Armenian Geographic – ArmGeo.am

Արշավ դեպի Խոսրովի արգելոցի ջրվեժներ

armeniangeographic — Fri, 08 May 2026 08:30:05 +0000

Շաբաթ՝ 16․05.26

Իրականացնելու ենք արշավ դեպի Խոսրովի արգելոցի ջրվեժները, որոնք կրում են հայ հեթանոսական աստվածներ Աստղիկի և Վահագնի անունները։

Արշավը սկսելու ենք Գառնի գյուղից: Սկզբում կտեսնենք Ազատի կիրճում գտնվող Քարերի սիմֆոնիան, այնուհետև, անցնելով 11-րդ դարի կամրջով, կմտնենք Խոսրովի արգելոց և կքայլենք դեպի ջրվեժները։

Արշավ դեպի Խոսրովի արգելոցի ջրվեժներ

Երթուղու երկարությունը՝ 18 կմ

Հանդիպման վայրը` Սարյանի պուրակ (Մարտիրոս Սարյանի արձանի մոտ)
Հանդիպման ժամը` 8։00
Մասնակցության արժեքը` 7 900 դրամ

Արժեքի մեջ ներառված չէ արգելոցի մուտքավճարը՝
ՀՀ քաղաքացիների համար 2 000 դրամ
Օտարերկրացիների համար 4 000 դրամ

Մասնակիցներն իրենց հետ պետք է ունենան՝
Ուսապարկ (պարտադիր)
Ձեռնափայտեր (պարտադիր չէ)
Մեկօրյա սնունդ
Ջուր (առնվազն 1 լիտր)
Դեղատուփ
Արևային ակնոց
Գլխարկ (արևապաշտպան և ձմեռային)
Տաք հագուստ
Լապտեր
Անձրևապաշտպան թիկնոց

Հագուստը պետք է լինի շարժումը չկաշկանդող, սպորտային: Կոշիկները՝ հաստ տակացուով (նախատեսված քայլքի համար):

Ձեզ հետ ունեցեք նաև փոխնորդ կոշիկներ, որպեսզի թրջվելու դեպքում փոխեք, իսկ ցեխոտվելու դեպքում չկեղտոտեք մեքենան:

Ինչպե՞ս գրանցվել՝
Քայլ 1։ Զանգահարել 043 00 5165 (Viva cell) հեռախոսահամարով, Երևանի ժամանկով ժամը՝ 10։00-ից մինչև ժամը՝ 18։30 ընկած ժամանակահատվածում։
Կամ կարող եք գրել Armenian Geographic ֆեյսբուքյան էջին և մենք կպատասխանենք աշխատանքային ժամերի ընթացքում (10։00-ից մինչև ժամը՝ 18։30):

Քայլ 2։ Մեր հետ առաջին անգամ արշավի մասնակցելու դեպքում պետք է անցնել հետևյալ հղումով և լրացնել տեղեկացված համաձայնությունը

Քայլ 3։ Կատարել փոխանցում
Ստացող՝
ԱՐՄՋԵՈ ՍՊԸ (InecoBank)
Բանկային հաշիվ 2052 0222 1888 1001
Փոխանցումը կատարելիս անպայման նշեք Ձեր անուն-ազգանունը կամ հեռախոսահամարը և արշավի ուղղությունը։

Քայլ 4։ Վճարումը կատարելուց հետո անդորրագիրն ուղարկեք մեր էջին։ Գրանցումը համարվում է հաստատված վճարման անդորրագիրը մեր ֆեյսբուքյան էջին ուղարկելուց հետո։

Գրանցվելուց հետո կարող եք հրաժարվել մինչև արշավի նախորդ օրվա առավոտյան 12:00: Այնուհետև հրաժարվողի գումարը վերադարձի ենթակա չէ։

ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ
Խնդրում ենք առնվազն 10 րոպե շուտ լինել հանդիպման վայրում։
Ուշանալու և դրա պատճառով արշավը բաց թողնելու դեպքում գումարը ետ չի վերադարձվում։

Արաջիկա արշավներ

Արշավ դեպի Խոսրովի արգելոցի ջրվեժներ

Վերելք Կալասար լեռ

Հին Խոտ․ Արշավ լքված գյուղերով

Հավուց Թառ և Աղջոց վանք

armeniangeographic — Fri, 08 May 2026 07:27:37 +0000

Հրավիրում ենք մասնակցել դեպի Խոսրովի արգելոց իրականացվող արշավին։ Այս անգամ քայլելու ենք դեպի Հավուց Թառ և Աղջոց վանք։ Արշավը սկսելու ենք Ազատի կիրճից և Ազատ գետի հոսանքն ի վեր բարձրանանք դեպի «Խոսրովի անտառ»։ Մուտք գործելով Խոսրովի անտառ կհասնենք մինչև Հավուց Թառ վանական համալիր (11-րդ դար)։

Հավուց Թառ

Վանքը գտնվում է բարձունքի վրա՝ կիրճի եզրին, որտեղից բացվում է տեսարան դեպի Ազատի կիրճն ու գեղամա լեռները։

Վանական համալիրի տարածքում դադարից հետո կշարունակենք ճանապարհը դեպի Աղջոց (Սուրբ Ստեփանոս) վանք։ Համալիրի առավել ուշագրավ հուշարձաններից է Պողոս-Պետրոս եկեղեցին։

Աղջոց վանք

Այն ուշագրավ է արևմտյան մուտքի երկու կողմերում արված՝ Պողոս և Պետրոս առաքյալների բարձրաքանդակներով, որոնք միջնադարյան Հայաստանի քանդակագործական արվեստի բացառիկ նմուշներից են։

Երթուղու երկարությունը՝ 20 կմ
Հարաբերական բարձրությունը ՝ 800 մ

Հանդիպման վայրը` Սարյանի պուրակ (Մարտիրոս Սարյանի արձանի մոտ)
Հանդիպման ժամը` 7։00
Մասնակցության արժեքը` 8 500 դրամ

Արժեքի մեջ ներառված չէ արգելոցի մուտքավճարը՝
ՀՀ քաղաքացիների համար 2 000 դրամ
Օտարերկրացիների համար 4 000 դրամ

Հագուստը պետք է լինի շարժումը չկաշկանդող, սպորտային: Կոշիկները՝ հաստ տակացուով (նախատեսված քայլքի համար):

Արաջիկա արշավներ

Արշավ դեպի Խոսրովի արգելոցի ջրվեժներ

Վերելք Կալասար լեռ

Հին Խոտ․ Արշավ լքված գյուղերով

Սվանեթ․ աշտարակներից մինչև սառցադաշտեր

armeniangeographic — Thu, 07 May 2026 13:30:24 +0000

2026 թվականի մայիսի 27-ից 31-ը հրավիրում ենք միանալ տարվա ամենասպասված ու տպավորիչ ուղևորություններից մեկին՝ Սվանեթին։

Կան վայրեր, որոնք պետք է տեսնել կյանքում գոնե մեկ անգամ, և կա Սվանեթը, որտեղ ուզում ես վերադառնալ անդադար։ Սա Վրաստանի ամենաբարձրադիր շրջանն է, որտեղ հնամենի պաշտպանական աշտարակները հազարամյակներ շարունակ հսկում են Կովկասյան լեռների անդորրը։

Սվանեթի արշավը սկսել ենք կազմակերպել 2013-ից:

Ճանապարհորդության երթուղին ընտրված է առողջ, միջին ֆիզիկական տվյալներ ունեցող անձանց համար: Այն կհետաքրքրի ինչպես փարձառու արշավականներին, այնպես էլ սկսնակներին: Մասնակցության համար հատուկ պատրաստվածություն պետք չէ: Արշավների ժամանակ մեզ հետ վերցնելու ենք միայն փոքր ուսապարկեր՝ այդ օրվա անհրաժեշտ պարագաներով: Գիշերակացը լինելու է հարմարավետ ու մաքուր հյուրատանը:

Սվանեթ

Սվանեթը Վրաստանի հյուսիս-արևմտյան պատմական շրջանն է: Տարածվում է Ինգուրի գետի բարձրալեռնային հովտի վերին հոսանքում: Վերին Սվանեթը, որն ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում հայտնի է իր ճարտարապետական գանձերով (մասնավորապես 9-12-րդ դարում կառուցված աշտարակ-ամրոցներով, որոնք մինչ օրս բնակելի են) և աննկարագրելի բնության հրաշքներով (սարեր, ձորեր, ջրվեժներ, սառցադաշտեր, լեռնանցքներ և այլն):

Եթե հետաքրքրեց, ուրեմն ծանոթացիր մանրամասներին:

Ուղևորության տևողությունը` 5 օր, 4 գիշեր (ներառում է 3 ոչ աշխատանքային օր)

Օր 1: Աշտարակների քաղաք

Վաղ առավոտյան, երբ Երևանը դեռ նոր է արթնանում, մենք սկսում ենք մեր ուղևորությունը դեպի վեհաշուք Վերին Սվանեթի սիրտը՝ Մեստիա։ Ճանապարհը մեզ կտանի դեպի Կովկասի ամենախորհրդավոր անկյուններից մեկը, որտեղ բնությունն ու պատմությունը միահյուսված են իրար։

Աշտարակների քաղաք / Մեստիա

Մեստիա կհասնենք երեկոյան, հենց այն ժամին, երբ քաղաքի երեկոյան կյանքը սկսում է արթնանալ։ Եթե ժամանակը ների, մենք կսուզվենք Մեստիայի նեղլիկ փողոցների մեջ, որտեղ ամեն քայլափոխի մեզ կուղեկցեն լեգենդար սվանական աշտարակները։ Այդ հնամենի ամրոց-աշտարակները երեկոյան լուսավորության ներքո ստանում են առանձնահատուկ, գրեթե հեքիաթային տեսք՝ հիշեցնելով հզոր անցյալի մասին։

Օր 2: Ճալաադի սառցադաշտ

Սվանեթի հետ ծանոթությունը սկսելու ենք Մեստիայի ազգագրության թանգարանից, որտեղ կծանոթանանք Վրաստանի այս գողտրիկ անկյան պատմությանն ու ավանդույթներին։ Այնուհետև կայցելենք աշխարհահռչակ լեռնագնաց Միխաիլ Խերգիանիի տուն-թանգարան, որտեղ մենք ոչ միայն կծանոթանանք լեգենդար մարզիկի կենսագրությանն ու խորհրդային լեռնագնացության փառահեղ էջերին, այլև իրական պատկերացում կկազմենք սվանների կենցաղի մասին։ Կտեսնենք, թե ինչ պայմաններում են նրանք ապրել և ինչու են կառուցել իրենց հայտնի աշտարակ-ամրոցները, որոնք դարեր շարունակ եղել են նրանց տունն ու պաշտպանը։

Ճալաադի սառցադաշտ

Այնուհետև կիրականացնենք արշավ դեպի Ճալաադի սառցադաշտ։ Սա թեթև, բայց շատ տպավորիչ քայլարշավ է։ Անցնելու ենք անտառի միջով, անմիջապես սառցադաշտից սկիզբ առնող վարար գետի հոսանք ի վեր ու կախովի կամրջներով մինչև սառցադաշտ։

Երթուղու երկարությունը՝ 7 կմ

Հարաբերական բարձրությունը՝ 400 մ

Օր 3։ Շդուգրա ջրվեժ

Առավոտյան մեկնում ենք Բեչոյի շրջան, որը սահմանակցում է Ռուսաստանի Դաշնության Կաբարդինո-Բալկարիայի հանրապետության հետ: Այստեղ մի փոքրիկ գյուղից սկսենք մեր քայլարշավը դեպի լեգենդար Շդուգրա ջրվեժ, որը գտնվում է Ուշբա լեռան հյուսիս-արևմտյան լանջերին և գահավիժում է մոտ 150 մ բարձրությունից: Մենք կկանգնենք մի կետում, որտեղից բացվում է ջրվեժի ամբողջ համայնապատկերը։ Ջրվեժին մոտենալը վտանգավոր է, սակայն հեռվից նայելիս մենք կտեսնեք նրա իրական մասշտաբն ու ուժը՝ Ուշբայի ժայռոտ լանջերի ֆոնին։ Սա այն տեսարանն է, որը ստիպում է շունչդ պահած վայելել բացվող տեսարանը։

Երթուղու երկարությունը՝ 12 կմ

Հարաբերական բարձրությունը՝ 600 մետր

Օր 4։ Ուշգուլի – Շխարայի սառցադաշտ

Առավոտյան ամենագնաց մեքենաներով ուղևորվում ենք դեպի Սվանեթի ամենաբարձր բնակավայրը՝ Ուշգուլի: Բնակավայրը գտնվում է 2200 մետր բարձրության վրա։ Դժվարամատչելի ճանապարհների շնորհիվ Ուշգուլին կտրված լինելով արտաքին աշխարհից պահպանել է իր բնական միջավայրը։ Գյուղի աշտարակներն ուսումնասիրելուց հետո կիրականացնենք արշավ դեպի Վրաստանի ամենաբարձր լեռան՝ Շխարայի սառցադաշտ: Սառցադաշտից է սկիզբ առնում Սվանեթի ամենաջրառատ գետը՝ Ինգուրին։

Սվանեթ / Ուշգուլի

Երթուղու երկարությունը՝ 10 կմ

Հարաբերական բարձրությունը՝ 350 մ

Օր 5։ Վերադարձ

Վաղ առավոտյան ուղևորվում ենք դեպի Երևան:

Սվանեթ

Հանդիպման վայրը` Կոմիտասի «Երևան Սիթի»

Հանդիպման ժամը` 6:00

Արժեքը՝ 490$ (համարժեք դրամ)

Արժեքի մեջ ներառված է՝

Տրանսպորտ

Ուղեկցորդների ծառայություն

4 գիշերակաց հյուրատանը (Մեստիա)

Թանգարանների մուտքի տոմսը

Ճանապարհորդության արժեքի մեջ միայն սնունդը ներառված չէ: Քանի որ Մեստիան տուրիստական քաղաք է, այստեղ շատ են կոլորիտային, համեղ և ավանդական ճաշացանկով ռեստորանները, այնպես որ սնունդի հարցը հեշտ լուծելի է։

Գրանցվելուց հետո կարող եք հրաժարվել մինչև մայիսի 18-ը։ Այնուհետև հրաժարվողի գումարը վերադարձի ենթակա չէ։

Ուշադրություն

Խնդրում ենք առնվազն 10 րոպե շուտ լինել հանդիպման վայրում։
Ուշանալու և դրա պատճառով արշավը բաց թողնելու դեպքում գումարը ետ չի վերադարձվում։

Մանրամասների և գրանցվելու համար զանգահարեք` 043 00 51 65 կամ գրեք մեր ֆեյսբուքյան էջին։

ArmGeo Global

Սվանեթ․ աշտարակներից մինչև սառցադաշտեր

Դաղստան. Լեռների երկիր

Համշեն․ յայլաներ, կամուրջներ, ջրվեժներ

Վերելք Սիս լեռ

Վերելք Ջիլո լեռ

Վերելք Սիփան և Նեմրութ

Վերելք Արարատ լեռ 2026

Չաուխ․ Վրացական Դոլոմիտներ

Վերելք Կազբեկ լեռ 2026

Արշավ դեպի Բնիձորի Մեծ վանք

armeniangeographic — Wed, 29 Apr 2026 08:45:47 +0000

Իրականացնելու ենք արշավ դեպի հայկական ճարտարապետության հիանալի կոթողներից մեկը՝ Բնիձորի Մեծ վանք, որը գտնվում է Վրաստանի սահմանամերձ Շուլավեր հայկական գյուղի հարակից անտառներում։

Սա բացառիկ եռահարկ վանական համալիր է, որն ունի դամբարան, եկեղեցի և զանգակատուն, պաշտպանական հզոր համակարգ, գեղարվեստական և պատմական բացառիկ արժեք ներկայացնող խաչքարեր և տապանաքարեր։ Բնիձորի Մեծ վանք հասնելու համար իրականացնելու ենք արշավ անտառային գեղեցիկ արահետով։

Անցնելու ենք հայ-վրացական սահմանային անցակետով։ Պարտադիր պետք է ունենալ անձնագիր և Վրաստանի մուտքի ապահովագրություն։

Երթուղու երկարությունը՝ 13 կմ
Հարաբերական բարձրությունը՝ 400 մ

Հանդիպման վայրը` Սարյանի պուրակ (Մարտիրոս Սարյանի արձանի մոտ)
Հանդիպման ժամը` 06։30
Մասնակցության արժեքը` 15 500 դրամ

Արժեքի մեջ ներառված է՝
Տրանսպորտ
Ուղեկցորդների ծառայություն

Հագուստը պետք է լինի շարժումը չկաշկանդող, սպորտային: Կոշիկները՝ հաստ տակացուով (նախատեսված քայլքի համար):Ձեզ հետ ունեցեք նաև փոխնորդ կոշիկներ, որպեսզի թրջվելու դեպքում փոխեք, իսկ ցեխոտվելու դեպքում չկեղտոտեք մեքենան:

Ինչպե՞ս գրանցվել՝
Քայլ 1։ Զանգահարել 043 00 5165 (Viva) հեռախոսահամարով, Երևանի ժամանկով ժամը՝ 10։00-ից մինչև ժամը՝ 18։30 ընկած ժամանակահատվածում։
Կամ կարող եք գրել Armenian Geographic ֆեյսբուքյան էջին և մենք կպատասխանենք աշխատանքային ժամերի ընթացքում (10։00-ից մինչև ժամը՝ 18։30):

Առաջիկա արշավներ

Արշավ դեպի Խոսրովի արգելոցի ջրվեժներ

Վերելք Կալասար լեռ

Հին Խոտ․ Արշավ լքված գյուղերով

Արշավ Ծաղկաշատից Սանահին

Արամազդ լեռ

Արշավ դեպի Թռչկան ջրվեժ

Գոշավանքից Խաչարձան

armeniangeographic — Wed, 29 Apr 2026 07:31:28 +0000

Հրավիրում ենք մասնակցել քայլարշավի Տավուշի անտառներում։

Մեր առաջին նպատակակետը կլինի Գոշ գյուղը: Գոշավանքին ծանոթանալուց հետո անտառային արահետով կբարձրանանք դեպի սարի լանջին գտնվող Գոշի լիճ:

Գոշավանք

Լիճը հատկապես գեղեցիկ է այս սեզոնին՝ շրջապատված գարնանային գույներով:

Գոշի լճից կշարունակենք ճանապարհը դեպի Խաչարձան գյուղ:

Երթուղու երկարությունը՝ 16 կմ
Հարաբերական բարձրությունը՝ 500 մետր

Հանդիպման վայրը` Սարյանի պուրակ (Մարտիրոս Սարյանի արձանի մոտ)
Հանդիպման ժամը՝ 8։30
Մասնակցության արժեքը՝ 9500 դրամ

Արժեքի մեջ ներառված է՝
Տրանսպորտ
Ուղեկցորդների ծառայություն

Մասնակիցներն իրենց հետ պետք է ունենան՝
Ուսապարկ (պարտադիր)
Ձեռնափայտեր
Մեկօրյա սնունդ
Ջուր (առնվազն 1,5 լիտր)
Դեղատուփ
Արևային ակնոց
Գլխարկ (արևապաշտպան և ձմեռային)
Տաք հագուստ
Լապտեր
Անձրևապաշտպան թիկնոց

Քայլ 3։ Կատարել փոխանցում
Ստացող՝ ԱՐՄՋԵՈ ՍՊԸ (InecoBank)
Բանկային հաշիվ 2052 0222 1888 1001
Փոխանցումը կատարելիս նպատակ դաշտում անպայման նշեք Ձեր անուն-ազգանունը կամ հեռախոսահամարը և արշավի ուղղությունը։

Առաջիկա արշավներ

Արշավ դեպի Խոսրովի արգելոցի ջրվեժներ

Վերելք Կալասար լեռ

Հին Խոտ․ Արշավ լքված գյուղերով

Արշավ Ծաղկաշատից Սանահին

Արամազդ լեռ

Արշավ դեպի Թռչկան ջրվեժ

Արշավ Հաղարծինից Ջուխտակ

armeniangeographic — Wed, 29 Apr 2026 07:30:41 +0000

Իրականացնելու ենք արշավ Դիլիջան ազգային պարկի տարածքում: Արշավը սկսելու ենք Հաղարծին վանքի մոտից։
Հաղարծինի վանք միջնադարյան հոգևոր և մշակութային համալիրը գտնվում է Տավուշի մարզում, Դիլիջան քաղաքից մոտ 18 կմ հեռավորության վրա, անտառապատ լեռների գրկում։

Այնուհետև սարերով ձորերով քայլելու ենք մինչև Ջուխտակ վանք և ավարտենք արշավը։ Վանքը գտնվում է սաղարթախիտ անտառի մեջ։

Արշավը միջինից բարդ է, կարող են մասնակցել միայն արշավային փորձ ունեցողները։

Երթուղու երկարությունը՝ 18 կմ
Հարաբերական բարձրությունը՝ 1200 մ

Հանդիպման վայրը` Սարյանի պուրակ (Մարտիրոս Սարյանի արձանի մոտ)
Հանդիպման ժամը` 6։30
Մասնակցության արժեքը` 9 500 դրամ

Արժեքի մեջ ներառված է՝
Տրանսպորտ
Ուղեկցորդների ծառայություն

Ինչպե՞ս գրանցվել՝
Քայլ 1։ Զանգահարել 043 00 5165 հեռախոսահամարով, Երևանի ժամանկով ժամը՝ 10։00-ից մինչև ժամը՝ 18։30 ընկած ժամանակահատվածում։
Կամ կարող եք գրել Armenian Geographic ֆեյսբուքյան էջին և մենք կպատասխանենք աշխատանքային ժամերի ընթացքում (10։00-ից մինչև ժամը՝ 18։30):

Առաջիկա արշավներ

Արշավ դեպի Խոսրովի արգելոցի ջրվեժներ

Վերելք Կալասար լեռ

Հին Խոտ․ Արշավ լքված գյուղերով

Արշավ Ծաղկաշատից Սանահին

Արամազդ լեռ

Արշավ դեպի Թռչկան ջրվեժ

Այս ամառ բարձրանում ենք Արարատ

armeniangeographic — Tue, 14 Apr 2026 13:12:21 +0000

Արարատի գագաթ բարձրանալն ինձ համար երկար ժամանակ եղել է երազանք, անհնար թվացող մի բան, և անգամ մտքովս չէր անցնում, որ մի օր ես էլ կանցնեմ այդ ճանապարհը։
Սովորություն ունեմ շատ շուտ պլանավորել արձակուրդս, և սովորաբար դա անում եմ մոտ կես տարի առաջ։

Արարատ 2025

Այս անգամ ընկերուհուս հետ որոշել էինք իմ հերթական երազանքներից մեկն իրականություն դարձնել՝ ամռանը մեկնել Հավայան կղզիներ՝ սերֆինգով զբաղվելու։ Երկար մտորումներից հետո հասկացանք, որ դրա համար պետք է շատ ժամանակ հատկացնել, և այդպիսով հետաձգեցինք մեր ճանապարհորդությունը։ Ու հանկարծ իմ ընկերներից Գոհարն ասաց, որ այս ամառ պատրաստվում է բարձրանալ Արարատ։ Այդ պահին նայեցինք իրար ու էլ որևէ այլ տարբերակ չկար. այս ամառ միասին բարձրանում ենք Արարատի գագաթ։

Այս վերելքը փոխեց իմ ընկալումները

Երկար ժամանակ Արարատի վերելքը պարզապես պատկերացնում էի որպես մի նպատակակետ, որին պետք է «հասնեմ»։ Բայց վերելքի ընթացքում հասկացա, որ իրական արժեքը հենց ընթացքն էր։ Ամեն քայլ, ամեն կանգառ ու դժվարություն մի ճանապարհի մաս էին կազմում, որը փոխեց իմ ընկալումները թե՛ ինքս իմ, թե՛ իմ հնարավորությունների մասին։

Ֆիզիկական դժվարությունները ճիշտ այնպիսին էին, ինչպիսին պատկերացնում էի, բայց չէի սպասում, որ այնքան ոգեշնչված ու ուժեղ կզգայի ինձ՝ հատկապես խմբի աջակցությամբ։ Իրականությունն ամբողջությամբ փոխեց իմ սպասումները՝ լավագույն ձևով։

Ընտանիք դարձած մեր խումբը

Մինչ օրս նույնիսկ միայն մեր խմբին հիշելիս՝ ամեն անգամ հուզվում և կարոտում եմ։ Անգամ երազել չէի կարող, որ Արարատ կբարձրանամ այսքան յուրահատուկ մարդկանց հետ։
Չէի սպասում, որ կհայտնվեմ մի խմբում, որտեղ բոլորն այսքան հոգատար ու ուշադիր կլինեն միմյանց նկատմամբ. երբ խմբի որևէ անդամ իրեն վատ էր զգում, բոլորը պատրաստակամորեն օգնում էին՝ ինչով կարող էին։

Վալենտինա Ադուլյան / Արարատ 2025

Հատկապես տպավորիչ էր մինչև 2-րդ ճամբար վերելքը՝ լի ուրախությամբ ու երգերով. թվում էր՝ անսպառ էներգիա ունենք։ Իսկ ամենահուզիչ պահերից մեկը գագաթնամերձ հատվածն էր, երբ պետք էր կապել կատվիկներն ու անել վերջին վճռորոշ քայլերը։ Կային մարդիկ, ում ուժերը պարզապես սպառվել էին, և նրանք այլևս չէին կարողանում անգամ կատվիկները կապել։ Այդ պահին բոլորն իրար օգնում էին՝ առանց վարանելու։ Հենց այդպիսի իրավիճակներում ես հասկանում, որ նման վերելքների ժամանակ ամենակարևորն իրականում մարդկային հոգատարությունն ու փոխադարձ աջակցությունն է։

Չկանգնելու որոշումը

Հենց սկզբից ինձ համար մի կանոն էի սահմանել՝ ինչ էլ պատահի, որքան էլ դժվար լինի, չեմ կանգնելու։ Կարծում եմ՝ հենց այս միտքն օգնեց ինձ ողջ վերելքի ընթացքում։

Իհարկե, անփոխարինելի էր նաև մեր խմբի դերը, որտեղ բացառապես յուրահատուկ մարդիկ էին հավաքվել:
Անգնահատելի էր մեր ուղեկցորդ Գևորգի հոգատարությունը յուրաքանչյուրիս հանդեպ։ Առանց նրա ներկայության և աջակցության դժվար է պատկերացնել այս վերելքը։

Քո միակ սահմանը դու ես

Երբ վերջապես կանգնում ես Արարատի գագաթին՝ հույզերի տեղատարափ ես զգում՝ հպարտություն, հանգստություն, հաղթանակ ու երախտագիտություն։ Նայում էի շուրջս ու չէի հավատում, որ այստեղ եմ։ Մի քանի վայրկյանով ժամանակն ասես կանգ էր առել։ Մոռացվել էին բոլոր դժվարությունները, հոգնածությունը, ճանապարհի երկարությունը։ Զգում էի, թե ինչպես եմ ձուլվում մի մեծ ու կարևոր բանի՝ իմ ներքին ուժին, բնությանն ու պատմությանը… Այդ պահին հասկացա, որ սա պարզապես վերելք չէր. սա ուղի էր դեպի ինքս ինձ՝ սահմաններս, վախերս ու հնարավորություններս ճանաչելու համար։

Այդ ժամանակ հասկացա, որ սա պարզապես վերելք չէր։ Դա մի ուղի էր դեպի ինձ՝ ճանաչելու իմ սահմանները, իմ վախերը և իմ հնարավորությունները։

Այո, ֆիզիկապես դժվար էր, բայց հոգեպես՝ անգնահատելի։ Ու հիմա երբեմն աչքերս փակում եմ ու կրկին այնտեղ եմ՝ քամու ձայնի, արևի շողերի ու բացարձակ լռության մեջ։

Արարատի վերելքն ինձ մի կարևոր բան սովորեցրեց, որն ընդմիշտ փոխեց կյանքի հանդեպ իմ մոտեցումը. «քո միակ սահմանը դու ես»։ Այժմ կարծես անսպառ ուժով եմ լցվել, ու այլևս ոչինչ չի կարող ինձ հետ պահել նպատակներիս ու երազանքներիս ճանապարհից։

Արարատը պարզապես լեռ չէ

Անկեղծ ասած՝ մինչ այժմ ամբողջությամբ չեմ գիտակցում, որ իսկապես բարձրացել եմ Արարատ։

Դա այնքան ուժեղ ու անհավատալի փորձառություն էր։ Երբեմն նայում եմ լուսանկարներին ու հասկանում, որ այս պատմությունն արդեն իմ կյանքի մի մասն է, բայց դեռ ժամանակ է պետք, որպեսզի լիարժեք ընդունեմ, որ դա իսկապես իմ ձեռքբերումն է։

Արարատը պարզապես լեռ չէ։ Այն մի ճանապարհ է, որի ընթացքում յուրաքանչյուր քայլ քեզ մոտեցնում է ոչ միայն գագաթին, այլև ինքնաճանաչմանը։ Ճանապարհին կլինեն և՛ հոգնածություն, և՛ կասկածներ, միգուցե թվա, թե ուժերդ սպառվել են, բայց հենց այդ պահին ես գիտակցում, թե որքան ուժեղ ես իրականում։

Վալենտինա Ադուլյան / Արարատ 2025

Արարատի վերելքն այն փորձառություններից է, որը քեզ ներսից է փոխում։ Երբ կանգնում ես գագաթին, քեզ թվում է, թե հասել ես ոչ թե ինչ-որ կոնկրետ բարձրության, այլ մի կետի, որտեղ հստակ գիտակցում ես՝ կյանքում ոչինչ անհնար չէ։

Մի՛ սպասիր այն օրվան, երբ լիովին պատրաստ կզգաս քեզ։ Դու արդեն պատրաստ ես։ Պարզապես քայլիր առաջ։ Գագաթը սպասում է քեզ։

Որպես ամփոփում՝ ցանկանում եմ շնորհակալություն հայտնել Armenian Geographic-ի ողջ անձնակազմին՝ այս ամենն իրականություն դարձնելու համար։ Շնորհակալ եմ յուրաքանչյուր ուղեկցորդի, ում հետ անցել եմ երկար ճանապարհ՝ սկսած նախապատրաստական արշավներից մինչև Արարատի գագաթ։ Դուք, անկասկած, լավագույնն եք, և ես անսահման ուրախ եմ այս ուղին հենց ձեզ հետ անցնելու համար։

Վերելք Արարատ 2026

Արարատվածներ

Այս ամառ բարձրանում ենք Արարատ

Արարատի գագաթին՝ երազանքից իրականություն

Արարատը՝ հավերժական սեր

Երազանքի կանչով դեպի Արարատ

Արարատը սկսվում է երազանքից

Երազանքից մինչև իրականություն

Առաջին քայլից մինչև աշխարհի երթուղիներ

armeniangeographic — Mon, 30 Mar 2026 12:19:40 +0000

Armenian Geographic-ի գործունեության շրջանակը վաղուց դուրս է եկել միայն Հայաստանի սահմաններից։ Մենք ստեղծել ենք մի համակարգ, որտեղ մարդը, սկսելով տեղական քայլարշավներից, աստիճանաբար անցնում է աշխարհի ամենահետաքրքիր երթուղիներին։ Այս հոդվածաշարով ներկայացնում ենք մեր այն արշավականներին, ովքեր մեզ հետ սկսելով Հայաստանի սարերից՝ այսօր արդեն մեր կողքին են աշխարհի ցանկացած կետում։

Նարե Մկրտչյան

Առաջին արշավ գնալուց վախ չունեի, քանի որ չէի պատկերացնում՝ ուր եմ գնում։ Ո՛չ նկար էի տեսել, ո՛չ երթուղու բարդությունն էի պատկերացնում։ Այդ տարիներին արշավները շատ մեծ տարածում չունեին, կարծում էի՝ ուղղակի հանգիստ քայլելու ենք դեպի ջրվեժներ ու վերադառնանք։ Չարաչար սխալվում էի :)

Նարե Արեգունի

Գնացել էի նեղ ջինսով, դպրոցական ուսապարկս էի վերցրել։ Հետ էի ընկել խմբից, մի թեք հատվածում կանգնել լացում էի։ Այդպես, ավելի քան տասը տարի առաջ, սկսվեց արշավական կյանքս։
Բնականաբար էլ ջինսով չեմ, ուսապարկս էլ աշվավական է, բայց դեռ մեկ-մեկ լացում եմ` արդեն 5000 մետրի վրա։

Քաղաքի ու լեռների միջև ընտրության հարց չկա։ Քաղաքային կոմֆորտը չի փոխարինվում լեռնային ազատությամբ, երկուսն էլ կան իմ կյանքում։ Սա կամ/կամ ընտրելու հարց չէ, մարդը կարող է հարստացնել կյանքը լեռներով, կարող է սահմանափակվել քաղաքով։

Բայց մի պահ կա, երբ լեռներում լինելն առանձնապես որպես դիսկոմֆորտ չի ընկալվում, եթե խոսքը մեծ բարձրությունների մասին չէ։

Տարիների ընթացքում հասկացել եմ իմ սահմանափակումները ու չեմ փորձում գլխիցս բարձր թռչել։ Սիրում եմ բնությունը մինչև 4000 մետրը։ Դրանից բարձր սարերը սիրում եմ, բայց հեռվից։ Սկզբում մտածում էի, որ ես էլ պետք է մեծ սարեր բարձրանամ, հիմա հասկանում եմ, որ պարտադիր չի։ Ես արշավական եմ, ալպինիստ չեմ։
Վստահ եմ՝ երբ հասկանում ես սահմանափակումներդ, ավելի ազատ ես դառնում, ինքդ քեզ հանգիստ ես թողնում։

Առաջին մեծ արշավը Հայաստանից դուրս տարիներ առաջ՝ Սվանեթն էր։ Մեկ շաբաթ միայն վրաններով, անձրևի տակ քնելով, գետում լողանալով և վրանային կյանքի մնացած “հաճույքներով”։ Անմոռանալի փորձ էր։

Աչքերիս չէի հավատում, երբ Հիմալայներում առաջին անգամ տեսա յոթհազարանոցների փայլուն սպիտակ գագաթները։ Նեպալի թե՛ քաղաքները, թե՛ լեռները լրիվ ուրիշ աշխարհից են։ Մեր իրականության հետ կապ չունեն, ու դրանով շատ գրավիչ են։

Վերջին արտասահմանյան ուղղությունը Մարոկկոն էր։ Մի ճամփորդության ընթացքում է՛լ բարձրացանք Հյուսիսային Աֆրիկայի ամենաբարձր լեռը, է՛լ գիշերակաց ունեցանք անապատի ավազներում, է՛լ օվկիանոսի ափին ծովամթերք համտեսեցինք։ Դրանի՞ց էլ լավ արշավ։

Սկսել եմ Տիգրանի հետ արշավել դեռ մինչև ArmGeo-ն։

Հայաստանում ամեն ինչ տեսել եմ, էապես նոր վայրեր դժվար թե լինեն։ Իսկ աշխարհում դեռ լիքը արահետներ կան քայլելու ու ինձ են սպասում։

ArmGeo-ն դեռ չի հրապարակել այնպիսի միջոցառում, որի հանդեպ անտարբեր լինեմ։ Դաղստան, Պերու, Իսլանդիա․․․Դե արի ու ընտրի։ Ամեն տեղ էլ վաղ, թե ուշ գնալու եմ։

Բլոգ Հայաստանի մասին

Մասիսի բարձրությունը՝ 5165 թե՞ 5137

Արարատ լեռ

Հայաստանի լեռները որպես մարդիկ

Կիլիմանջարո. Աֆրիկայի «կտուրին»

Mediamax-ի հարցազրույցը Տիգրան Վարագի հետ

Հայկական լեռնաշխարհի «7 գագաթ» նախագիծ

Տիրինկատար և «Վիշապների հովիտ»

5165-ի սրտում ծնված երազանքի ճանապարհը

Հայաստանի 5 ամենագեղեցիկ գարնանային ուղղությունները

Վերելք Ոսկեսար

armeniangeographic — Sat, 28 Mar 2026 06:00:04 +0000

Իրականացնելու ենք արշավ Լոռիից Տավուշ։ Արշավը սկսելու ենք Ֆիոլետովո գյուղից և անցնելով Մարգավետի լեռների կատարային հատվածով իջնելու ենք դեպի Դիլիջան։ Ճանապարհն անցնում է Ոսկեսար և Կաղնուտ գագաթների արանքով։ Կբարձրանանք Ոսկեսար (2173 մ) և կշարունակենք ճանապարհը դեպի Մաթոսավանք (13-րդ դար)։

Վերելք Ոսկեսար լեռ

Գագաթից բացվում է հիանալի տեսարան՝ մի կողմում դեպի Աղստևի կիրճն ու Փամբակի լեռները, մյուս կողմում՝ Տավուշի անտառները։

Երթուղու երկարությունը՝ 15 կմ
Հարաբերական բարձրությունը՝ 750 մ

Հանդիպման վայրը` Սարյանի պուրակ (Մարտիրոս Սարյանի արձանի մոտ)
Հանդիպման ժամը` 8։30
Մասնակցության արժեքը` 8 500 դրամ

Արժեքի մեջ ներառված է՝
Տրանսպորտ
Ուղեկցորդների ծառայություն

Առաջիկա արշավներ

Արշավ դեպի Խոսրովի արգելոցի ջրվեժներ

Վերելք Կալասար լեռ

Հին Խոտ․ Արշավ լքված գյուղերով

Արշավ Ծաղկաշատից Սանահին

Արամազդ լեռ

Արշավ դեպի Թռչկան ջրվեժ

Վերելք Դրախտիսար և Գոմադրունք

armeniangeographic — Sat, 28 Mar 2026 05:00:02 +0000

Եթե ուզում ես հայտվել Վայոցձորյան դրախտում, ուրեմն միացիր մեր արշավին դեպի Քարկատարի լեռներ՝ Դրախտիսար և Գոմադրունք գագաթներ։

Վերելք Դրախտիսար և Գոմադրունք

Արշավը սկսելու ենք Ռինդ գյուղից։ Օրվա սկզբում կբարձրանանք դեպի Ռինդի վիմափոր եկեղեցի, որը յուրահատուկ կառույց է՝ փորված դժվարամատչելի ժայռի մեջ։ Եկեղեցու կառուցման ստույգ թվականը հայտնի չէ, սակայն ենթադրաբար այն կառուցվել է վաղ միջնադարում։ Եկեղեցին ուսումնասիրելուց հետո ճանապարհը կշարունակենք դեպքի Գոմադրունք լեռ (2149 մ): Այնուհետև կբարձրանանք Դրախտիսար (2209 մ)։

Արշավը բարդ է, և կարող են մասնակցել միայն արշավային փորձ ունեցող մարդիկ։

Երթուղու երկարությունը ՝ 18 կմ
Հարաբերական բարձրությունը՝ 1000 մ

Հանդիպման վայրը` Սարյանի պուրակ (Մարտիրոս Սարյանի արձանի մոտ)

Հանդիպման ժամը` 07։00
Մասնակցության արժեքը` 9000 դրամ

Արժեքի մեջ ներառված է՝
Տրանսպորտ
Ուղեկցորդների ծառայություն

Հագուստը պետք է լինի շարժումը չկաշկանդող, սպորտային: Կոշիկները՝ հաստ տակացուով (նախատեսված քայլքի համար):
Ձեզ հետ ունեցեք նաև փոխնորդ կոշիկներ, որպեսզի թրջվելու դեպքում փոխեք, իսկ ցեխոտվելու դեպքում չկեղտոտեք մեքենան: