաշատն է ինչ ես պատրաստ եմ վճարել կոպալի համար։ Երեխայի «ոչ»-ը հստակ էր։ Ափսոսանքով հեռացա։ Ոչխարները շարունակեցին ծեծ ուտել վաղաժամ ուրախանալու համար։
Դեպի Գրգուռ լեռ
Վերելք Գրգուռ լեռ
Հասա խմբին ու պատմեցի, որ շատ սիրուն կոպալ էի տեսել, որ 10 դոլար առաջարկեցի՝ երեխեն չտվեց, ասեցին, -դե եթե տար տանը ծեծ կուտեր ծախելու համար։ Ասեցի, -հակառակը, տանը ծեծ ա ուտելու, որ չի ծախել։ Մի տեսակ համոզված էի, որ վերադառնանք գյուղ կոպալը ինքը կգա կգտնի ինձ։ Այդպես էլ եղավ։ Հասանք մեքենաների մոտ ու մեզ դիմավորեցին բազմաթիվ երեխաներ՝ կոպալը ձեռքներին։ Հասկանալի էր, որ երեխան պատմել էր իր հետ տեղի ունեցածը։ Եկել էր սխալն ուղղելու։ Գործարքից հետո կոպալը դրեցի մեքենայի մեջ, ու մի երիտասարդի հրավերով գնացինք իրենց տուն։
Հյուրասիրություն Օդունջուլար գյուղում
Պապիկի կոպալը
Տանը ծանոթացանք 100 տարեկան պապիկի հետ։ Թեյ խմեցինք ու դուրս եկանք միջանցք, որպեսզի հետ հագնենք մեր կոշիկները, որոնք հանել էինք դռան շեմին։
Գյուղի ամենատարեց մարդը
Պատին հենված էր ավելի գեղեցիկ կոպալ։ Կրկին բութ մատս տնկած ցույց տվեցի հիացմունքս։ Թոռը սկսեց հետս բանակցություններ վարել։ Ես հրաժարվում էի առնել պապիկի կոպալը, բայց միևնույն ժամանակ այդ միտքն ինձ զվարճացնում էր, թե ինչպես է թոռը 100 տարեկան պապու կոպալը փորձում վաճառել ինձ։ Երկրորդն էլ վերցրի։ Գյուղում լռություն տիրեց։ Երեխեքը ցրվեցին տներով։ Քիչ անց վաճառքի էին հանվել գյուղի բոլոր կոպալները։
Վերջում նկարվեցինք մեր կոպալների հետ
Գյուղի տարեցներից մեկը հասկացավ, թե ինչ է կատարվում և արգելեց բոլորին մեզ վրա կոպալ վաճառել։ Իր սեփական կոպալն էլ ինձ նվիրեց։
Գրգուռի կոպալը
Ի վերջո 4 կոպալով հեռացանք գյուղից։ Հուսանք Գրգուռի լանջի անտառի ամեն ծառն այսուհետ չի դիտարկվի որպես 10 դոլարանոց կոպալ։
Տիգրան Վարագ
Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:
Ճանապարհորդական բլոգ
Մասիսի բարձրությունը՝ 5165 թե՞ 5137
Արարատ լեռ
Հայաստանի լեռները որպես մարդիկ
Կիլիմանջարո. Աֆրիկայի «կտուրին»
Mediamax-ի հարցազրույցը Տիգրան Վարագի հետ
Հայկական լեռնաշխարհի «7 գագաթ» նախագիծ
Տիրինկատար և «Վիշապների հովիտ»
5165-ի սրտում ծնված երազանքի ճանապարհը
Հայաստանի 5 ամենագեղեցիկ գարնանային ուղղությունները
Ծովու բոլոր
Վանա լիճը բոլոր կողմերից եզրավորող 6 պատմական լեռներն են՝ Սիփան (4058 մ), Վարագ (3200 մ), Արտոս (3550 մ), Ընձակիսար (3074 մ), Գրգուռ (2478 մ) և Նեմրութ (2935 մ)։
Ի սկզբանե այս նախագծի անունն էր «Վանա լճի 4 գագաթներ»։ Սակայն Ընձակիսար և Գրգուռ լեռների ձմեռային վերելքից հետո նախագիծը վերանվանեցինք «Ծովու բոլոր»։ Միջնադարում Վանա լճի շրջակա տարածքները, որ Տուրուբերանի ուՎասպուրականի գավառներն էին, մի ընդհանուր անունով կոչվում էին «Ծովու բոլոր»։
«Ծովու բոլոր» լեռնային նախագիծ
Վանի շրջակայքի լեռները բարձրանալու համար մեզնից պահանջվեց մի քանի տարի։ Ամեն վերելք մի առանձին ճանապարհորդություն էր՝ իր պատմությամբ ու ջերմ հուշերով։ Վերելքների շնորհիվ տեսանք Վանա լիճը բոլոր կողմերից: Վայելեցինք Վանի ամենատպավորիչ արևածագերն ու մայրամուտները: Ծանոթացանք Վանի ավազանում ապրող մարդկանց հետ: Լսեցինք հետաքրքիր պատմություններ:
Ի դեպ, կարևոր է նաև այն փաստը, որ վերջին 100 տարում մենք առաջին հայերն էինք, ովքեր ոտք դրեցին Արտոս, Վարագ, Ընձակիսար և Գրգուռ պատմական լեռների գագաթներին:
Առաջնորդվելով մեր լեռնագնացային փորձով այս նախագիծը բաժանել ենք մասերի և առաջարկում ենք ձեզ էլ տեսնել Վանա սարերը։ Այժմ բոլոր ցանկացողները հնարավորություն ունեն լինել Վանա լճի գագաթներին:
Միացեք մեզ՝ բացահայտեք ձեր Վանը:
Վանա լիճը բոլոր կողմերից եզրավորող գագաթների մասին ավելի մանրամասն կարող եք կարդալ սեղմելով տվյալ լեռան նկարին և անցնելով հղումով՝
Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:
Առաջիկա արշավներ
Վերելք Արայի լեռ / Հյուսիսային երթուղով
Գոշավանքից Խաչարձան
Երեք բազեների արահետ
Վերելք Վիթասար
Վերելք Գոմբակ լեռ
Արշավային ուղեկցորդների պատրաստման դասընթաց
Ի՞նչ է հիպոթերմիան
Այս թեմաներով երկու նյութերը ստացվեցին սովորականից երկար, քանի որ հարկ ենք համարում մանրամասն և հիմնավոր խոսել խնդիրների մասին և ճիշտ խորհուրդներ տալ: Սակայն, եթե դուք չեք ցանկանում այդքանը կարդալ և ցանկանում եք հեռու մնալ հիպոթերմիա կոչվող երևույթից, ապա մի քանի արագ խորհուրդ.
Իսկ հետաքրքրասերների համար շարունակում ենք:
Ցրտահարությունն ու մարմնի գերսառեցումը՝ հիպոթերմիան, ամենամեծ վտանգներից են ակտիվ տուրիզմով և սպորտով զբաղվողների համար: Երկուսն էլ առաջանում են ցրտի հետ երկար ժամանակ առնչվելուց, սակայն դրանց միջև կա որոշակի տարբերություն՝ չնայած 98% դեպքերում դրանք զուգորդում են միմյանց:
Խառնաշփոթից խուսափելու համար առանձին-աձանձին հասկանանք այս երկու երևույթները՝ իրենցից բխող հետևանքներով: Այնուհետև կհասկանանք՝ ինչպես կանխարգելել դրանք, իսկ ախտորոշման դեպքում ճիշտ բուժում ցուցաբերել:
Ի՞նչ է հիպոթերմիան
Եվ այսպես.
Հիպոթերմիա՝ մարմնի գերսառեցում, երբ ներքին ջերմաստիճան իջնում է 35°C-ից ցածր: Սրա արդյունքում խախտվում են օրգանիզմում կատարվող պրոցեսները, օրգանների կայուն աշխատանքը, տուժում են մարդու ֆիզիկական և հոգեբանական կարողությունները և, ի վերջո, եթե ժամանակին օգնություն չցուցաբերվի՝ մարդ քնում է և մահանում: Խդնիրն այն է, որ այս գործընթացն անցնում է աստիճանաբար, աննկատ, և մարդիկ շատ հաճախ չեն զգում, որ սառում են:
Հիպոթերմիա
Հիպոթերմիան ծանրանում է ըստ մարմնի ներքին ջերմաստիճանի անկման: Դասակարգվում է հետևյալ փուլերի՝
Ինչպե՞ս խուսափել հիպոթերմիայից
Հիպոթերմիայի պատճառ կարող են հանդիսանալ ցուրտը, հյուծվածությունն ու ջրազրկումը, սովը, թրջված հագուստով ցուրտ եղանակին մնալը:
Հիպոթերմիայից և ցրտահարությունից առավել խոցելի են հետևյալ մարդկային խմբերը՝
Նրանց օրգանիզմի դիմադրողականությունը թույլ է: Նրանք նաև կարող ենք չզգալ, որ մրսում են և համապատասխան միջոցներ չձեռնարկեն:
Նրանց օրգանիզմը սովոր չէ նման եղանակային պայմաններին և չունի մշակված մեխանիզմներ ցրտի դեմ պայքարելու համար:
Յուղի շերտը պաշտպանում է ցրտից, այդ իսկ պատճառով ճարպային հաստ շերտ ունեցող մարդիկ ավելի դիմացկուն են ցրտի նկատմամբ:
Մարզված մարդկանց նյութափոխանակությունն առավել կարգավորված է ՝ օրգանիզմի դիմադրողականությունն ավելի բարձր: Այդ իսկ պատճառով նրանց օրգանիզմում առավել արդյունավետ են ընթանում ցրտի դեմ պայքարելու պրոցեսները:
Արշավների ժամանակ սովորաբար հիպոթերմիայի և ցրտահարության պատճառ են դառնում՝
Հիպոթերմիա
Ավելի հեշտ է կատարել պրոֆիլակտիկա և կանխարգելել հիպոթերմիան, քան հետո բուժել հետևանքները:
Ցուրտ և քամոտ եղանակին պետք է փակել մարմնի բոլոր մասերը քամու և ցրտի ազդեցությունից: Սակայն պետք է անել դա գրագետ, որպեսզի չքրտնեք իսկ այնուհետև չսառեք: Լեռներում հիպոթերմիայի հիմնական պատճառը հանդիսանում է ոչ պատշաճ հանդերձանքը: Հագուստը պետք է լինի ջերմամեկուսիչ, ջրադիմացկուն, քամուց պաշտպանող, ուժեղ չսեղմի, որպեսզի արյունը հանգիստ հոսի անոթներում:
Օրգանիզմին ահռելի քանակության էներգիա է հարկավոր ջերմություն արտադրելու համար, որը նա պետք է ստանա սնունդից: Կերեք ածխաջրերով և սպիտակուցով հարուստ սնունդ դուրս գալուց առնվազն մեկ ժամ առաջ, որպեսզի օրգանիզմը գոնե որոշ չափով հասցնի այն յուրացնել:
Օրգաիզմին հեղուկ է հարկավոր սննդանյութերն արյան մեջ տեղափոխելու համար: Այդ իսկ պատճառով ջրազրկումը սովից ոչ պակաս վտանգավոր է: Բացի ջրից ունեցեք նաև քաղցր թեյ, կոմպոտ կամ այլ տաք և շաքար պարունակող հեղուկ: Չի կարելի սուրճ և այլ կոֆեին պարունակող խմիչքներ օգտագործել, քանի որ կոֆեինը լայնացնում է անոթները, ինչն արագացնում է մարմնի սառելու պրոցեսը: Այդ իսկ պատճառով թեյը նույնպես պետք է լինի ոչ շատ մուգ, կոֆեին քիչ պարունակող, օրինակ՝ կանաչ կամ խոտաբույսերով:
Սրանք նույնպես լայնացնում են արյունատար անոթները և ձեր օրգանիզմի ջերմատվությունը մեծանում է, սկզբում դուք զգում եք տաքության խաբուսիկ զգացում, այնուհետև սկսում եք կտրուկ սառել, քանի որ լայնացած անոթներում արյունն ավելի արագ է սառում արտաքին միջավայրից: Բացի դա, ցանկացած թմրեցնող կամ հոգեմետ միջոց թուլացնում է օրգանիզմը, որի արդյունքում թուլանում են օրգանիզմում կատարվող գործընթացները, ընկնում է դիմադրողականությունն ու զգոնությունը:
Ինչպե՞ս ցուցաբերել առաջին օգնություն
Եթե դուք արշավախմբի անդամներից որևէ մեկի մոտ հիպոթերմիայի նախանշաններ եք նկատում, ապա պետք է անհապաղ միջոցներ ձեռնարկել: Պետք է հնարվորինս շուտ տուժածին տաքացնել: Եթե մոտակայքում կա բնակավայր, փակ շինություն կամ ձեր վրանային ճամբարը, ապա պետք է հնարավորինս շուտ նրան հասցնել այնտեղ: Եթե ոչ, ապա տեղում պետք է միջոցներ ձեռնարկել նրան տաքացնելու համար: Մինչ այդ՝ առաջին հերթին պետք է կանչել օգնություն, որպեսզի ժամանակ շահեք: Եթե օգնությունը չի կարող շուտ հասնել, պետք է շարունակեք ինքնուրույն տաքացնել տուժածին:
Եթե այնուամենայնիվ հիպոթերմիան սկսվել է՝ պետք անհապաղ գործի անցնել և տուժածի մարմնի բնականոն ջերմաստիճանը վերականգնելու համար համապատասխան գործողություններ ձեռնարկել: Դրա համար պատրաստվում է հիպոթերմիկ բրդուճ (անգլ.՝ hypothermic wrap) (առավել բնորոշ թարգմանություն չգտա): Այն իրենից ներկայացնում է քնապարկ՝ փաթաթված ջրադիմացկուն ծածկոցի մեջ: Այս նպատակով շատ ցանկալի է ուսապարկում ունենալ փրկարական ծածկոց (rescue trap):
Հիպոթերմիկ բրդուճ
Այն պատրաստվում է հետևյալ կերպ՝
Հիշե՛ք սա, ստորև առանձի-առանձին կդիտարկենք յուրաքանչյուր մակարդակի հիպոթերմիայի դեպքում անհրաժեշտ միջոցառումները, սակայն մեր «շաուրման» պետք է գալու ցանկացած դեպքում:
Թեթև և միջին կարգի հիպոթերմիա
Եվ այսպես՝
Ջեռուցման արտաքին աղբյուրները պետք է դնել պարանոցի, թևատակերի շրջանում, ազդրերի ներսի կողմից: Այս հատվածներով են անցնում գլխավոր արյունատար անոթները, որոնք էլ պետք է առաջին հերթին ջերմություն ստանան: Այսպիսով դուք միանգամից ավելի մեծ քանակությամբ արյուն եք տաքացնում, հետևաբար ամբողջ մարմնին ավելի շուտ է տաք արյունը հասնում:
Հիպոթերմիա
Հ.Գ. Միգուցե սա շատ ասնովոր, ոմանց համար անընդունելի և ամոթալի թվա, սակայն սա փորձված և աշխատող տարբերակ է, որը կյանքեր է փրկում:
Ծանր կարգի հիպոթերմիա
Հիպոթերմիա
Ենթադրենք դուք հասաք ապահով վայր՝ վրան, հյուրանոց, լեռան ստորոտում գտնվող մետեո կայան և այն: Սա դեռ ամենը չէ, և պետք է շարունակել վերականգնողական միջոցառումները:
Հիպոթերմիայի հետ միասին տուժածը ստանում է նաև ցրտահարություն, որը կքննարկենք առանձին:
Բլոգ Հայաստանի մասին
Մասիսի բարձրությունը՝ 5165 թե՞ 5137
Արարատ լեռ
Հայաստանի լեռները որպես մարդիկ
Կիլիմանջարո. Աֆրիկայի «կտուրին»
Mediamax-ի հարցազրույցը Տիգրան Վարագի հետ
Հայկական լեռնաշխարհի «7 գագաթ» նախագիծ
Տիրինկատար և «Վիշապների հովիտ»
5165-ի սրտում ծնված երազանքի ճանապարհը
Հայաստանի 5 ամենագեղեցիկ գարնանային ուղղությունները
Ողջ մնացածի սիստեմատիկ սխալը
Ողջ մնացածի սիստեմատիկ սխալն ընտրության սիստեմատիկ սխալի տարատեսակ է, երբ մի խմբի՝ ողջ մնացածների մասին, շատ տեղեկություն ունենք, իսկ մյուսի՝ մահացածների մասին՝ չունենք ընդհանրապես: Ինչի արդյունքում մարդը փորձում է հետևություններ անել՝ դիտարկելով միայն ողջ մնացածներին և աչքաթող անելով մահացածների դեպքերը:
Այս երևույթը հայտնաբերվեց Երկրորդ համաշխարհայինի ժամանակ: Ամերիկյան ռմբակոծիչները մեծ կորուստներ էին կրում Գերմանիայի վրա հարձակումների ժամանակ: Կորուստները պետք էր նվազեցնել և դրա համար որոշում է ընդունվում ուժեղացնել ռմբակոծիչների զրահապատումը: Սակայն անհնար էր ամբողջ ինքնաթիռը զրահապատել՝ վերածելով այն տանկի, քանի որ այն շատ կծանրանար և չէր կարողանա օդ բարձրանալ: Որոշվում է ետ վերադարձած ինքնաթիռներն ուսումնասիրելով պարզել դրանց առավել խոցելի հատվածները և զրահապատել միայն դրանք: Այս գործը հանձնարարվում է հունգարացի մաթեմատիկոս Աբրահամ Վալդին:
Դուք հիմա մտածում եք, թե ի՞նչ կապ ունի սա լեռների ու արշավների հետ, այնպես չէ՞: Համբերություն, մի քիչ էլ կարդացեք ու կհասկանաք:
Հետ վերադարձած ինքնաթիռներն ունեին գերմանական զենիթային թնդանոթներից և կործանիչներից խոցումներ: Եվ բոլոր ինքնաթիռների վրա հիմնականում խոցված էին թևերի ծայրերը, ֆյուզելյաժի մեջտեղի մասը, հորիզոնական փետրավորումներն ու պոչը: Առավել քիչ խոցված տեղեր կային շարժիչների, օդաչուների խցիկի և վառելիքով բաքերի հատվածում: Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ պետք էր զրահապատել թևերն ու ֆյուզելյաժը: Առաջին հայացքից՝ այո: Տրամաբանական է՝ որքան շատ են կպել այդ հատվածներին, ուրեմն հենց այդ հատվածն է ամենաից խոցելին: Եվ սա կլիներ ճակատագրական սխալ, եթե Վալդը չնկատեր հետևյալը․ Վալդը պնդեց, որ վերադարձած ինքնաթիռների խոցված հատվածները զրահապատելու կարիք չկա, ընդհակառակը, պետք է զրահապատել հենց այն հատվածները, որտեղ ոչ մի թշնամու արկ չի կպել: Բանն այն էր, որ եթե այս ինքնաթիռները, խոցված լինելով տվյալ հատվածներում, շարունակել էին օդում մնալ և վերադարձել էին, նշանակում է որ այդ հատվածները ինքնաթիռի համար ոչ մի կենսական նշանակություն չունեն, իսկ այ մյուս հատվածներում խոցված ինքնաթիռներն անկում են ապրել, հենց այդ պատճառով էլ մենք չենք տեսնում այդ դեպքերը:
Հենց այսպես էլ առաջացավ «Ողջ մնացածի սիստեմատիկ սխալը» տերմինը: Այս հայտնագործությունը բազում կյանքեր փրկեց Երկրորդ համաշխարհայինի ժամանակ և մի փոքր էլ մոտեցրեց յուրայինների հաղթանակը:
«Ողջ մնացածի սիստեմատիկ սխալը» տերմինը
Նույն սխալ դատողությամբ են մարդիկ առաջնորդվում երբ պնդում են, որ մեքենայի ամրագոտին պետք չէ ամրացնել, քանի որ ինչ-որ մեկի ընկերը վթարի է ենթարկվել առանց ամրագոտին ամրացնելու, և նրան ոչ մի բան էլ չի եղել, կամ մյուսի ընկերը վթարի է ենթարկվել ամրացված ամրագոտիով, չի հասցրել արձակել ամրագոտին և ողջ-ողջ այրվել է մեքենայի մեջ: Նման դեպքերն, իհարկե, չեն բացառվում, և հնարավոր է՝ տեղի ունենան: Սակայն մենք դիտարկեցինք առանձին դեպք՝ կարելի է ասել բացառություն, չդիտարկելով միլլիոնավոր դեպքեր, երբ ամրագոտին կյանքեր է փրկել և ուրիշ միլլիոններ, որոնք մահվան ելք են ունեցել ամրագոտին չամրացնելու հետևանքով:
Հիմա կամաց-կամաց սկսեցիք հասկանալ չէ՞, թե ի՞նչ կապ ունի այս ամենը լեռների հետ:
Պարզապես փոխարինեք ամրագոտին ճիշտ հանդերձանքով, առաջին օգնության դեղարկղիկով, բնության մեջ ավտոնոմ գոյատևելու տարրական գիտելիքներով, իսկ գերմանական զենիթային թնդանոթներն ու ավտովթարները՝ սարերում եղանակի վատթարացմամբ, ամպրոպ-կայծակներով, կենդանիների հարձակումով, անտառում մոլորվելով, ձնահոսքով, լեռնային հիվանդությամբ և ցրտահարվելով: Ցուցակը կարելի է դեռ երկար շարունակել:
Այս երևույթը որոշեցինք քննարկել, քանի որ սա շատ բնորոշ մոտեցում է լեռներ գնացողների և առհասարակ էքստրեմալ սպորտաձևերով զբաղվողների շրջանակում՝ ինչը հանգեցնում է դժբախտ պատահարների:
Երբ լեռներին, մեղմ ասած, անծանոթ մեկը որոշում է ինչ-որ լեռնագագաթ «նվաճել», նա իր հետ երբեք չի նախատեսում ունենալ դեղարկղիկ, կապի միջոց, power bank, ջրի և սննդի բավարար պաշար: Բացառության կարգով նրա բախտը բերում է, և իրեն ոչինչ չի պատահում։ Նա վերադառնում է ու բոլորին սկսում բացատրել, որ օրինակ՝ Արարատ կամ Կազբեկ բարձրանալու համար պետք չեն 500 դոլլար արժողությամբ կոշիկներ և ուղեկցորդի թանկարժեք ծառայություններ:
«Եղվարդի Ադիդասով գնացի եկա, ոչ մրսել եմ ոչ էլ»:
Այս ամենի հետ մեկտեղ հղում է անում, թե ինչպես են «մեր պապերը» մի ժամանակ բարձրացել նույն լեները, երբ մեր Redfox-երն ու La Sportiva-ները չկային: Եվ վե՛րջ, երկաթ-բետոնե հիմնավորում, որն անհեռատես կամ թեմայից անտեղյակ մարդկանց համար հիմք է ծառայում:
Բնության գրկում ցանկացած միջոցառում կազմակերպելիս եղեք մաքսիմալ ուշադիր և գրագետ, հաշվի առեք հնարավոր բոլոր ռիսկերը, խորհրդակցեք փորձառու մարդկանց հետ, ի վերջո մի փոքր կարդացեք դրա մասին համացանցում: Անկախ նրանից գնում եք Լաստիվերում ձեր ծննդյան օրը նշելու, թե Էվերեստն եք բարձրանում: Մի առաջնորդվեք այն դատողությամբ, որ «իմ հետ փորձանք չի լինի»: Հիշե՛ք, որ մեր գործում անվտանգության ցանկացած կանոն գրված է արյունով և 21-րդ դարում ցանկացած երևույթ չի կարող համարվել ճիշտ, եթե չունի գիտական բացատրություն հիմնված հետազոտությունների և փորձերի վրա: Իսկ լեռներում այդ հետազոտություններն արված են մարդկային կյանքերի գնով:
Այս նյութով մենք չենք հորդորում պարտադիր դիմել հենց մեզ և օգտվել մեր ծառայություններից, կամ մեր գործընկերների թաքնված գովազդ չենք անում: Մենք պարզապես ցանկանում ենք, որպեսզի մարդիկ ավելի լուրջ վերաբերվեն անվտանգությանը, և լեռների հարցում զարգացնեն իրենց գիտելիքները։
Պլանավորե՛ք գրագետ, արշավե՛ք ապահով:
Բլոգ Հայաստանի մասին
Մասիսի բարձրությունը՝ 5165 թե՞ 5137
Արարատ լեռ
Հայաստանի լեռները որպես մարդիկ
Կիլիմանջարո. Աֆրիկայի «կտուրին»
Mediamax-ի հարցազրույցը Տիգրան Վարագի հետ
Հայկական լեռնաշխարհի «7 գագաթ» նախագիծ
Տիրինկատար և «Վիշապների հովիտ»
5165-ի սրտում ծնված երազանքի ճանապարհը
Հայաստանի 5 ամենագեղեցիկ գարնանային ուղղությունները
Արշավային ձեռնո՞ց, թե՞ թաթման
Դուք արդեն ձեռք եք բերել արշավային կոշիկ, բաճկոն, ուսապարկ, տաբատ, սակայն պետք չէ մոռանալ նաև ձեռնոցների կարևորության մասին: Հիշե՛ք, որ հիպոթերմիայի ժամանակ մարմինը սկսում է ցրտահարվել հենց վերջույթներից: Այնպես որ ձեռքերի գրագետ պաշտպանությունը ցրտից չափազանց կարևոր է: Թեև այս հարցն ավելի հեշտ է, քան կոշկի և ուսապարկի ընտրությունը, այնուամենայնիվ, կան մի քանի նրբություններ, որոնք պետք է իմանալ արշավային ձեռնոց ընտրելիս։
Ձեռնոցը կատարում է երկու գործառույթ՝ պաշտպանական և ջերմացնող:
Ժայռամագլցման ու քարանձավախուզության ժամանակ, կամ պարզապես ամռանն արշավի մասնակցելիս կարելի է հագնել մատները կտրած բարակ կտորից ձեռնոցներ պաշտպանական ներդիրներով: Կհամապատասխանեն հեծանվորդի ձեռնոցները, կամ այնպիսի ձեռնոցներ, որոնք կրում են հատուկ ջոկատայինները: Դրանք կպաշտպանեն ձեր ձեռքերը քերծվածքներից և արևահարումից:
Արշավային ձեռնոց
Իսկ ձեռքերը ցրտից, քամուց և թրջվելուց պաշտպանելու հարցին ավելի լուրջ է պետք մոտենալ: Նախ ցանկալի է ունենալ մի քանի տարբեր հաստության ձեռնոց: Մեկ զույգ ֆլիսե, կամ նման այլ նյութից (օրինակ սոֆթշել) բարակ ձեռնոց՝ որպես առաջին շերտ: Սա պետք է որոշակի տաքություն ապահովի, բայց լինի փափուկ և բարակ, որպեսզի չկաշկանդի ձեր մատների շարժունակությունը, և դուք կարողանաք տարբեր գործողություններ կատարել: Ցանկալի է, որ այս ձեռնոցները լինեն ջրից որոշակի պաշտպանությամբ, որպեսզի խոնավ մակերեսներին և ձյանը դիպչելիս միանգամից չթրջվեն:
Տաք արշավային ձեռնոցներ
Հաջորդը վերցնում ենք հաստ և չափազանց տաք ձեռնոց՝ հատուկ ցուրտ պայմաններում կրելու համար: Հաճախ լինում են երկշերտ և միմյանցից առանձնացվող: Ներքին շերտը կարող է լինել փետուրե, բրդյա, ֆլիսե կամ այլ սինթետիկ մեկուսիչով, իսկ արտաքինը՝ պոլիէսթերի ջրակայուն շերտով, հաճախ պատահում է կաշվից, կորդուրայից և այլ ամուր գործվածքներից: Ձեռնոցներն ունենում են հետևյալ հնարավորությունները, որոնք ցանկալի է առկա լինեն․
Թաթմաններ
Վիճելի հարց է, թե ո՞րն է ավելի լավ՝ տաք ձեռնոցը, թե՞ թաթմանը: Դե… երկուսն էլ ունեն իրենց լավ և վատ կողմերը: Պետք է ընտրել ըստ նշանակության:
Թաթմաներն էլ են լինում տարբեր՝
Թաթմանի առավելությունը ձեռնոցի հանդեպ այն է, որ բոլոր մատներն ընդհանուր տարածքում են և ազատ, ոչ մի բան դրանց չի սեղմում և այդպիսով ավելի տաք են մնում: Այդ պատճառով կարելի է ավելի հաստ թաթման ընտրել, ավելի շատ ջերմամեկուսիչ լցոնումով: Սակայն թաթմանով ոչ մի աշխատանք չես կարող անել, բացի թրեքինգյաին փայտիկները կամ, օրինակ, սառցահատը բռնելուց: Դրա համար թաթմանի տակից պետք է հագնել համեմատաբար թեթև, բայց կրկին տաք ձեռնոց: Որպեսզի անհրաժեշտության դեպքում թաթմանը կարողանաք հանել և ձեռնոցով աշխատանք կատարել:
Հայաստանյան արշավների ժամանակ, անգամ ձմռանը (մինչև 3000մ), չեն հանդիպում այնպիսի պայմաններ, որտեղ թաթմանների անհրաժեշտություն լինի: Դրա կարիքը կարող է լինել, եթե դուք օրացույցային ձմեռով գնում եք Արագած, կամ Աժդահակ: Մնացած դեպքերում ամուր, ջրակայուն և տաք ներդիրով ձեռնոցը պետք է լիովին բավարար լինի:
Թաթման կաորղ է պետք գալ ինչպես Արարատի, այնպես էլ ավելի բարդ վերելքների ժամանակ։ Ամեն դեպքում փետուրե թաթմանները նախատեսված են էքստրեմալ սառը պայմաններում բարձրլեռնային վերելքենրի համար: Խորհուրդ կտանք վերցնել ավելի բարակ, բայց պինդ գործվածքով թաթման, որը հնարավոր կլինի հագնել այլ ձեռնոցի վրայից:
Անկախ նրանից, թե ինչ արշավային ձեռնոց և թաթման կվերցնեք, միշտ ունեցեք փոխնորդ ձեռնոց, քանի որ թրջվելու դեպքում ձեռնոցը հաշված րոպեների ընթացքում կցրտահարի ձեր ձեռքերը:
Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:
Արշավային գույք և հանդերձանք
Արարատի վերելքին անհրաժեշտ պարագաների ցանկ
Մեկօրյա արշավին անհրաժեշտ պարագաների ցանկ
Ինչպես պատրաստվել գիշերակացով արշավներին
Տեխնիկական վերելքին անհրաժեշտ պարագաների ցանկ
Ջրաման, թե՞ պլաստիկ շիշ
Ինչպես ընտրել արշավային գլխարկ
Ինչպես լիցքավորել գաջեթներն արշավների ժամանակ
Արշավային լապտեր
Արշավային գուլպաներ
Արշավային ձեռնափայտեր
Արշավային ձեռնափայտեր՝ սրանք հատուկ մշակված են ակտիվ տուրիզմով և սպորտով զբաղվողների համար: Մարդիկ միշտ օգտագործել են ձեռնափայտ՝ հատուկ կարիք ունեցող մարդիկ, հովիվները, 19-րդ դարի արիստոկրատները, կամ ֆենտեզի ստեղծագործություններում հաճախ է հանդիպում, երբ ծեր իմաստունը կամ հրաշագործը քայլում է մեծ ձեռնափայտի օգնությամբ: Մարդիկ վաղուց են հասկացել, որ երկարատև քայլքի ժամանակ արժե ստեղծել լրացուցիչ հենման կետ՝ մարմնի քաշն առավել արդյունավետ բաշխելու և ոտքերը փոքր-ինչ բեռնաթափելու համար: Այսպիսով, կխոսենք արշավային ձեռնափայտերի և արշավների ժամանակ դրանց կարևորության մասին։
Արշավային ձեռնափայտերն իրենց ժամանակակից տեսքով հայտնվել են 1974 թվականին “Leki” ընկերության կողմից: Նրանք մոդելն անվանեցին “Makalu”՝ հայտնի ութհազարանոց լեռան անունով: Դրանից հետո 90-ականներից սկսած այլ ընկերություններ նույնպես սկսեցին արտադրել արշավային ձեռնափայտեր: Դրանք շատ մեծ տարածում գտան և շարունակում են լինել ամենապահանջված իրերից մեկը լեռնային տուրիստների շրջանում:
Ինչի համար են անհրաժեշտ արշավային ձեռնափայտերը
Ծանր ուսապարկով քայլելը մեծ ծանրաբեռնվածություն է ողնաշարի և ոտքերի վրա: Հատկապես թեքության վրա քայլելիս շատ դժվար է պահել հավասարակշռությունը երկու կետով՝ ոտքերով: Դա ստիպում է լարել ոտքի և մեջքի մկանները, ինչի պատճառով էլ դուք շուտ եք հոգնում: Արշավային ձեռնափայտերով քայլելիս դուք ձեր քաշի մի մասը փոխանցում եք ձեռքերին՝ այդպիսով լիցքաթափելով ոտքերն ու ողնաշարը:
Արշավային ձեռնափայտեր
Քայլելիս միշտ ունենում եք երրորդ հենման կետ, ինչի շնորհիվ ավելի լավ եք պահում մարմնի հավասարակշռությունը: Դադարի ժամանակ կարող եք մարմնով հենվել ձեռնափայտերի վրա և հանգստանալ: Միգուցե մեկօրյա թեթև քայլարշավների ժամանակ դրանք պարտադիր չեն, սակայն բազմօրյա բարդ արշավների ժամանակ, երբ դուք ծանր ուսապարկով եք, արշավային փայտիկներն անփոխարինելի են: Շատերին թվում է, թե ձեռնափայտերը պարտադիր չեն, նույնիսկ ավելորդություն են և խանգարում են: Վստահեցնում ենք, որ դա այդպես չէ: Ճիշտ է, փայտիկներով քայլելուն դեռ պետք է սովորել, որպեսզի ոտքերի և ձեռքերի շարժումը ճիշտ կարգավորեք միմյանց հետ: Սակայն հենց ընտելանաք դրան, կզգաք, թե ինչքան է հեշտանում ձեր քայլքը:
Արշավային ձեռնափայտերի տեսակները
Ավանդական ձեռնափայտերը լինում են տելեսկոպիկ՝ այսինքն իրար մեջ մտնող մի քանի սեգմենտներից բաղկացած, որոնցով էլ կարգավորում եք դրանց երկարությունը:
Համեմատաբար նոր տեսակի ծալովի փայտիկներ՝ սրանք կառուցվածքով նման են վրանի աղեղներին: Առանձին կտորները միմյանց միացված են էլաստիկ պարանով, որն էլ ձգվելով միմյանց է միացնում այդ կտորները: Այս տարբերակն ի սկզբանե նախատեսվում էր սկանդինավյան քայլքի և թեթև քայլարշավների համար, սակայն սկսեցին տարածվել նաև ալպինիստների և լեռնային տուրիստների շրջանակներում՝ թեթև քաշի շնորհիվ: Սակայն դրանք նաև լուրջ թերություն ունեն՝ չափսը հնարավոր չէ կարգավորել, ինչը շատ կարևոր է հատկապես լեռնային ուղիների և վերելքների ժամանակ, երբ տարբեր թեքության լանջերի վրա կարիք է լինում կարգավորել ձեռնափայտերի բարձրությունը: Այդ իսկ պատճառով մենք խորհուրդ ենք տալիս ընտրություն կատարել դասական՝ տելեսկոպիկ ձեռնափայտերի միջից:
Արշավային ձեռնափայտեր
Պետք է նաև ուշադրություն դարձնել ամրացման ձևին և կոթին
Ամրացումները լինում են պտուտակավոր և փականով։
Պտուտակավոր ձեռնափայտը ներսում ունի սեպանման մեխանիզմ՝ մոտավորապես պատի մեջ դրվող դյուբելների նման: Ձգելով փայտիկը մեխանիզմը բացում է սեպանման թերթիկները և այդպես ամրանում: Սա հին տեխնոլոգիա է և գրեթե ոչ մի առավելություն չունի փականի հանդեպ: Ձյունը կարող է սառել մեխանիզմի մեջ և դժվարացնել այն թուլացնելը կամ ձգելը: Քայլելու ընթացքում այն ինքնաբերաբար պտտվում և քանդվում է, այն նաև ավելի ծանր է:
Փականով ձեռնափայտը հեշտ է կարգավորել անգամ ձեռնոցներով: Այն թեթև է, ավելի հուսալի և երկարակյաց: Ընտրեք հենց այսպիսի ձեռնափայտեր:
Ի տարբերություն դահուկային փայտիկների, արշավայինները կարող են լինել ավելի երկար, որպեսզի տարբեր դիրքերով ավելի հարմար լինի օգտագործելը: Նաև հնարավոր է լրացուցիչ կոթի առկայությունը: Սա շատ հարմար է երկարատև երթուղիների ընթացքում, հատկապես լեռան լանջով իջնելուց, երբ ամեն վարկյան չես կարող փոխել փայտիկի երկարությունը, այլ պարզապես ձեռքի դիրքը փոխելով կարող ես կառավարել այն: Երկարությունը պետք է այնպես կարգավորել, որ արմունկները նախաբազուկների հետ կազմեն ուղիղ անկյուն, այսինքն՝ 90°: Այս դիրքը ամենաարդյունավետն ու հարմարն է համարվում:
Արշավային ձեռնափայտեր
Արշավային ձեռնափայտերը պատրաստվում են հիմնականում դյուրալյումինե համաձուլվածքներից կամ կարբոնից: Կարբոնը, գրեթե նույն ամրությունն ապահովելով, անհամեմատ ավելի թեթև է, բայց նաև թանկ: Թեթև քայլարշավներին մասնակցելու համար չարժի մեծ ծախս անել և կարբոնե ձեռնափայտ գնել: Սակայն եթե դուք սկսում եք զբաղվել ալպինիզմով և երկարատև բարդ արշավներով՝ այն ձեզ պետք կգա:
Կոթերը պատրաստվում են կաուչուկից, խցանից, նեոպրենից, պոլիուրետանից, EVA փրփուրից: Հարմար են խցանից, նեոպրենից և EVA փրփուրից կոթերով ձեռնափայտերը: Շնորհիվ փափուկ և ծակոտկեն մակերեսի դրանք ձմռանը տաք են պահում, իսկ ամռանը կլանում քրտինքը ձեռքի ափից: Խցանը լավագույն տարբերակն է: Այն ամենից լավ է շնչում և ձեռքերը միշտ չոր պահում: Սակայն, միևնույն է պետք է ուշադիր լինել: Պատահում է, որ էժան մոդելներում չափից շատ սոսինձ է օգտագործվում խցանե կոթերի մեջ, ինչի պատճառով այն կորցնում է իր շնչող հատկությունները: Հնարավորության դեպքում միշտ փորձեք վերցնել փոքր-ինչ ավելի թանկ մոդել:
Արշավային ձեռնափայտերի կառուցվածքը
Ձեռնափայտերն ունենում են տակից ամրացվող սկավառակներ: Սրանք նրա համար են, որ ձեռնափայտերը չխրվեն ձյան կամ ավազի մեջ: Ձյան համար լինում են մեծ սկավառակներ, որպեսզի քաշը բաշխվի մեծ մակերեսի վրա: Ավազի, հողի և այլ պարզ պայմանների համար օգտագործվում են փոքր չափսի սկավառակներ:
Ձեռնափայտի ծայրը պատրաստվում է ամուր համաձուլվածքներից՝ սովորաբար կոբալտ և վոլֆրամ: Ծայրը պետք է լինի չափազանց ամուր և կայուն հարվածների նկատմամբ: Իսկ ատամնավոր ձևը ապահովում է մակերեսի հետ ամուր կպչունությունը: Ծայրի մաշվելուց հետո պետք է փոխել փայտիկը կամ դրա ծայրը, եթե այն փոխվող է: Մաշված ծայրը կարող է սղլիկ դառնալ, ինչը անթույլատրելի է:
Արշավային ձեռնափայտեր
Արշավային ձեռնափայտերը հաճախ ունենում են ամորտիզացիոն համակարգ, որպեսզի փայտիկի վրա հենվելուց այն մեղմի ճնշումներն ու հարվածնները: Սա իրականացվում է ամրացման հատվածներում զսպանակների կամ ամորտիզացիոն ռետինե շերտերի կիրառմամբ: Երկար քայլքի ժամանակ ձեռնափայտերի հարվածներից հնարավոր է ձեռքերը բռնվեն դաստակների հատվածում և ցավան: Ամորտիզացիան թեթևացնում է այդ ծանրաբեռնվածությունը և ձեր ձեռքերը քիչ են ցավում: Սակայն պետք է հաշվի առնել որ սա ծանրացնում է ձեր ձեռնափայտը: Նաև շատ լեռնագնացներ չեն սիրում ամորտիզացիոն տարբերակը, պատճառաբանելով, որ ամորտիզացիայի պատճառով գետինը լավ չի զգացվում և ավելի շատ էներգիա ես գործադրում փայտիկի վրայից քեզ հրելու համար (անձամբ ես համաձայն եմ այս պնդման հետ և չեմ օգտագործում այդպիսի ձեռնափայտեր): Սակայն խորհուրդ ենք տալիս փորձել նշված բոլոր տարբերակները և գտնել ձեզ համար ամենահարմարը:
Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:
Արշավային գույք և հանդերձանք
Արարատի վերելքին անհրաժեշտ պարագաների ցանկ
Մեկօրյա արշավին անհրաժեշտ պարագաների ցանկ
Ինչպես պատրաստվել գիշերակացով արշավներին
Տեխնիկական վերելքին անհրաժեշտ պարագաների ցանկ
Ջրաման, թե՞ պլաստիկ շիշ
Ինչպես ընտրել արշավային գլխարկ
Ինչպես լիցքավորել գաջեթներն արշավների ժամանակ
Արշավային լապտեր
Արշավային գուլպաներ
Ձմեռային Դժոխք
Արշավային տաբատ
Արշավային տաբատ ընտրելիս ընդհանուր առմամբ պետք է առաջնորդվել նույն սկզբունքով, ինչ վերնահագուստի դեպքում: Առաջին հերթին, իհարկե, չենք մոռանում պահպանել երեք շերտի կանոնը՝ ցուրտ եղանակների դեպքում: Ամառային արշավներին պահանջները փոքր ինչ պակասում են: Այստեղ կարևոր է հիշել ոտքերի պաշտպանվածության մասին: Շոգ, արևոտ եղանակին մարդիկ հաճախ սիրում են հագնել կարճ տաբատներ՝ ինչն այնքան էլ լավ միտք չէ վայրի բնության պայմաններում: Նախ և առաջ կարճ տաբատը ձեզ չի պաշտպանելու շոգից, ըդնհակառակը, արևի ուղիղ ճառագայթներից դուք կարող եք արևային այրվածք ստանալ, ինչը կարող է հանգեցնել բավականին լուրջ հետևանքների: Բարակ, բաց գույնի կտորից տաբատով դուք ավելի հով կզգաք ձեզ՝ բաց գույնը կանդրադարձնի արևի ճառագայթները: Բացի այդ, տաբատը պաշտպանում է ձեր ոտքերը վնասվածքներից: Լեռներում կամ անտառներում քայլելիս տաբատը կպաշտպանի ձեր կոշիկները հողից և մանր քարերից, տարբեր միջատներից և ցեխոտվելուց: Շատ ցանկալի է, որ տաբատի փողքը մի փոքր ծածկի կոշիկները, որպեսզի լիովին փակի կոշիկների վերևի հատվածը:
Շատ ցանկալի է հագնել նաև զանգապաններ՝ առավելագույն պաշտպանության համար: Զանգապաններով դուք պաշտպանում եք ոչ միայն ձեր ոտքերը, այլ նաև կոշիկն ու տաբատը: Զանգապանն ավելի էժան է, քան տաբատն ու կոշիկը և, որպես կանոն, ավելի դիմացկուն նյութերից է պատրաստված: Այնպես որ, ավելի լավ է ամբողջ «հարվածը» զանգապանը վերցնի իր վրա:
Ինչպես ընտրել արշավային տաբատ
Արշավային հանդերձանք արտադրող բոլոր ընկերություններն իրենց տեսականու մեջ ունեն տարբեր տեսակի տաբատներ: Քանի որ ամառային տաբատներից մեծ պահանջներ չկան, մենք կառանձնացնենք մի քանի կարևոր գործառույթ, որի վրա պետք է ուշադրություն դարձնել:
Արշավային տաբատ
Եթե մասնագիտացված արշավային տաբատները թանկ են ձեզ համար, կարող եք որպես ժամանակավոր միջոց ուշադրություն դարձնել զինվորական տաբատներին: Խոսքը ժամանակակից արևմտյան բանակների համար ստեղծված տաբատների մասին է: Որոնց կրկնօրինակները կարող եք գտնել տեղի որսորդական և զինվորական խանութներում: Սրանք, իհարկե, կլինեն ավելի ծանր և անհարմար, բայց գոնե կպաշտպանեն ձեր ոտքերն արտաքին ազդեցություններից և շուտ չեն մաշվի:
Ցուրտ եղանակի և ալպինիստական տաբատներ
Այստեղ արդեն վերադառնում ենք բազմիցս քննարկված եռաշերտ համակարգին: Վերցնում ենք թերմո ներքնազգեստ, վրայից հագնում ֆլիսե կամ նմանատիպ այլ ջերմամեկուսիչ շերտ և երեսից մեմբրանե ջրադիմացկուն տաբատ՝ “hardshell” տեսակի: Այստեղ կա մի նրբություն: Քանի որ մեր ոտքերն ավելի քիչ են մրսում, քան իրանը, պետք է ուշադիր լինել ու չափից դուրս տաք չհագնվել, որպեսզի չքրտնեք և այնուհետև սառեք: Հայաստանում ձմեռային արշավների համար շատ հաճախ թերմո ներքնազգեստի և պինդ ջրադիմացկուն տաբատի համադրությունը բավարարում է: Սակայն լավ կլինի, եթե ձեռքի տակ ունենաք լրացուցիչ ֆլիսե տաբատ, անհրաժեշտության դեպքում որպես միջանկյալ շերտ հագնելու համար:
Մի քիչ ավելի մանրամասն արժէ խոսել երրորդ արտաքին տաբատի մասին:
Այս տաբատների վրա ոտքերի ողջ երկայնքով լինում են շղթաներ, որոնք արձակելով կարելի է այն արագ հագնել և հանել, առանց կոշիկները հանելու: Սա շատ հարմար և կարևոր կետ է: Քանի որ հաճախ պետք է լինում այս շերտը հանել և մնալ սովորական տաբատով:
Ալպինիստական տաբատները նաև կարող են լինել փետուրե, կամ այլ տաքացնող լցոնումով: Դրանք պետք են գալիս ցուրտ եղանակին պասիվ աշխատանք կատարելիս, օրինակ՝ ձկնորսություն, կամ եթե ցուրտ պայմաններում բարձր լեռնային վերելք եք կատարում: Օրինակ՝ Արարատի վերելքի ժամանակ այն կարող է անհրաժեշտ լինել անգամ ամռանը:
Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:
Բլոգ Հայաստանի մասին
Մասիսի բարձրությունը՝ 5165 թե՞ 5137
Արարատ լեռ
Հայաստանի լեռները որպես մարդիկ
Կիլիմանջարո. Աֆրիկայի «կտուրին»
Mediamax-ի հարցազրույցը Տիգրան Վարագի հետ
Հայկական լեռնաշխարհի «7 գագաթ» նախագիծ
Տիրինկատար և «Վիշապների հովիտ»
5165-ի սրտում ծնված երազանքի ճանապարհը
Հայաստանի 5 ամենագեղեցիկ գարնանային ուղղությունները
Արշավային կոշիկ
Կոշիկն արշավականների հանդերձանքի կարևորագույն մասն է՝ հարմարավետ և անվտանգ քայլքի համար: Այն բարեհաջող արշավի գլխավոր գրավականն է: Սկսնակներին բարդ է լինում կողմնորոշվել շուկայի բազմազանության մեջ: Այսօր արտադրվում են ամենատարբեր տեսակի և նշանակության արշավային կոշիկներ՝ շատ մեծ որակային և գնային տարբերություններով:
Այս խառնաշփոթի մեջ ճիշտ կողմնորոշվելու համար որոշեցինք պատրաստել այս նյութը, որտեղ փորձեցինք անդրադառնալ հարցի ամենակարևոր կետերին՝ բացատրելով հիմնական սկզբունքները, որոնցով պետք է առաջնորդվել արշավային կոշիկի ընտրության հարցում։
Եվ այսպես, ինչպիսի՞ն պետք է լինի ձեր արշավային կոշիկը: Այս հարցի լուծումը զգալիորեն կհեշտանա, եթե դուք անկեղծ պատասխանեք հետևյալ հարցերին. Ինչ բարդության երթուղիներով եք պատրաստվում քայլել: Որքան բարդ է երթուղին` կտրատված ռելիեֆով, քարքարոտ կամ ցեխոտ հատվածներով է, թե ոչ: Որքան բարդ է երթուղին, այնքան ամուր և բարձր ճիտքով պետք է լինի կոշիկը, որպեսզի պինդ պահի կոճերն ու սրունքը:
Որքան ծանր է լինելու ձեր ուսապարկը: Ծանր ուսապարկը լրացուցիչ ճնշում է ստեղծում ոտնաթաթերի վրա և դեֆորմացնում կոշիկի տակացուն, ինչը կարող է բացասական ազդել կոշիկի՝ ռելիեֆի հետ կպչողունակության վրա: Այդ իսկ պատճառով որքան ծանր է ձեր ուսապարկն, այնքան հաստ և ամուր տակացու պետք է ունենա կոշիկը:
Ինչ մարզավիճակում եք դուք գտնվում։ Հատկապես կարևոր է այս հարցում ոտքի մկանային և ջլային հյուսվածքների մարզվածությունը: Որքան մկանոտ և էլաստիկ ջլեր ունեն ձեր ոտքերն, այնքան քիչ օժանդակ ֆիքսացիայի կարիք ունեն ձեր կոշիկները: Այդ իսկ պատճառով դուք կարող եք տեսնել փորձառու և մարզված արշավականներին թեթև բոթասներով, քանի որ նրանց ոտքերի հյուսվածքները պինդ են և մարզված: Սկսնակներին խորհուրդ չի տրվում նման կոշիկներով արշավել, քանի որ վնասվածքներ ստանալու ռիսկը նրանց մոտ մեծ է:
Պատասխանելով այս հարցերին դուք արդեն քիչ թե շատ պատկերացում կկազմեք ձեր ապագա կոշիկի մասին:
Արշավային կոշկների տեսակները
Պայմանականորեն արշավային կոշիկները կարելի է բաժանել երեք խմբի՝
Բնականաբար այս բաժանումը պայմանական է և դրանց միջակայքում կան շատ ենթատեսակներ: Բայց որպեսզի չխճճվենք տեղեկատվության գերհագեցվածության մեջ՝ կառաջնորդվենք այս դասակարգմամբ:
Թեթև քայլարշավային կոշիկներ
Թեթև քայլարշավային կոշիկները նախատեսված են հանգստյան օրերի կարճատև քայլարշավների համար, որոնք անցնում են պարզ, ոչ շատ կտրտված ռելիեֆով: Սրանց ճիտքը շատ բարձր չէ, պաշտպանում է միայն կոճի մի մասը, տակացուն համեմատաբար փափուկ է, որպես ամորտիզացիոն շերտ օգտագործվում է EVA փրփուրից ներդիրներ, որն ընդունում է կրողի ոտնաթաթի ձևը՝ ապահովելով մաքսիմալ հարմարավետություն:
Քայլարշավային կոշիկ
Այսպիսի կոշիկները չեն առանձնանում ամրությամբ և երկարակեցությամբ, նախատեսված չեն երկարատև, ծանր ուսապարկով թրեքինգների համար: Շատ հաճախ վերևի հատվածը պատրաստված է լինում ցանցանման կտորից: Այս ամենից կոշիկը դառնում է թեթև և հարմարավետ, այն լավ է շնչում և հարմար է շոգ եղանակին արշավի գնալու համար: Սակայն այս ամենի հետ մեկտեղ տուժում են պաշտպանական գործառույթները՝ ավելի վատ է պահում ջուրը և բարդ քարքարոտ տեղերում քայլելիս շատ արագ շարքից դուրս է գալիս: Ամեն դեպքում ցածր գնի պատճառով շարունակում են հանդիսանալ ամենապահանջվածն ու տարածվածը հայաստանյան շուկայում:
Թրեքինգային կոշիկներ
Սա բավականին մեծ դաս է, այսպիսի կոշիկները կարող են միմյանցից շատ տարբերվել և նախատեսված լինել տարբեր նպատակների համար: Բայց բոլորին միավորում է մի քանի հստակ հատկություն, որոնք կփորձենք հակիրճ ներկայացնել:
Նախ այս տեսակի կոշիկների ճիտքն ավելի բարձր է, ամբողջությամբ գրկում է կոճերը, և մասամբ կամ ամբողջությամբ՝ սրունքը՝ կախված մոդելից: Սրանց տակացուն լինում է բազմաշերտ: Կոշտ և փափուկ մի քանի շերտեր հաջորդում են իրար, որպեսզի ստեղծեն ամրության, հարմարավետության և գետնի հետ կպչողունակության լավագույն համադրությունը: Քանի որ այս կոշիկները օգտագործվում են ավելի էքստրեմալ պայմաններում և մեծ ծանրաբեռնվածությամբ, նրանց տակացուները պետք է լինեն ամենաորակյալն ու ամուրը: Տակացուներ արտադրող առաջատար ընկերությունը աշխարհում “Vibram”-ն է: Կան մի քանի բացառություններ՝ օրինակ Salomon բրենդն ունի իր սեփական մշակման “Contragrip” տակացուները, որոնք նույնպես հրաշալի կպչողունակություն են ապահովում:
Conagrip-ը հաճախ օգտագործվում է թրեյլրանինգի, սքայրանինգի մրցումներում իր թեթև քաշի և առավել ինֆորմատիվ լինելու համար: Vibram-ի տակացուները շատ ամուր են, չեն սահում և ապահովում են ամուր կպչողություն գետնի հետ: Կախված կոշիկի մոդելից բազմաշերտ հատուկ համակցությունն ապահովում է իդեալական հարմարավետություն և անվտանգություն: Միշտ ընտրեք այնպիսի կոշիկ, որի տակացուն լինի Vibram կամ Salomon՝ իր Contagrip-ով:
Salomon տակացուներ / լուսանկարը՝ e-outdoors.co.uk
Թրեքինգային կոշիկները կարվում են հիմնականում կամ կաշվից, կամ զամշից, կամ այս երկուսի համադրությամբ: Տեքստիլից և ցանցից կարված թրեքինգային կոշիկներ գրեթե չեն հանդիպում, քանի որ այստեղ ամրությունը և դիմացկունությունը առաջնահերթ է: Ընդհանրապես հիշե՛ք հետևյալ սկզբունքը․ որքան քիչ կարեր լինեն, որքան միատարր լինի կոշիկը, այնքան ավելի ամուր, ջրադիմացկուն ու երկարակյաց կլինի այն: Տարբեր տեսակի կտորներով և ցանցերով միմյանց կարկատած կամ սոսնձված կոշիկները, թեև ավելի թեթև են լինում, հարմարավետ և էժան, սակայն ավելի վատ են պաշտպանում ոտքերը խոնավությունից և շուտ են մաշվում:
Այստեղ պետք է առաջնորդվել, թե ինչ նպատակով եք գնում այն: Թրեքինգային կոշիկների մեջ, որպես ամորտիզացիոն շերտ, տակացուից հետո օգտագործվում է առավել խիտ EVA փրփուր, կամ պոլիուրետան, որը ավել կոշտություն և ամրություն է հաղորդում կոշիկի հիմքին՝ չթողնելով նրան դեֆորմացվել բարդ ռելիեֆով քայլելիս:
Արշավային կոշիկներ
Վերջինը հանդիպում է առավել բարձր դասի կոշիկներում, որոնցից պահանջվում է մաքսիմալ ամրություն: Այս կոշիկները ավելի թանկ են: Որպես կանոն, դրանց գինը սկսվում է 200-300 դոլլարից: Եթե դուք պլանավորում եք հաճախ մասնակցել արշավների և գնալ երկարատև թրեքինգների վայրի ճանապարհներով, որոնք խնամված արահետներից դուրս են, և եթե ձեր ուսապարկը հաճախ է հասնում և անցնում 20 կիլոգրամը, ապա այս կոշիկները ձեր համար են:
Ալպինիստական կոշիկներ
Սրանք բաժնվում են իրենց հերթին միաշերտ և բազմաշերտ տեսակների: Միաշերտները նախատեսված են մինչև 5000 մետր բարձրության լեռների համար (ամառային Էլբրուսը նրանց առավելագույնն է): Բազմաշերտերը նախատեսված են արդեն բարձր լեռնային ալպինիզմի համար 6-7000 մ+ բարձրության բարդ լեռնագագթներ հասնելու համար: Նրանց մեջ օգտագործված են ամենաթարմ տեխնոլոգիաներն ու լավագույն թանկարժեք նյութերը, ինչի պատճառով էլ նրանց գինը հաճախ կարող է հասնել 1000 դոլլարի և անցնել:
Ալպինիստական կոշիկներ
Բոլոր ալպինիստական կոշիկներն ունեն մաքսիմալ ամուր կմախք, հաճախ օգտագործվում են մետաղական թիթեղներով լրացուցիչ ամրացումներ, նրանց կապիչները հատուկ ձևով են նախագծված, որպեսզի ֆիքսեն ոտքը բոլոր կարևոր հատվածներում: Դիմացից և ետևից ունեն հատուկ ամրակներ (ռանտեր) ալպինիստական կատվիկներ ամրացնելու համար: Այս կոշիկները ծանր են լինում, յուրաքանչյուրի քաշը կարող է գերազանցել մեկ կիլոգրամը: Այդ իսկ պատճառով նման կոշիկները հարմար կլինեն բարձրլեռնային վերելքների համար:
Հիմա, երբ մենք իմացանք կոշիկների հիմնական տեսակները, կբացատրենք նաև մի քանի ընդհանուր բան, որոնք պետք է իմանալ արշավային կոշիկ ընտրելիս:
Ինչ է մեմբրանը
Մեմբրանները հատուկ մշակված պոլիմերային նյութեր են, որոնց մոլեկուլների միջև խտությունն այնպես է արված, որ քրտինքի գոլորշիները կարողանան դուրս գալ, բայց և առավել մեծ մոլեկուլներ ունեցող ջրային կաթիլները ներս չանցնեն: Սրա շնորհիվ կոշիկը, հագուստը, կամ ցանկացած այլ իր, որտեղ օգտագործվում է մեմբրան, ստանում են առաջին հայացքից միմյանց հակասող հատկություններ՝ միաժամանակ ապահովում են և՛ ջրակայունությոն, և՛ չեն քրտնեցնում:
Մեմբրաններ արտադրող ամենահայտնի ընկերությունը Gore-Tex-ն է: Նրա արտադրանքը օգտագործվում է ամբողջ աշխարհով մեկ արտադրվող հանդերձանքի և գույքի մոտավորապես 80%-ում: Նշված բոլոր տեսակի կոշիկներն էլ արտադրվում են մեմբրանով: Սա պարտադիր պայման է հանդիսանում ցանկացած կատեգորիայի արշավ գնալու համար:
Նոր կոշիկով չգնա՛ք արշավ:
Նոր գնված կոշիկը պատրաստ չէ արշավ գնալու համար: Այն կոշտ է լինում, լավ չի նստում ոտքին և հարում է կրունկներն ու մատները: Պետք է այն մի քանի օր կրել քաղաքում, քայլել, որպեսզի կոշիկը մի փոքր փափկի և հարմարվի ձեր ոտնաթաթին՝ ընդունելով նրա ձևը: Սա հատկապես վերաբերվում է կոշտ, ծանր կոշիկներին:
Ինչպես ընտրել ճիշտ չափսը և ձևը
Այստեղ ճիշտ չափս ընտրելը չափազանց կարևոր է, քանի որ սխալ կոշիկը կարող է լուրջ վնասել ձեր ոտքը: Եթե կոշիկը շատ մեծ լինի, ապա ոտնաթաթը չի ֆիքսվի կոշիկի մեջ և կոլորվի, եթե փոքր լինի՝ կհարվի, կլինեն վերքեր, իսկ իջնելիս եղունգները կարող են հարումից կոտրվել: Իսկ կոտրված եղունգը, հավատացեք, շատ երկար է վերականգնվում: Միշտ նախապատվությունը տվեք մի փոքր մեծ չափսին, եթե ընտրության առջև եք կանգնած: Երկարատև քայլքից հետո ոտնաթաթերը արյան ակտիվ շրջանառության և ծանրաբեռնվածության պատճառով կարող են այտուցվել և փքվել: Արդյունքում, եթե կոշիկը լինի ոտքի ճիշտ չափսով, կամ առավել ևս մի քիչ փոքր, ապա փքվելով ոտնաթաթը սեղմվելու է և հանգեցնի նույն հետևանքներին:
Արշավային կոշիկներ
Ցանկալի է կոշիկ ընտրելու գնալ երեկոյան: Օրվա այդ ժամերին ոտնաթաթը սովորաբար ուռած է լինում, միգուցե մի փոքր այտուցված: Այդպիսով, դուք կընտրեք այն չափսը, որն ավելի ճիշտ կհամապատասխանի դաշտային պայմանների իրականությանը: Վերցրեք ձեզ հետ մի քանի զույգ տարբեր հաստության գուլպաներ: Փորձեք բոլոր գուլպաներով, որովհետև դուք այն հաստատ հագնելու եք թե՛ ամառային եղանակին, թե՛ փոքր-ինչ ցուրտ եղանակին, երբ արդեն անհրաժեշտ են լինելու հաստ գուլպաներ:
Մի շտապեք ընտրություն կատարել, տարբեր մոդելներ փորձեք: Հնարավոր է, որ անգամ նույն բրենդի տարբեր մոդելների միևնույն չափսը տարբեր ձև նստի ձեր ոտքին: Հագե՛ք կոշիկը և քայլեք խանութում, փորձեք աստիճաններով բարձրանալ և իջնել: Հանդերձանքի խանութներում լինում են հատուկ պլատֆորմներ՝ քարերով պատրաստված, որոնց վրա քայլելով կարող եք զգալ, թե ինչպես է կոշիկն իրեն դրսևորում լեռներում քարերի վրա: Մի ամաչեք փորձել տարբեր մոդելներ և երկար քայլել դրանցով:
Հիշեք, որ կլորիկ գումար եք վճարելու այդ կոշիկի համար:
Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:
Բլոգ Հայաստանի մասին
Մասիսի բարձրությունը՝ 5165 թե՞ 5137
Արարատ լեռ
Հայաստանի լեռները որպես մարդիկ
Կիլիմանջարո. Աֆրիկայի «կտուրին»
Mediamax-ի հարցազրույցը Տիգրան Վարագի հետ
Հայկական լեռնաշխարհի «7 գագաթ» նախագիծ
Տիրինկատար և «Վիշապների հովիտ»
5165-ի սրտում ծնված երազանքի ճանապարհը
Հայաստանի 5 ամենագեղեցիկ գարնանային ուղղությունները
Ինչ է բաֆը և ինչպես այն կրել
Բաֆը վերջին շրջանում դարձել է շատ մոդայիկ աքսեսուար ակտիվ հանգստի և սպորտի սիրահարների շրջանակներում: Եվ դա պարզապես ցուցամոլություն չէ, այլ բավականին պրակտիկ, գլխարկին, շարֆին, ենթասաղավարտին փոխարինող միջոց: Եվ այսպես, եկեք պարզենք, թե ինչ է բաֆը։ Բաֆն էլաստիկ կտորից անկար եղանակով պատրաստած բազմաֆունկցիոնալ շարֆ է:
Բաֆի օգտագործման եղանակները
Այն ստեղծվել է 90-ականների սկզբին իսպանացի մի մոտոցիկլիստի կողմից, ով իր ընտանեկան կարի արտադրամասում փորձում էր ստեղծել շարֆ, որը հարմար կլիներ կրել սաղավարտի տակից: Արդյունքում երկար փորձարկումներից հետո նա ստացավ ժամանակակից բաֆը: Բաֆերը շատ արագ մեծ ճանաչում և պահանջարկ ստացան ամբողջ աշխարհում, և բազմաթիվ ընկերություններ սկսեցին արտադրել դրանցից:
Բաֆերը կարող են լինել ինչպես բարակ կտորից, այնպես էլ ֆլիսային ուժեղացումով՝ ցուրտ եղանակների համար: Հագնում եք այն հետևյլ կերպ՝ ֆլիսե մասը դեպի պարանոց, իսկ բարակ հատվածով ծածկում եք դեմքը՝ պաշտպանելով այն քամուց:
Եթե դուք արշավական եք, լեռնագնաց, վարում եք հեծանիվ, մոտոցիկլետ, սահում դահուկներով կամ սնոուբորդով, ապա բաֆը ձեզ հաստատ պետք կգա։
Այժմ երբ գիտեք, թե ինչ է բաֆը, կարող եք ծանոթանալ այն կրելու եղանակներին:
Սույն հոդվածի հեղինակային իրավունքը պատկանում է armgeo.am կայքին։ Հոդվածի բովանդակությունը կարող է մեջբերվել, օգտագործվել այլ կայքերում, միայն ակտիվ հղում պարունակելով դեպի սկզբնաղբյուրը:
Բլոգ Հայաստանի մասին
Մասիսի բարձրությունը՝ 5165 թե՞ 5137
Արարատ լեռ
Հայաստանի լեռները որպես մարդիկ
Կիլիմանջարո. Աֆրիկայի «կտուրին»
Mediamax-ի հարցազրույցը Տիգրան Վարագի հետ
Հայկական լեռնաշխարհի «7 գագաթ» նախագիծ
Տիրինկատար և «Վիշապների հովիտ»
5165-ի սրտում ծնված երազանքի ճանապարհը
Հայաստանի 5 ամենագեղեցիկ գարնանային ուղղությունները